Shams ul-Muluk Duqaq sahifasining manbasini koʻrish

{{Qirollik bilgiqutisi
| type = monarx
| ismi = Duqaq
| succession = [[Damashq hukmdorlari roʻyxati|Damashq amiri]]
| reign = 1095 — 1104
| oʻtmishdoshi = [[Tutush I]]
| vorisi = [[Tutush II]]
| house = [[Saljuqiylar]]
| otasi = Tutush I
| onasi = Safvat ul-Mulk Xotun
| issue = Tutush II
| vafot_sanasi = 1104-yil 8-iyun
}}
'''Abu Nasr Shams ul-Muluk Duqaq''' (1104-yil 8-iyunda vafot etgan<ref name="Richards">{{cite book | last=Richards | first=D.S. | title=The Chronicle of Ibn al-Athir for the Crusading Period from al-Kamil fi'l-Ta'rikh. Part 3 | publisher=Ashgate | series=Crusade Texts in Translation | year=2010 | isbn=978-0-7546-6952-4 | page=80}}</ref>) — 1095-yildan 1104-yilgacha [[Saljuqiylar]]ning [[Damashq]]dagi hukmdori.

== Hukmronligi ==
Duqaq [[Suriya]]dagi Saljuqiylar hukmdori [[Tutush I]] va Safvat al-Mulk Xotunning oʻgʻli, [[Faxr ul-Mulk Ridvon]]ning ukasi boʻlgan. Otasi 1095-yilda vafot etgach, Ridvon butun Suriyani oʻz qoʻliga olishga daʼvo qildi, Duqaq esa dastlab [[Jazira (xalifalik viloyati)|Jazira]] hududlarini meros qilib olib, akasi bilan [[Halab]]da yashadi. Biroq tez orada isyon koʻtarib, [[Damashq]]ni egalladi va Suriya deyarli tartibsizlik hamda fuqarolar urushi girdobiga tushdi. Duqaqni [[Antioxiya]] hokimi [[Yagʻisiyan]] qoʻllab-quvvatladi. Yagʻisiyanda Ridvon bilan bogʻliq muammo boʻlmasa-da, uning ''otabegi'' Jana ud-Davlani yoqtirmas edi. Yagʻisiyan va Duqaq tomonida yana [[Quddus]] hokimi [[Ilgʻoziy]] ham turdi. Ridvon esa Ilgʻoziyning ukasi [[Sökmen]] bilan ittifoq tuzdi<ref>El-Azhari, Taef. (2006). „Duqaq (d. 1104)“. In ''The Crusades — An Encyclopedia''. pp. 367-368.</ref>.

Ridvon Yagʻisiyanga hujum qildi. Duqaq hamda Ilgʻoziy yordamga kelganida Ridvon [[Damashq]]ni ham qamal qildi. Biroq Ridvon va Jana ud-Davla oʻrtasida kelishmovchilik yuzaga keldi. Jana ud-Davla Ridvondan [[Homs]]ni tortib oldi. ''Otabegining'' ittifoqdan chiqishi ortidan Yagʻisiyonning Ridvonga moyilligi ham ortdi. Bu yangi ittifoq Ridvon bilan Yagʻisiyanning qizi oʻrtasidagi nikoh orqali mustahkamlandi. Ular Shayzarga hujum qilish arafasida edilar. Biroq [[Birinchi salib yurishi]]ning boshlangani haqidagi xabarni eshitgach, barcha ittifoqlar tarqatilib, har kim oʻz shahriga qaytdi. Agar ittifoqlar saqlanib qolganida yoki ular birgalikda harakat qilganida, ehtimol [[salib yurishlari]]ning muvaffaqiyatini toʻxtata olgan boʻlardilar.

[[Fayl:بلاد الشام حوالي سنة 1097مــ الموافق 490 ھ قبيل وصول الحملة الصليبية الأولى.png|thumb|382x382px|Qizil rangda Duqaq hududlarining Levant mintaqasidagi umumiy siyosiy vaziyat fonidagi (taxminan 1097-yil) chegaralari koʻrsatilgan]]

1097—1098-yillar qishida salibchilarning [[Antioxiya qamali]] davom etayotgan paytda Yagʻisiyan va uning oʻgʻli Shams ud-Davla Duqaqdan yordam soʻradi. 1097-yil 30-dekabrda Duqaq yuborgan qoʻshimcha kuchlar [[Bohemond I|Taranto Bohemond]]ning oʻlja izlovchi qoʻshini tomonidan tor-mor etildi va Duqaq [[Homs]]ga chekinishga majbur boʻldi. Keyinchalik Duqaq [[Mosul]] hokimi [[Kerbogʻa]] bilan birlashib, 1098-yil iyunida salibchilar Antioxiyani egallagach, ularga qarshi yurish qildi. Biroq jang paytida Duqaq qoʻshinlari saflari tarqab ketishi natijasida Kerbogʻa magʻlubiyatga uchradi. Duqaq Suriyada band boʻlib turgan paytda, uning Jaziradagi mulklari ayrim isyonkor vassallar tomonidan egallab olindi. Biroq 1099-yilda [[Diyorbakr]]ni qayta qoʻlga kiritdi.

[[Fayl:BNF, Mss fr 68, folio 125v.jpg|thumb|[[Nahr al-Kalb jangi]] (1100)]]

1100-yilda Duqaq [[Nahr al-Kalb jangi]]da [[Baldvin I (Quddus)|Baldvin]]ni [[Bayrut]] yaqinidagi [[Nahr al-Kalb]]da akasi Godfreydan keyin Quddus taxtini egallash uchun yoʻl olgan paytda pistirmaga oldi. Biroq Baldvinning qoʻshinlari tor dovonni egallab turdi. Duqaq qoʻshinlari esa ularni yorib oʻta olmadi. Natijada, Baldvin gʻalaba qozonib, Quddus tomon yoʻlini davom ettirdi.

1103-yilda Duqaq [[Homs]]ni egalladi. Bu voqea Ridvonning sobiq ''otabegi'' Jana ud-Davla [[suiqasd]] natijasida oʻldirilganidan soʻng yuz berdi. 1104-yilda Duqaq kasal boʻlib qoldi va onasining maslahati bilan oʻz otabegi [[Tugtegin]]ni yosh oʻgʻli [[Tutush II]] vasiysi (otabeg) etib tayinladi. Duqaq oʻsha yilning 8-iyunida vafot etdi. Koʻp oʻtmay Tugtegin Duqaq sulolasini agʻdarib, [[Buriylar sulolasi]]ni barpo etdi. Bu sulola keyingi yarim asr davomida Damashqni boshqardi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{Setton-A History of the Crusades|volume=1}}
* ''The Damascus Chronicle of the Crusades: Extracted and Translated from the Chronicle of [[Ibn al-Qalanisi]]''. H. A. R. Gibb, London, 1932.

{{s-start}}
{{s-reg|}}
{{succession box|title=[[Damashq hukmdorlari roʻyxati|Damashq amiri]]|before=[[Tutush I]]|years=1095 — 1104|after=[[Tutush II]]}}
{{s-end}}


[[Turkum:Saljuqiy hukmdorlar]]
[[Turkum:11-asrda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]]
[[Turkum:1104-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:Birinchi salib yurishi davridagi musulmonlar]]
[[Turkum:Damashq amirlari]]
[[Turkum:11-asr Osiyo hukmdorlari]]