Siddiq Muhammad

Сиддиқ Муҳаммад - Балх хони (1683—85). Аштархонийлараян. Субҳонқулихонннпг ўғли. Акаси Абул Мансурхонга қарши уюштирилган фитнага бош бўлиб, тахтни эгаллаган (1683-йил август). С. М. га қарши бир қанча кўчманчи қабилалар (минг, қўнғирот, олчин ва бошқалар) сардорлари бош кўтарганлар. СМ. Шибирғондаги минг қабиласи исёнини шафқациз суратда бостирган. Балхга қайтишда Баде мирохур бошчилигидаги қўнғиротлар унга ҳужум қилишган, бироқ мағлубиятга учрашган. СМ. ўзи сафардалигида Балх вилоятига бостириб кирган Бает қора тўқсабо бошчилигидаги олчинларни тормор қилиб Хўжа Хайронгача уларнинг қишлокларини талонторож қилган. 1686-йил октабр — ноябрда Субҳонқулихон Балхга қўшин тортган. Бунга сабаб Хоразмдан Анушахон Бухорога қўшин тортиб келиб Самарқанд ва Шахрисабзни эгаллаган чоғда Субҳонқулихон ўғлидан мадад сўраган. СМ. Балх ва Бадахшон қўшини билан Калифгача келиб, отасига ёрдамга озгина лашкар юборган, бу лашкар ҳам аслида ёрдам учун эмас, балки вазиятни аниқлаш мақсадида юборилган эди. С.М., Калифда бир неча кун тургач, Анушахоннинг Самарқандни олгани ва Бухорони қамал қилганидан хабар топгач, Балхга қайтиб кетган. Субҳонқулихон шунда Махмудбий оталиқдан ёрдам олиб Анушахонни қувиб юборган (1683). Субҳонқулихон қўшини Калифдан ўтиб Хонободда тўхтаган. СМ. Балх мудофаасига шайланган. Отаси СМ.ни қон тўкмасдан ҳийла билан даф этишга ахд қилган. Шу мақсадда Балхга Муҳаммад Юсуф хожа нақшбандийни элчи қилиб жўнатиб, яхши ният билан келаётганини билдирган. Хожа Самандар Термизийнинг ёзишича, отабола ўртасида узоқ музокаралар бўлган. Ниҳоят Балх аркига кирган Субҳонқулихон зудлик билан СМ.ни банди қилиш ва уни қатл этишга фармон берган. Субҳонқулихон Балх тахтига Муҳаммаджон оталиқ юзни белгилаб, 1687 и. март ойининг бошларида Бухорога қайтиб келган.

Адабиёт

• Ахмедов Б., История Балха, Т., 1982.