Shurta sahifasining manbasini koʻrish

'''''Shurṭa''''' ({{lang-ar|شرطة}}) [[mirshab]] maʼnosini beradigan umumiy [[Arab tili|arabcha]] atama. Soʻzma-soʻz maʼnosi „tanlangan“ yoki elita kuchini anglatadi. ''Shurta'' yoki politsiya kuchi [[xalifalik]]ning dastlabki kunlarida, ehtimol [[Usmon ibn Affon|Usmon]] xalifaligi davrida (644–656) tashkil etilgan. [[Umaviylar]] va [[Abbosiylar xalifaligi|Abbosiylar xalifaliklari]]da ''shurta'' katta kuchga ega bo‘lib, uning rahbari '''''sohib ash-shurta''''' ({{lang-ar|صاحب الشرطة}}) viloyat darajasida yoki markaziy hukumatda muhim amaldor boʻlgan. Shurtaning vazifalari vaqt va makonga qarab turlicha boʻlgan. Jumladan, birinchi navbatda mirshablik va [[ichki xavfsizlik]] kuchlari, shuningdek, sud funksiyalariga ham ega edi. Unga qoʻshimcha ravishda banditlikni bostirish, [[hisba]]ni amalga oshirish, bojxona va soliq yigʻimlarini nazorat qilish, axlat yigʻish, noiblarni qoʻriqlash va boshqa vazifalar yuklanishi mumkin edi. Abbosiylar Sharqida mirshablar boshligʻi qamoqxona tizimini ham nazorat qilgan. ''Shurta'' 8—9-asrlarda qarorgohi Bagʻdodda boʻlgan [[Abbosiylar sulolasi|Abbosiy xalifalari]]ning [[maxfiy politsiya]] idoralari va amaldorlaridan biri edi<ref>{{Cite journal|last=Tillier|first=Mathieu|date=2008|title=Prisons et autorités urbaines sous les Abbassides|url=http://dx.doi.org/10.1163/157005808x347462|journal=Arabica|volume=55|issue=3|pages=387–408|doi=10.1163/157005808x347462|issn=0570-5398}}</ref>.

10-asrdan markaziy hukumatning kuchi bilan bir qatorda ''shurtaning'' ahamiyati ham pasayib ketdi. Xorijlik harbiy toifalar ([[gʻilmon]] yoki [[Mamluklar|mamolik]]) hukmron boʻlgan armiya ichki xavfsizlik vazifasini oʻz zimmasiga oldi, shaharlar oʻzini-oʻzi boshqarish huquqini tiklab, ''shurtaning'' [[Qoʻriqchi (huquqni muhofaza qilish organlari)|tungi qoʻriqlov]] kabi mahalliy vazifalarini ham bajara boshladilar.

== Yana qarang ==

* [[Qozi]]
* [[Mazalim]]

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==

* {{EI2 | volume=9 | title=S̲h̲urṭa | first = J.S. | last = Nielsen | page = 510 | url = http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_COM_1065}}

[[Turkum:Islom tarixi]]
[[Turkum:Huquqni muhofaza qilish organlari tarixi]]
[[Turkum:Abbosiylar xalifaligi hukumati]]
[[Turkum:Umaviylar xalifaligi hukumati]]
[[Turkum:Arabcha soʻzlar va iboralar]]