Sinfiy kurash
(Sinflar kurashidan yoʻnaltirildi)
Синфий кураш — бу жамиятдаги турли ижтимоий синфлар ўртасидаги иқтисодий, сиёсий ва мафкуравий тўқнашувдир. Бу тушунча Карл Маркс томонидан ишлаб чиқилган бўлиб, капиталист жамиятда асосий кураш ишчилар синфи (пролетариат) ва капиталистлар синфи (буржуазия) ўртасида кечишини таъкидлайди.
Маркс бўйича синфий курашнинг асосий жиҳатлари:
- Синфий фарқлар — жамиятдаги одамлар ишлаб чиқариш воситаларига эгалик қилишига қараб синфларга бўлинади:
- Буржуазия — ишлаб чиқариш воситаларига эгалик қилувчи бой синф.
- Пролетариат — ишлаб чиқариш воситаларига эга бўлмаган, меҳнатини сотишга мажбур бўлган ишчилар синфи.
- Зиддиятлар — Буржуазия даромад олиш учун ишчиларни эксплуатация қилади, ишчилар эса яхшироқ шароитлар ва тенглик учун курашади.
- Инқилоб ва синфсиз жамият — Марксга кўра, ишчилар бирлашиб капитализмга қарши курашиб, инқилоб орқали синфсиз жамият (коммунизм) қуриши керак.
- Тарихий материализм — Барча тарихий ўзгаришларнинг сабаби синфлар ўртасидаги курашдир. Феодализм капитализмга ўтганидек, капитализм ҳам пролетариат инқилоби натижасида йўқ бўлади.
Бугунги кунда синфий кураш қандай намоён бўлмоқда?
- Иш ҳақи, меҳнат ҳуқуқлари учун ҳаракатлар.
- Касаба уюшмалари ва иш ташлашлар.
- Бойликнинг нотекис тақсимланиши ҳақидаги баҳслар.
- Рақамли иқтисодиёт ва автоматлаштиришнинг ишчиларга таъсири.
Маркс назарияси ҳануз долзарб бўлиб, кўплаб иқтисодий ва сиёсий ҳаракатларнинг асосини ташкил қилади.