Kontent qismiga oʻtish

Shohi Mahal va masjid

ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
Masjid
Shohi Mahal va masjid

Shohi Mahal va masjid, mahalliy aholi orasida Shohi Mahal va Shphi Masjid yoki Qozilar masjidi nomlari bilan ham tanilgan, Hindistonning Madhya-Pradesh shtati Vidisha tumani Udaypur qishlogʻida joylashgan. Hozirda qisman vayrona holatga kelgan. Majmua hijriy 1026-yil (milodiy 1616/1617) va 1041-yil (1631/1632) oraligʻida qurilgan. Bino Nilakanteshvara ibodatxonasidan biroz sharqiy tomonda joylashgan.

Meʼmorchiligi

Shohi Mahal Boburiylar hukmronligi davrida mahalliy hokimning qarorgohi vazifasini bajargan[1]. Bino tarhi toʻgʻri toʻrtburchak shaklida boʻlib, toʻrt burchagidagi minoralar va ikki qavatligi bilan ajralib turadi. Bino XVII asrga xos sodda va nafis tosh oʻymakorligi bilan bezatilgan. Hozirgi vayronalar orasida ham mahorat bilan ishlangan tosh panjaralarning izlari saqlanib qolgan.

Saroyga tutash holda mahalliy aholi orasida Shohi Masjid yoki Qozilar masjidi nomlari bilan tanilgan katta va salobatli masjid bunyod etilgan[1][2]. Masjidning markaziy mehrobiga oʻrnatilgan, oʻlchami 65 × 42 sm boʻlgan tosh lavhaga oʻyib yozilgan fors tilidagi bitikda binoga Qozi Avliyo ibn Sayyid Abdulsamad al-Hasaniy tomonidan hijriy 1026-yil 4-Rajab oyida (milodiy 1617-yil 28-iyun) asos solingani qayd etilgan. Bu paytda imperiya hukmdori Jahongir Mandu shahria tashrif buyurgan edi[2]. Masjidning shimoliy devoridan chiqib turuvchi ayvoniga oʻrnatilgan, oʻlchami 1,24 m × 2,5 sm boʻlgan tosh lavhaga oʻyilgan ikkinchi forsiy tildagi bitikda podshoh va qozi vafot etgan paytda masjid qurilishi hali yarmiga ham yetmagani qayd etilgan. Masjidni Qozi Avliyoning oʻgʻillari Sayyid Homid va Sayyid Dovud hijriy 1041-yil 10-Zulhijja oyida (milodiy 1632-yil 18-iyun) Shoh Jahon hukmronligi davrida nihoyasiga yetkazgan[3]. Har ikkala bitikdan maʼlum boʻlishicha, Boburiylar davrida ushbu masjid Udaypurdagi asosiy jome masjid vazifasini bajargan, shaharning davlat tomonidan tayinlangan qozisi shu yerda faoliyat yuritgan. Bitiklar oʻsha davrning siyosiy-maʼmuriy geografiyasini oʻrganishda ham muhim ahamiyatga ega[3].

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 Garde, M. B.. Archaeology in Gwalior, 2nd, Gwalior: Alijah Darbar Press, 1934 — 139–140-bet. 
  2. ↑ 2,0 2,1 Saksena, Ramsingh (1927). "Persian Inscriptions in the Gwalior State". Indian Historical Quarterly 3 (4): 715–718. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Rahim, S.A. (1969). "Inscriptions of Akbar and Jahangir from Madhya Pradesh". Epigraphia Indica: Arabic and Persian Supplement 1968: 63–65.