Stepan Bandera

Степан Андреэвич Бандера (1909-йил 1-январ, Старий Угринов, Галисия ва Лодомерия Қироллиги, Австрия-Венгрия — 1959-йил 15-октябр, Мюнхен, Германия) — Украина сиёсатчиси, Ғарбий Украинадаги Украина миллатчилик ҳаракатининг раҳбари ва ташкилотчиси. Ер ости ишларида у Баба, Лис, Степанко, Малй, Грей, Рих, Матвей Гордон, Крук ва бошқалар тахаллуси остида танилган. Юнон католик руҳонийси оиласида туғилган. Украина ҳарбий ташкилоти (1928-йилдан) ва Украина миллатчилари ташкилоти (ОУН) (1929-йилдан) аъзоси, Ғарбий Украина ерларида ОУНнинг минтақавий дирижёри (1933-йилдан), бир қатор террорчилик ҳаракатларининг ташкилотчиси. 1934-йилда у Полша ҳукумати томонидан ҳибсга олинган ва суд томонидан ўлимга ҳукм қилинган, кейинчалик у умрбод қамоқ жазосига алмаштирилган. 1936-1939-йилларда у Полша қамоқхоналарида жазони ўтаган, 1939-йил сентябр ойида Германиянинг Полшага ҳужуми туфайли озодликка чиққан. Бир мунча вақт у Совет ҳудудида ер остида эди, шундан сўнг у немис қўшинлари томонидан босиб олинган ҳудудга кўчиб ўтди. 1940-йил феврал ойида у ОУНда бўлинишни бошлади ва Украина СССРнинг ғарбий ҳудудларида яширин фаолият юритувчи украин миллатчиларига асосланган ОУН фракциясининг (Бандера ҳаракати) бошқарув органи — Инқилобий симни тузди. 1940-йилда — 1941-йилнинг биринчи ярмида у фашистлар Германияси билан биргаликда СССРга қарши қўзғолон ва урушга қуролланган миллатчиларни тайёрлашни ташкил қилди. Германиянинг СССРга ҳужумидан сўнг, Украина миллатчилик ҳаракатининг бошқа арбоблари билан бир қаторда, у немис ҳукумати томонидан мустақил Украина давлатини эълон қилишга рухсациз уриниш учун ҳибсга олинган ва уй қамоғига олинган, кейинроқ (1942-йил бошида) Заксенхаузен концлагери, у ердан 1944-йил сентябр ойида фашистлар Германияси раҳбарияти томонидан озод қилинган. 1947-йилда у ОУН Wире компаниясини бошқарган. 1952-йил август ойида ОУН минтақавий сими раҳбарияти билан келишмовчиликлар туфайли у бу лавозимни тарк этди. 1946-1953 ва 1956-1959-йилларда. ОУНнинг хорижий қисмлари симини бошқарган. 1959-йилда у КГБ агенти Богдан Сташинский томонидан ўлдирилган. Степан Бандеранинг шахсияти ҳақидаги фикрлар жуда қутбли. Унинг фармони билан Украина Президенти Виктор Юшченко 2010-йилда Бандерага Украина Қаҳрамони унвонини берди. Шу билан бирга, Украинанинг жануби-шарқий аҳолиси, шунингдек, Полша, Белоруссия ва Россия унга асосан салбий муносабатда бўлиб, уни радикал миллатчилик, терроризм ва ҳамкорликда айблашади.

Степан Бандера
Степан Андреэвич Бандера
Таваллуди	1-январ 1909-йил Старий Угринов, Галисия, Австрия-Венгрия
Вафоти	15-октябр 1959-йил(1959-10-15) (50 ёшда) Мюнхен, Германия
Турмуш ўртоғи	Ярослава Василевна Опаровская
Болалари	Наталя(1941—1985), Андрей(1946—1984), Леся(1948—2011)
Отаси	Андрей Михайлович Бандера
Онаси	Мирослава Владимировна
Имзоси

Болалик йиллари (1909-1927)

