Soyabon partiya sahifasining manbasini koʻrish

'''Soyabon partiyasi''' ({{lang-en|}}"big tent party") yoki '''universal partiya''' ({{lang-en|}}"catch-all party") — ijtimoiy tabaqalar doirasi, ikki qarama qarshilik " oʻng " va „ soʻl „ oʻrtasidagi tafovut va boshqa farqlardan qatʼi nazar, turli nuqtai nazarga ega odamlarni birlashtirishga intiladigan [[Siyosiy partiyalar|siyosiy partiyaning]] bir turi hisoblanadi.

== Tavsif ==
[[Partiya]] a’zolik mezoni sifatida qandaydir maʼlum mafkuraga ega boʻlishni yoki unga amal qilishni talab qilmaydi. Ideal holda, bu partiyani bagʻrikeng va plyuralistik deb taʼriflash mumkin. Umuman olganda, bu partiyalar ancha yuzaki va noaniq mafkuraga ega va shunga mos ravishda aholining mutlaq koʻpchiligiga yoʻnaltirilgan hisoblanadi.

Bu turdagi partiyalarning asosiy maqsadi nomzodi mavjud boʻlgan saylovda imkon qadar koʻproq ovoz toʻplash, saylovlarda gʻalaba qozonish va hukumatni boshqarishdir. Buning uchun ular barcha mumkin boʻlgan ijtimoiy manfaatlar majmuasini qamrab olishga harakat qilishga urinadilar. Odatda bunday partiyalar markazchi sifatida joylashadilar. Saylovoldi tashviqoti chogʻida esa ular aholining bir lahzalik kayfiyatiga taʼsir etishga urinadilar, bunday usulni qoʻllashdan asosiy maqsad esa oʻz oʻzgarishlariga va oʻzlari tomonidan ilgari surilayotgan loyihalarga imkon qadar koʻproq insonlarni jalb etish hisoblanadi. Mafkuradagi maʼlum kamchiliklar nomzodlarning jozibador shaxsiy fazilatlariga eʼtibor berish orqali qoplanadi. Saylovoldi tashviqoti davrida partiyadan nomzodlarni tanlash, masalan, professionallik yoki tajribaga qaraganda, alohida nomzodning saylov resurslarini toʻliq jalb etish va undan foydalanish qobiliyati, nomzodning saylovoldi jozibadorligi bilan koʻproq aniqlanadi.

== Tarixi ==
Ushbu atama 1966-yilda nemis siyosatshunosi Otto Kirxxaymer tomonidan ''“Gʻarbiy partiya tizimlarining transformatsiyasi“''<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.partypolitics.org/Volume15/v15i5p539.htm|sarlavha=Party Politics Vol. 15, Issue 5, p. 539|nashriyot=www.partypolitics.org|qaralgan sana=9-iyul 2019-yil|arxivsana=1-iyul 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190701223640/http://partypolitics.org/Volume15/v15i5p539.htm}}</ref> nomli maqolasida Ikkinchi jahon urushidan keyin paydo boʻlgan va saylovchilarning eng koʻp sonini oʻziga jalb etgan yangi tipdagi partiyalarni ifodalash uchun kiritilgan. Ushbu atama, shuningdek, Moris Dyuverjerning mashhur siyosiy partiyalar tipologiyasida kategoriya sifatida ham kiritilgan.

== Misollar: ==

=== Fransiya ===
" La Republique En Marche!" partiyasi. „ - [[Emmanuel Macron|Emmanuel Makron]] tomonidan asos solingan partiya hamma narsani qamrab oluvchi xarakterga ega markazchi partiya deb ataladi<ref>{{Книга|isbn=1447332687|страниц=227|место=Bristol, UK|заглавие=Why the left loses : the decline of the centre-left in comparative perspective|ссылка=https://www.worldcat.org/oclc/1013737200|автор=Sophie Di Francesco-Mayot|ответственный=ред. Rob Manwaring; Paul Kennedy|издание=|издательство=|год=|часть=“The French Parti Socialiste (2010–16): from office to crisis" [«Французская социалистическая партия (2010–16): от должности к кризису»]|страницы=162}}</ref>.

