Shoxqadah (idish) sahifasining manbasini koʻrish

'''Shoxqadah''' — hayvon shoxidan yasalgan ichimlik idishi. Koʻplab [[Yevropa]] xalqlari [[sharob]] va boshqa turdagi spirtli ichimliklarni isteʼmol qilish uchun qoʻshtuyoqli quvush shoxli hayvonlarning shoxlaridan foydalanishgan.

Insoniyatga maʼlum boʻlgan ilk misol Losseldan topilgan [[paleolit]] venerasi boʻlib, uning yoshi taxminan 25 000 yilga teng. Sharob uchun moʻljallangan shoxqadah antik dunyoda, qadimgi kelt va german jamiyatlarida, shuningdek, [[gruzinlar]] va [[Kavkaz]]ning boshqa xalqlari orasida keng tarqalgan edi<ref>{{veb manbasi |url=http://chert-poberi.ru/interestnoe/istoriya-pitevogo-roga.html |title=История питьевого рога |access-date=2017-11-24 |archive-date=2017-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201035537/http://chert-poberi.ru/interestnoe/istoriya-pitevogo-roga.html |deadlink=no }}</ref>.

[[Bibliya|Injilda]] shohlarga moy surkash uchun moʻljallangan va zaytun moyi solingan (I Shoh. XVI, 1, III shohlar. I, 39), shuningdek muattar tutatqilar uchun idish sifatida ishlatilgan shoxqadahlar tilga olinadi<ref>[http://azbyka.ru/znachenie-slova-rog-v-biblejskoj-metafore Значение слова «рог» в библейской метафоре]   «Азбука веры», интернет-портал.</ref>.

Antik dunyoda shoxqadahdan sharob ichish odati [[frakiyaliklar]] va [[skiflar]] bilan bogʻliq tushuncha boʻlgan. Xususan, [[Ksenofont]] miloddan avvalgi 5-asrda frakiyaliklar tomonidan ichimliklar uchun shoxqadahlardan foydalanish odati haqida hikoya qilgan, [[Diodor Sitsiliyalik|sitsiliyalik Diodor]] esa miloddan avvalgi 4-asrda shoxqadahdan getlar foydalangani haqida soʻzlagan<ref>{{veb manbasi |url=http://www.kulturologia.ru/blogs/160617/34938/ |title=Рог для питья: история древнейшего сосуда, придуманного человечеством // Культурология РФ. |access-date=2017-11-24 |archive-date=2017-12-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171201133447/https://kulturologia.ru/blogs/160617/34938/ |deadlink=no }}</ref>.

Klassik davrdagi [[Qadimgi Yunoniston|qadimgi yunonlar]] koʻproq ritonlar — [[hayvonlar]] shoxiga oʻxshash qilib ishlangan metall yoki [[sopol]] idishlardan foydalanganlar, bunday idish namunalaridan biri — Pegas shaklidagi kumush riton [[1982]]-yilda Ulyap (Adigeya) ovuli yaqinidagi qoʻrgʻondan A. M. Leskov rahbarligidagi [[Sharq muzeyi|Sharq davlat muzeyi]] ekspeditsiyasi tomonidan topilgan.

[[Temir davri]] boshlanishi bilan sharob ichish paytida hayvonlarning shoxlaridan foydalanish anʼanasi Yevropaning shimoliga ham kirib keldi. Keltlarning ichimlik ichish uchun shoxqadahlardan foydalanganlari arxeologlarga yaxshi maʼlum, xususan, bunday shoxqadahlarning oltin bilan bezatilgan qoldiqlari Shveytsariyadagi Xoxdorf qabristonida topilgan. Ichimlik shoxqadahlari [[Piktlar|piktlarning oʻyma tasvirlarida]]ham uchraydi.
[[Fayl:Bullion_DSCF6263.jpg|thumb|1933-yilda topilgan shoxqadahdan ichimlik ichayotgan chavandoz tasviri oʻyilgan quyma tosh. Shotlandiya milliy muzeyi (Edinburg).]]
[[Germanlar|German xalqlari]] [[hoʻkiz]] va [[zubr]]larning shoxlarini afzal koʻrishgan. Bunday idishlar angllar, sakslar va [[vikinglar]]ning bayramlarida keng qoʻllangan. Qabila boshliqlari qimmatbaho metallar bilan gardishlangan yoki toʻlaligicha ulardan yasalgan (qarang. Gallexus oltin shoxlari) shoxqadahlardan foydalanishlari mumkin edi. Skandinaviyada ichimlik shoxqadahlarining qoldiqlari hattoki ayollarning qabrlaridan ham topilgan, bu ularning jangchi ayollar boʻlganidan darak berishi mumkin.

„Kichik Edda“da [[Thor|iloh Tor]] barcha dengizlarning suvini oʻzida jamlagan shoxqadahdan suv ichadi. Ichimlik shoxqadahlari voqealari Skandinaviyada boʻlib oʻtuvchi<ref>[http://www.liveinternet.ru/users/5144691/post416859567/ Rog dlya pitya: istoriya drevneyshego sosuda, pridumannogo chelovechestvom.]</ref> qadimgi ingliz eposi — "Beovulf"da ham yodga olinadi.

[[Oʻrta asr]]larda hoʻkiz va zubr[[Zubr|larning]] qirilishi shoxqadahlarni faqat [[Metallar|metall]] yoki [[shisha]]dan yasay boshlashga olib keldi. [[XVII asr|17-asrda]] nemis zargarlari fil suyagidan yasalgan shoxqadahlarni urfga kiritdilar, ular oʻyma naqshlar bilan qoplanishi mumkin edi. [[Romantizm]] davrida nemis talabalari orasida oʻrta asr anʼanalariga hurmat ramzi sifatida arzon shoxqadahlardan ichimlik ichish odat tusiga kirgan.

== Yana qarang ==

* [[Farovonlik shoxqadahi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references responsive="1"></references>

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}