Бир оила. Эрта болалик

Степан Андреэвич Бандера 1909-йил 1-январда Австрия-Венгрия империясининг бир қисми бўлган Галисия ва Лодомерия қироллиги ҳудудидаги Старий Угринов қишлоғида туғилган. Унинг отаси Андрей Михайлович Бандера юнон католик руҳонийси бўлиб, у Стрйи майда буржуа фермерлари Михаил ва Росалия Бандерлар оиласидан чиққан. Андрей Михайловичнинг рафиқаси Мирослава Владимировна (1890-1922), неэ Глодзинская Старий Угриновдан бўлган юнон католик руҳонийси Владимир Глодзинский ва унинг рафиқаси Екатеринанинг қизи эди. Степан оилада катта синглиси Марта-Мариядан (1907-1982) кейин иккинчи фарзанд эди. Кейинчалик оилада яна олти фарзанд туғилди: Александр (1911-1942), Владимир (1913-2001), Василий (1915-1942), Оксана (1917-2008), Богдан (1921-1944?) ва Мирослава (1922-йилда вафот этган). Оила ўз уйига эга эмас эди ва Украина юнон-католик черковига қарашли хизмат уйида яшаган. Степан ҳаётининг биринчи йилларини катта, дўстона оилада ўтказди, у ерда кейинчалик эслаганидек, „Украина ватанпарварлиги ва жонли миллий-маданий, сиёсий ва жамоат манфаатлари“ ҳукмронлик қилди. Ота Андрей содиқ украина миллатчиси бўлиб, фарзандларини ҳам худди шундай руҳда тарбиялаган. Уйда Бандеранинг катта кутубхонаси бор эди, Галисиянинг Украина миллий ҳаётида фаол иштирок этган қариндошлари ва танишлари тез-тез оила бошлиғига ташриф буюришди. Улар орасида Степаннинг амакилари — Павло Глодзинский (Украинанинг йирик иқтисодий ташкилотлари Маслосоюз асосчиларидан бири) бор эди. „Қишлоқ жаноблари“ ва Ярослав Веселовский (Австро-Венгрия парламентининг депутати), шунингдек ўша пайтда машҳур ҳайкалтарош Михаил Гаврилко ва бошқалар. Бу одамларнинг барчаси боланинг шахсиятини шакллантиришга сезиларли таъсир кўрсатди. Ота Андрейнинг фаолияти ва унинг меҳмонларининг ёрдами билан „Маърифат“ жамиятининг ўқув зали ва „Ватан мактаби“ тўгараги ташкил этилади. Шу билан бирга, Галисиядаги Украина зиёлилари вакилларининг саъй-ҳаракатларига қарамай, бу ерда Украина таълими паст даражада эди: вилоятларда ҳам, йирик шаҳарларда ҳам таълимда Австрия-Венгрия кўпроқ маъқул келган поляклар устунлик қилди. ҳокимият органлари. Бундан ташқари, болаларнинг мактаб йиллари узоқ давом этган уруш даврига тўғри келди, 1914-йилда Старий Угринов мактаби ёпилди ва Андрей Бандера ўз фарзандларига уйда бошланғич таълим беришга мажбур бўлди: руҳонийнинг ўзи ўғиллари ва қизларига ва фақат баъзан болалар билан украиналик ўқитувчилар ташриф буюришди. Ниҳоятда диндор оилада тарбияланган бола ёшлигидан Худога иймон келтирган, эрталаб ва кечқурун узоқ вақт ибодат қилган. Болалигидан муҳтож бўлган Степан ҳам соғлиғи ёмон эди, бўғимларнинг ревматизмидан азият чекди, бу фақат совуқ сув билан ювиш ва совуқда кўп соат туриш билан оғирлашди. Бу касаллик уни бутун умри давомида тарк этмади. 1914-йилда, Степан Бандера беш ёшга тўлганда, Биринчи жаҳон уруши бошланди, унда Австрия-Венгрияга бўлган Галисия украинлари австрияликлар томонида қатнашдилар. Бола бир неча бор жангларнинг гувоҳи бўлган: уруш йилларида фронт чизиғи Старий Угриновдан бир неча марта ўтган: 1914-1915-йилларда ва 1917-йилда икки марта. Охирги марта қишлоқ ҳудудида шиддатли жанглар икки ҳафта давом этди ва Бандер уйи қисман вайрон бўлди, натижада ҳеч ким ҳалок бўлмади ва ҳатто яраланмади. Ушбу воқеалар Степанда катта таассурот қолдирди, аммо Андрей Бандера ҳам қўшилган миллий озодлик ҳаракати (Австрия-Венгриянинг урушда мағлубияти ва унинг кейинги қулаши туфайли) фаоллиги янада кучлироқ таъсир қилди. Бола Калуш туманидаги қўзғолон ташкилотчиларидан бири сифатида атрофдаги қишлоқлар аҳолисидан қуролли отрядлар тузишда қатнашган. Кейинчалик Степаннинг отаси Станиславга кўчиб ўтади ва у ерда Укарина миллий депутати бўлади. Собиқ Австрия-Венгриянинг Украина ерларида эълон қилинган Ғарбий Украина Халқ Республикаси (ЗУНР) парламенти — ва бир мунча вақт ўтгач, у Галисия армиясига (ГА) руҳоний сифатида кирди. Бу орада, она ва болалар Чортков яқинидаги Ягелница шаҳрига кўчиб ўтишди, у ерда у Мирославанинг акаси Антоновичнинг отаси уйига жойлашди, у вақтинча болалар учун йўқ отани алмаштирди. Бу ерда, 1919-йил июн ойида Мирослава Владимировна ўз фарзандлари билан яна жанговар ҳаракатлар марказида бўлди: Чортковский ҳужуми ва кейинчалик ГА бўлинмаларининг мағлубияти натижасида она томондан Степаннинг қариндошларидан деярли барча эркаклар кетишга мажбур бўлишди. Аёллар ва болалар Ягелницада қолишди, лекин сентябр ойида улар Старий Угриновга қайтишди (Степаннинг ўзи Стрйда отасининг ота-онасига борди). Фақат бир йил ўтгач, 1920-йилнинг ёзида Андрей Бандера Старий Угриновга қайтиб келди. Бир мунча вақт у украиналик фаолларни қувғин қилган Полша расмийларидан яширинган, аммо кузда у яна қишлоқ черковида руҳоний бўлган.