Marin Le Pen boshchiligidagi Milliy front partiyasi ham „chap“, ham „oʻng“ saylovchilarni jalb qilishga qodir partiya hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.lesechos.fr/2015/02/le-fn-de-plus-en-plus-parti-attrape-tout-199471|sarlavha=Le FN de plus en plus « parti attrape-tout »|sana=10-fevral 2015-yil|nashriyot=Les Echos|til=fransuzcha|qaralgan sana=9-iyul 2019-yil|arxivsana=9-iyul 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190709151812/https://www.lesechos.fr/2015/02/le-fn-de-plus-en-plus-parti-attrape-tout-199471}}</ref>.

=== Germaniya ===
[[Germaniya|Germaniyada]] universal partiyalar keng tarqalgan, bular<ref>{{Книга|год=2012|isbn=9781907301841|страниц=228|место=Colchester|издательство=ECPR Press|заглавие=Europeanisation and party politics : how the EU affects domestic actors, patterns and systems [Европеизация и партийная политика: как ЕС влияет на внутренних участников, модели и системы]|ссылка=https://www.worldcat.org/oclc/802344360|автор=Isabelle Hertner; James Sloam|ответственный=ред. Erol Külahci|издание=|страницы=35|часть=The Europeanisation of the German Party System [Европеизация немецкой партийной системы]}}</ref> :

* Germaniya Xristian Demokratik Ittifoqi / Bavariyadagi Xristian ijtimoiy ittifoqi (CDU/CSU);
* Germaniya sotsial-demokratik partiyasi (SPD).

Ularning barchasi ''Volksparteien'' („xalq partiyalari“) deb nomlangan universal partiya jamoalari hisoblanadi.

=== AQSH ===
Bunday partiyaga misol sifatida AQSh [[Respublikachilar partiyasi|Respublikachilar partiyasini keltirish mumkin]].

=== Buyuk Britaniya ===
Sobiq bosh vazir [[Tony Blair|Toni Bler]] boshchiligidagi [[Leyboristlar partiyasi]].

=== Ukraina ===
"Xalq xizmatkori" — [[Volodimir Zelenskiy|Vladimir Zelenskiy]] va Yevgeniy Yurdiga tomonidan asos solingan Ukraina siyosiy partiyasi, partiya nomi 2015—2019-yillardagi komediya seriali va 2016-yilda suratga [[Sluga narodu|olingan „Xalq xizmatchisi“]] filmi sharafiga shunday nomlangan.

== Qoʻshimcha: ==

* {{Tarjima qilinmagan 5|Elita partiya|||Elite party}}
* Sentrizm

== Eslatmalar: ==
<references group="" responsive="1"></references>

== Adabiyotlar: ==

* {{Книга|автор=Della Porta, Donatella.|год=2001|isbn=8815083294|страниц=217|место=Bologna|издательство=Il mulino|заглавие=I partiti politici|ссылка=https://www.worldcat.org/oclc/801152261|ответственный=|издание=|страницы=|isbn2=9788815083296}}
* {{Книга|год=2007|isbn=9788815120038|страниц=338|место=Bologna|издательство=Il mulino|заглавие=Partiti e sistemi di partito nelle democrazie europee|ссылка=https://www.worldcat.org/oclc/799854397|автор=|ответственный=|издание=|страницы=|isbn2=8815120033}}
* {{Книга|автор=Sivini Giordano|год=1975|заглавие=Sociologia dei partiti politici|ссылка=http://worldcat.org/oclc/472813431}}
* {{Статья|автор=Michelle Hale Williams|год=2009|doi=10.1177/1354068809336394|issn=1354-0688, 1460-3683|выпуск=5|страницы=539–541|издание=Party Politics|заглавие=Catch-All in the Twenty-First Century? Revisiting Kirchheimer’s Thesis 40 Years Later|ссылка=http://dx.doi.org/10.1177/1354068809336394|том=15|язык=|тип=|месяц=|число=|номер=}}
* {{Книга|автор=Ware Alan|год=2004|isbn=8470904221|страниц=608|место=Tres Cantos (Madrid)|издательство=Istmo|заглавие=Partidos políticos y sistemas de partidos|ссылка=https://www.worldcat.org/oclc/433510976|ответственный=|издание=|страницы=|isbn2=9788470904226}}
* {{Статья|автор=Richard Gunther, Larry Diamond|год=2003|doi=10.1177/13540688030092003|issn=1354-0688, 1460-3683|выпуск=2|страницы=167–199|издание=Party Politics|заглавие=Species of Political Parties|ссылка=http://dx.doi.org/10.1177/13540688030092003|том=9|язык=|тип=|месяц=|число=|номер=}}
[[Turkum:Siyosiy partiyalar]]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]