Sidi al-Halaviy masjidi sahifasining manbasini koʻrish

{{masjid}}
'''Sidi al-Halaviy masjidi''' ({{Lang-ar|مسجد سيدي الحلوي}}; {{Lang-fr|Mosquée Sidi El Haloui}}), shuningdek '''Sidi el-Halviy masjidi''' tarzida ham yoziladi<ref>{{Cite web |title=Mosquée Sid El Haloui |url=https://archnet.org/sites/5389 |access-date=2021-09-14 |website=ArchNet |archive-date=2021-09-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210914163245/https://archnet.org/sites/5389 |url-status=live}}</ref> — [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniy]] [[Masjid|masjid]] va diniy majmua boʻlib, [[Jazoir]]ning [[Tilimsan]] shahrida joylashgan.

== Tarixi ==
Masjid XIII asr oxirida Tilimsanga kelgan [[Sevilla]]lik ''[[Qozi|qozi]]'' Sidi al-Halviy nomi bilan tanilgan Abu Abdulloh ash-Shuzdiy sharafiga shunday nomlangan. U keyinchalik, tuhmat asosida uyushtirilgan fitna doirasida, [[Magiya|sehr]] qilishda ayblangan va 1305<ref name=":02">{{Cite book|last=Marçais|first=Georges|title=L'architecture musulmane d'Occident|publisher=Arts et métiers graphiques|year=1954|isbn=|location=Paris|pages=278 |language=fr }}</ref> yoki 1337-yilda qatl etilgan<ref>{{Cite web |date=2021 |title=Mosquée Sidi El Haloui |url=http://cnra.dz/atlas/mosquee-sidi-el-haloui/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200352/http://cnra.dz/atlas/mosquee-sidi-el-haloui/ |archive-date=2021-06-24 |access-date=2021-06-19 |website=Atlas Arhéologique Algérien |language=fr-FR}}</ref><ref>{{Cite web |title=La mosquée Sidi El Haloui |url=http://www.dta-tlemcen.dz/catalogue_detail.php?id=48&lg=fr&r=la_mosquee_sidi_el_haloui |access-date=2021-06-19 |website=Direction du Tourisme et de l'Artisanat de Tlemcen |archive-date=2021-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200656/http://www.dta-tlemcen.dz/catalogue_detail.php?id=48&lg=fr&r=la_mosquee_sidi_el_haloui |url-status=live |language=fr }}</ref>. Uning nomi oqlangach, [[Mariniylar davlati|Mariniy]] sultoni [[Abu Inan]] uning [[Mavzoley|maqbarasi]] yonida ushbu diniy majmuani hijriy 754-yilda qurdirgan<ref name=":02" /><ref>{{Cite book |last=Salmon |first=Xavier |title=Fès mérinide: Une capitale pour les arts, 1276-1465 |publisher=Lienart |year=2021 |isbn=9782359063356 |pages=210 |language=fr }}</ref>.

== Meʼmoriy tuzilishi ==
Tarixiy majmua masjid, uning yonida qurilgan Sidi al-Halaviy maqbarasi va yoʻlning narigi tomonidagi [[tahorat]]xonasidan iborat<ref name=":02" /><ref name=":0">{{Cite web |last=Lafer |first=Ali |title=Sidi al-Haloui Mosque |url=http://islamicart.museumwnf.org/database_item.php?id=monument;ISL;dz;Mon01;21;en |access-date=2021-06-19 |website=Discover Islamic Art, Museum With No Frontiers |archive-date=2021-06-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624201227/http://islamicart.museumwnf.org/database_item.php?id=monument;ISL;dz;Mon01;21;en |url-status=live}}</ref>. Majmua tarkibiga, shuningdek, hozirgacha saqlanib qolmagan [[Madrasa|madrasa]] va [[zaviyа]] ham kirgan<ref name=":02" />. Maqbara sodda koʻrinishdagi inshootdir<ref name=":02" />. Tahorat zali markaziy gumbaz bilan yopilgan boʻlib, unda hojatxonalar boʻlgan<ref name=":02" /><ref name=":0" />.

Sidi al-Halaviy masjidi Tilimsanda bundan oʻn yilcha avval Abu Inanning otasi [[Abu-l-Hasan Ali I|Abu al-Hasan]] tomonidan qurilgan Sidi Madyan masjidiga oʻxshash tarzda bunyod etilgan<ref name=":02" /><ref name=":0" />. Masjidning markazida favvorasi boʻlgan kvadrat ''[[Sahn|sahn]]'' (hovli) mavjud. Hovlining atrofi ''[[Rivaq|ravoq]]''lar bilan oʻralgan. Janubiy qismida esa namozgoh joylashgan boʻlib, u ustunlar va taqasimon ravoqlar yordamida beshta boʻlimga ajratilgan. Sidi Madyan masjididan farqli ravishda, bu masjidda ravoqlar ustunlarga emas, ''oniksdan ishlangan kolonnalarga'' tayanadi. Bu kolonnalar, ehtimol, Abu al-Hasan tomonidan qurilgan [[Mansur (Tlemsen)|al-Mansura]]dagi sobiq Gʻalaba saroyidan olib kelingan boʻlishi mumkin. Shunga oʻxshash kolonnalarning ayrimlari Sidi Madyan maqbarasida ham uchraydi. Ehtimol, ularni ham xuddi shu davrda Abu Inan oʻsha yerga oʻrnatgan<ref name=":02" /><ref name=":0" />.

Janubi-sharqiy devorning oʻrtasida ''[[Mehrob|mehrob]]'' joylashgan. U kichik ''[[Muqarnas|muqarnas]]'' gumbazi bilan yopilgan olti qirrali tokchadan iborat. Masjidning balandligi taxminan {{Convert|25|m}} boʻlgan [[Minora|minora]]si shimoli-gʻarbiy burchakda joylashgan. Uning tashqi devorlari bir-biriga tutashib ketgan ''sebka'' naqshlari bilan bezatilgan. Masjidning namozgohdagi ravoqlar atrofi va tashqi kirish qismidagi dastlabki bezaklarning qolgan qismi esa hozirgacha saqlanib qolmagan<ref name=":02" /><ref name=":0" />.

== Yana qarang ==
{{Stack|{{Portal|Jazoir|Islom}}}}
* [[Jazoirda Islom|Jazoirda islom]]
* [[Jazoirdagi masjidlar ro‘yxati]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tashqi_havolalar}}