Гимназияда ўқиш

1919-йилда Степан Бандера Стрйи шаҳрида жойлашган бир нечта Украина классик гимназияларидан бирига ўқишга кирди. Дастлаб Украина ҳамжамияти томонидан ташкил этилган ва қўллаб-қувватланган, вақт ўтиши билан ушбу ўқув муассасаси жамоат, давлат гимназияси мақомини олади. Стрйи гимназияси ўзининг миллий таркибида деярли фақат украин бўлишига қарамай, шаҳарнинг Полша ҳукумати маҳаллий муҳитга „Полша руҳи“ ни киритишга ҳаракат қилади, бунинг асосида улар кўпинча ўқитувчилар ва гимназия ўқувчиларининг норозилигига дуч келишди. Отасининг ота-онасининг уйида яшаб, Степан саккиз йил гимназияда ўқиди, юнон ва лотин тилларини, тарих, адабиёт, психология, мантиқ, фалсафани ўрганди. „У паст, жигарранг сочли, жуда ёмон кийинган эди“, деб эслайди унинг синфдоши Ярослав Рак ўрта мактаб ўқувчиси Бандера ҳақида. Ўша пайтда, гимназиянинг тўртинчи синфида Степан ҳақиқатан ҳам бошдан кечирган эҳтиёж уни бошқа талабаларга пуллик дарс беришга мажбур қилди. Учинчи синф ўқувчиси сифатида, 1922-йилда Степан мактаб ўқувчиларининг яширин миллатчилик ташкилотига қўшилди ва „Пласт“ Украина скаутлар уюшмасига аъзо бўлди. Биринчи ва иккинчи синфларда „Пласт“ га аъзо бўлишга уринишлар муваффақияциз тугади: бунинг сабаби болалик даврида олинган бўғимларнинг ревматизми эди, бунинг натижасида 1922-йилда Бандера тизза шиши билан касалхонада неча ой ўтирди. Стрйи шаҳрида Бандера Ярослав Осмомисл номидаги Бешинчи Пласт Курен раҳбариятининг аъзоси бўлган, кейин эса ўрта мактабни тугатгандан сўнг „Червона Калина“ отрядининг иккинчи катта скаутлари Куренининг раҳбарлари қаторида бўлган. 1930-йилда Полша ҳукумати „Пласт“ ни тақиқламагунча. Атипик бўлган бешинчи синфда (одатда еттинчи ва саккизинчи синф ўқувчилари бундай уюшмаларга аъзо бўлишди), Степана Охримович таъсири остида Бандера (ОУНнинг келажакдаги минтақавий дирижёри), ёшлар бирлашмаларидан бирига қўшилди — „Украина гимназияларининг юқори синфларини ташкил этиш“. Степаннинг синглиси Владимиранинг хотираларидан маълумки, ўн беш ёшида полиция қийноқларига дош беролмаган Украина миллатчилик ҳаракати фаоли Олга Басарабнинг ўлими ҳақида билиб, Степан ўзини онгли равишда тайёрлашга қарор қилади. Ғоя йўлида шаҳид бўлиб, керак бўлса қийноқларга чидай оладими ёки йўқлигини текшириб, шу мақсадда тирноқлари остига игна санчирди. Кейинчалик, ўртоқларининг сўзларига кўра, аллақачон талаба бўлган Степан ўзини камар билан қийнаган, бармоқларини ёқиб юборган, эшик устунларига чимчилаган ва ҳоказо қиноқларни ўзида синаб кўрган эди.

