Shibuya sahifasining manbasini koʻrish

{{wikify}}
'''Shibuya''' ( [[wiktionary:渋谷|shibuya]] ''-ku'' ) — [[Yaponiya]]ning [[Tokio]] [[wiktionary:区|shahridagi]] maxsus boʻlimlardan biridir. Yirik tijorat va moliya markazi sifatida u dunyodagi eng gavjum temir yo'l stantsiyalarining  ikkitasi aynan shu hududa joylashgan, Shinjuku stantsiyasiga (janubiy yarmi) va Shibuya statsiyasi.

2022-yil 1-apreldagi holatga muofiq, uning taxminiy [[Populyatsiya|aholisi]] 228,906 kishini tashkil qiladi.  va [[aholi zichligi]] 1 km <sup>2</sup> ga 15 149,30 kishi (39 263,4/kv milya). Umumiy maydoni 15.11&nbsp;km <sup>2</sup> (5,83 kv milya).

"Shibuya" nomi Shibuya stantsiyasini oʻrab turgan savdo hududiga nisbatan ham qoʻllanadi. Bu hudud Yaponiyaning zamonaviy markazlaridan biri, ayniqsa yoshlar uchun va tungi hayotning asosiy mashhur hududi sifatida dunyoga tanilgan.

== Tarix ==

=== Heiandan Edogacha boʻlgan davr ===
Shibuya tarixan XI asrdan Edo davrigacha Shibuya oilasi istiqomat qilgan qalʼa joyi boʻlgan. 1885- yilda Yamanote liniyasi ochilgandan soʻng, Shibuya janubi-gʻarbiy Tokio uchun temir yoʻl terminali va oxir-oqibat yirik savdo va koʻngilochar markaz sifatida paydo boʻla boshladi.

=== Meijidan Shova davrigacha boʻlgan davr ===
Shibuya qishlogʻi dastlab 1889-yilda Minami-Toshima hududida (189-yildan Toyotama okrugi) tarkibidagi Kami-Shibuya, Naka-Shibuya va Shimo-Shibuya qishloqlarining qoʻshilishi natijasida paydon boʻlgan.  Zamonaviy Shibuya stantsiyasi hududi shuningdek, Xiroo, Daikanyama, Aoyama va Ebisu hududlarini qamrab olgan. Shibuya 1909-yilda shahar koʻrinishiga keldi. Shibuya shahri qoʻshni Sendagaya (zamonaviy Sendagaya, Xarajuku va Jingumae hududlarini oʻz ichiga olgan) va [[Yoyohata]] (zamonaviy Yoyogi va Xatagaya hududlarini oʻz ichiga olgan) shaharlari bilan birlashdi va 1932-yilda Tokio shahriga singib ketgandan soʻng Shibuya-ku shahar atrofi boʻlinmasini tashkil etdi.. Shibuya 1947-yilda Mahalliy avtonomiya toʻg'risidagi qonunga binoan shaharning maxsus palatasiga aylandi.
[[Fayl:Shibuya_in_1950s.jpg|left|thumb| Shibuya, 1959-yil]]
[[Yaponiya]] ishgʻol paytida Yoyogi bogʻi "Vashington tepaliklari" deb nomlanuvchi AQSh xodimlari uchun vaqtinchalik [[turar joy]] sifatida foydalanilgan. AQSh armiyasi 1964- )yilda Yaponiyani tark etdi va parkning koʻp qismi 1964-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari uchun joy sifatida oʻzgartirildi. Boʻlimning oʻzi 50-sonli atletikaning bir qismi boʻlib xizmat qilgan&nbsp;km yurish va 1964-yilgi oʻyinlarda marafon kursi uchun joy sifatida ishlatildi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=1964 Summer Olympics official report. |url=http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1964/or1964v2pt1.pdf |qaralgan sana=2022-12-09 |arxivsana=2012-02-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120212112626/http://www.la84foundation.org/6oic/OfficialReports/1964/or1964v2pt1.pdf }}</ref>.

Shibuya 70-yillarning oxiridan boshlab yoshlar orasida katta mashhurlikka erisha boshladi. Shibuyada bir nechta mashhur moda doʻkonlari mavjud. Shibuya 109 - Shibuya stantsiyasi yaqinidagi yirik savdo markazi, ayniqsa ''kogal'' subkulturasining kelib chiqishi sifatida mashhur. Yapon tilida 1–0–9 deb tarjima qilingan “Ichi-Maru-kyu” deb nomlangan bu nom aslida unga egalik qiluvchi korporatsiyaning soʻz oʻyinidir — Tokyu (yapon tilida 10–9 kabi eshitiladi; bu raqam almashtirishdir ., goroawase soʻz oʻynash shakli). Shibuyadagi zamonaviy moda sahnasi Shibuya stantsiyasidan shimolga qarab, yoshlar madaniyati hukmronlik qiladigan Harajukugacha choʻzilgan; Omotesando, zelkova daraxti va moda brendlari bilan qoplangan koʻcha; va Tokioning kiyim-kechak dizayni tumani Sendagaya .

