Ziyosfera

Shams Pahlaviy

(Shams Pahlavidan yoʻnaltirildi)

Шамс Паҳлавий (форсча: شمس پهلوی‎‎  ; 28-октябр 1917-йил – 29-феврал 1996-йил) — паҳлавийлар сулоласининг Эроннинг охирги шоҳи Муҳаммад Ризо Паҳлавийнинг катта синглиси. Акаси ҳукмронлиги даврида у Қизил Арслон ва Қуёш жамиятининг президенти бўлган[1].

Биография

Шамс Паҳлавий 1917-йил 28-октабрда Теҳронда туғилган[2]. У Ризо шоҳ ва унинг турмуш ўртоғи Тож ол-Молукнинг катта қизи эди[2]

Малика Шамс Паҳлавий ва унинг эри Меҳрдод Паҳлбод 1978-йил

1932-йилда Теҳронда Иккинчи Шарқ аёллари қурултойи ташкил этилганда унинг президенти Шамс Паҳлавий, котиби эса Содиқ Давлатободий бўлган.

1936-йил 8-январда у онаси ва синглиси билан Ашраф шоҳнинг аёлларни ижтимоийлашувга жалб қилиш ҳаракатининг бир қисми бўлган Кашф-э ҳижобда (парданинг бекор қилиниши) катта рамзий рол ўйнади. Теҳрон ўқитувчилар коллежининг битирув маросимида иштирок этишди[3]..

Шамс Паҳлавий 1937-йилда отасининг қат'ий буйруғи билан Эроннинг ўша пайтдаги бош вазири Маҳмуд Жомнинг ўғли Феридун Жомга турмушга чиқди, аммо бир-бирида кўнгли бўлмаган эр-хотин Ризо Шоҳ вафотидан сўнг дарҳол ажрашишди[2]

1941-йилда Англия — Совет қўшинларининг Эронга бостириб киришидан кейин Ризо шоҳ тахтдан тушурилганидан сўнг Шамс ва унинг эри отаси билан Порт-Луис (Маврикий) ва кейинроқ Жанубий Африканинг Ёханнесбург шаҳрига сургун қилинган[4].. У ушбу сургунлар хотирасини 1948-йилда Эттела'ат газетасининг ойлик бўлимларда нашр этди.

Иккинчи марта Меҳрдод Паҳлбодга турмушга чиққанидан сўнг қисқа муддатга мартаба ва унвонларидан маҳрум бўлган ва 1945-йилдан 1947-йилгача Қўшма Штатларда яшаган. Кейинчалик суд билан ярашувга эришилди ва эр-хотин Теҳронга фақат Абадан инқирози пайтида яна кетиш учун қайтиб келишди. У 1940-йилларда католикликни қабул қилган[5]. Малика Шамсни шоҳнинг энг яқин дўсти Эрнест Перрон динига қайтишга кўндирган[6]. Унинг эри ва болалари ундан кейин католикликни қабул қилдилар.

Акаси ҳукмронлигини тиклаган 1953-йилги тўнтаришдан сўнг Эронга қайтганидан сўнг, у синглиси малика Ашраф Паҳлавийникидан фарқли ўлароқ, жамоатчилик орасида паст обрўни сақлаб қолди ва ўз фаолиятини отасидан мерос қолган улкан бойликни бошқариш билан чеклаб қўйди.

1960-йилларнинг охирида у Франк Ллойд Райт фонди меъморларига Караж яқинидаги Меҳршаҳрда Морварид саройи ва Мозандароннинг Чалоус шаҳридаги Вилла Меҳрафарин саройини қуришни топширди.

У Ислом инқилобидан кейин Эронни тарк этган ва 1996-йилда Санта-Барбарадаги мулкида саратон касаллигидан вафот этган.

Файл:СБЕстате.жпг
Санта Барбара мулки, 1981-йил, Калифорния.

Манбалар

  1. ↑ Меҳди Шариф. „И cаннот бламе тҳем“. Тҳе Ираниан (24-июн 2002-йил). Қаралди: 5-ноябр 2012-йил.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 „Шамс Паҳлави“. Фоуман. 2013-йил 16-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 21-феврал 2013-йил.
  3. ↑ Гуитй Нашат „Интродуcтион“, . Wомен ин Иран фром 1800 то тҳе Исламиc Републиc Лоис Беcк: . Урбана анд Чиcаго, ИЛ: Университй оф Иллиноис Пресс, 2004 — 16-бет. ИСБН 978-0-252-07189-8. 
  4. ↑ Шаул Бакҳаш (2019). „'Тҳис ис а Присон…А Деатҳ ин Лифе': Реза Шаҳ'с троублед эхиле он тҳе Исланд оф Мауритиус“. Миддле Эастерн Студиэс. 55-жилд, № 1. 128-бет. дои:10.1080/00263206.2018.1501681.
  5. ↑ Факҳреддин Азими. Қуэст фор Демоcраcй ин Иран: А cентурй оф струггле агаинст аутҳоритариан руле. Cамбридге, МА: Ҳарвард Университй Пресс, 2009 — 237-бет. ИСБН 978-0-674-02036-8. 
  6. ↑ Аббас Милани. (2011). 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Shams_Pahlaviy" dan olindi