==== 2019-Yangi yil kuni avtomobil hujumi ====
2019-yil 1-yanvar kuni erta tongda Kazuxiro Kusakabe ismli 21 yoshli yigit o‘zining mini mashinasini Takeshita ko‘chasida Yangi yil bayramini nishonlayotgan piyodalar olomoniga haydab bordi. Erkak oʻz harakatlarini terrorchilik hujumi deb daʼvo qildi va keyinchalik uning maqsadi Aum Shinrikyoga nisbatan  oʻlim jazosi qoʻllanilishidan oʻch olish ekanligini aytdi. Erkak qochishga uringan, biroq tez orada rasmiylar tomonidan yaqin atrofdagi parkda ushlangan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2019-01-01 |title=8 injured as man rams car into pedestrians in Harajuku in 'retaliation for execution' |publisher=[[Japan Today]] |url=https://japantoday.com/category/crime/8-injured-as-man-rams-car-into-pedestrians-in-Harajuku-in-%27retaliation-for-execution%27 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190101145440/https://japantoday.com/category/crime/8-injured-as-man-rams-car-into-pedestrians-in-Harajuku-in-%27retaliation-for-execution%27 |archive-date=2019-01-01}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2019-01-01 |title=Tokyo car attack: Driver hits New Year's revelers in city's Harajuku district |publisher=[[CNN]] |url=https://www.cnn.com/2018/12/31/asia/tokyo-new-years-eve-car-incident-harajuku-intl/index.html}}</ref>.

Miyashita bogʻi 2020-yil iyul oyida  park boʻlgan savdo majmuasi sifatida qayta ochildi.

== Geografiya ==
[[Fayl:1952_Shibuya.jpg|thumb| Shibuya, 1952-yil]]
[[Fayl:South_of_Shibuya.jpg|thumb| 2020 yilda Shibuya janubida]]
Shibuya Daikanyama, Ebisu, Harajuku, Xiroo, Xigashi, Omotesando, Sendagaya va Yoyogi kabi koʻplab taniqli savdo va turar-joy tumanlarini oʻz ichiga oladi.
[[Fayl:Shibuya_scramble_square_sky_view_of_crossing_(48995414042).jpg|thumb| Shibuyaning Shibuya Sky kuzatuv maydonchasidan o'tish joyi]]
Shibuya oʻzining shibuya nomli    shiddatli oʻtish yoʻli bilan mashhur<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Murray Buechner |first=Maryanne |title=Tokyo: 10 Things To Do |work=Time: Travel |url=http://www.time.com/time/travel/cityguide/article/0,31489,1897812_1897772_1897742,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090525151904/http://www.time.com/time/travel/cityguide/article/0,31489,1897812_1897772_1897742,00.html |archive-date=May 25, 2009}}</ref>. U Shibuya stantsiyasining Xachiko chiqishi oldida joylashgan va piyodalarning butun chorrahani suv ostida qolishiga imkon berish uchun barcha yoʻnalishlarda transport vositalarini toʻxtatadi. Shibuya oʻtish joyi "dunyodagi eng gavjum piyodalar o'tish joyi" boʻlib, u bir vaqtning oʻzida 3000 dan ortiq odamni oʻtkazadi<ref name="asahi_2016-04-22">{{Yangiliklar manbasi |last=井上恵一朗 |date=2016-04-22 |title=【東京はてな】 渋谷交差点、1回で3千人横断? |page=29 |work=[[朝日新聞]]}}</ref><ref name="cnn_2019-08-25">{{Yangiliklar manbasi |date=2019-08-25 |title=渋谷スクランブル交差点――世界で最もワイルドな交差点にようこそ |publisher=CNN.co.jp |url=https://www.cnn.co.jp/travel/35141167.html |access-date=2019-09-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200923015639/https://www.cnn.co.jp/travel/35141167.html |archive-date=September 23, 2020}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.worldatlas.com/articles/what-is-the-world-s-busiest-pedestrian-crossing.html|sarlavha=The World's Busiest Pedestrian Crossing|ish=WorldAtlas|sana=5 March 2018|til=en|qaralgan sana=2020-04-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200812012537/https://www.worldatlas.com/articles/what-is-the-world-s-busiest-pedestrian-crossing.html|arxivsana=August 12, 2020}}</ref>. Vokzal va chorraha oʻrtasidagi it [[Hatiko|Xachiko]] haykali umumiy yigʻilish joyi boʻlib, deyarli har doim gavjum maskan hisoblanadi.

Shibuya stantsiyasining janubi-gʻarbiy qismida"Moyai" deb nomlangan haykali boʻlgan yana bir mashhur koʻngil ochar joy bor. Haykal Moai haykaliga oʻxshaydi va u 1980-yilda Niijima oroli aholisi tomonidan Shibuyaga sovgʻa sifatida taqdim etilgan.

=== Yashil hududlar ===
[[Fayl:Meiji-jingu_geiheiden.jpg|right|thumb| Meiji ziyoratgohi]]
[[Fayl:Yoyogi_Park_from_Hyatt.jpg|thumb| Yoyogi parki]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Shibuya]]
[[Turkum:Tokio]]
[[Turkum:Yaponiya]]