Тарихий контекст: Полша ичидаги Шарқий Галисия

Полша билан урушда Галисия армиясининг мағлубияти ЗУНРнинг қулашига ва 1919-йил июлидан Шарқий Галисияни (Ғарбий Украина) Полша қўшинлари томонидан тўлиқ босиб олинишига олиб келди. Антанта элчилари кенгаши дастлаб Полша учун фақат Украина аҳолисининг ҳуқуқларини ҳурмат қилиш ва мухторият бериш шарти билан Шарқий Галисияни эгаллаш ҳуқуқини тан олди. Этник украинлар эса Полша ҳукуматини тан олишдан, Полша армиясида хизмат қилишдан бош тортдилар, аҳолини рўйхатга олиш ва Сеймга сайловларни бойкот қилдилар. Шу билан бирга, Полша халқаро фикрни ҳисобга олган ҳолда, миллий озчиликларнинг ҳуқуқларини ҳурмат қилишни эълон қилди ва буни ўз конституциясида расман мустаҳкамлади. 1923-йил 14-мартда Антанта элчилари кенгаши Полша ҳукуматидан минтақага мухторият бериш, маъмурий органларда украин тилини жорий этиш ва Украина университети очиш ҳақида кафолат олган ҳолда Полшанинг Шарқий Галисия устидан суверенитетини тан олди. Бу шартлар ҳеч қачон бажарилмаган. Полша ҳукумати Галисиядаги украин аҳолисини мажбуран ассимиляция қилиш ва полёнлаштириш сиёсатини олиб борди, унга сиёсий, иқтисодий ва маданий босим ўтказди. Украина тили расмий мақомга эга эмас эди, фақат поляклар маҳаллий ҳукуматларда лавозимларни эгаллашлари мумкин эди. Полшалик кўчманчилар оқими Галисияга тўкилди, ҳукумат уларга ер ва уй-жой берди. Бундай сиёсатдан норозилик иш ташлашлар, сайловларни бойкот қилишга олиб келди. 1920-йилда Чехословакияда Ғарбий Украина ҳудудида Полша маъмуриятига қарши қуролли кураш усулларини қўллаган ноқонуний Украина ҳарбий ташкилоти (УВО) пайдо бўлади. Дастлаб, у асосан УНР армияси ва Украина Галисия армияси фахрийларидан иборат эди. 1929-йилда УВО ва бир қанча миллатчи ташкилотлар негизида Украина миллатчилари ташкилоти тузилди. Ташкил этилганидан бери ОУН Полша давлатига қарши яширин, ноқонуний фаолият билан шуғулланиб, Украина томонининг мўтадил ижтимоий кучлари томонидан амалга оширилган миллатлараро тотувликка эришиш уринишларига қарши чиқди. ОУН-УВО фаолиятининг асосий ҳудуди Шарқий Галисия бўлиб, унинг ушбу минтақадаги бошқарув тузилмаси „Ғарбий Украина ерларида ОУН нинг минтақавий ижро этувчи органи“. 1929-йил баҳорида ОУН ва унинг минтақавий ижроия органи ташкил этилиши билан Галицияда Полша давлати ва Украина миллий озчилиги ўртасидаги муносабатларнинг турли соҳаларига қаратилган бир қатор оммавий норозилик аксиялари ташкил этилди. Полша давлат ва хусусий муассасаларини (биринчи навбатда, почта ва банклар) қуролли талон-торож қилиш орқали ташкилотнинг молиявий ҳолатини таъминлашга қаратилган фаолият ҳам фаоллашди. 1930-йилнинг иккинчи ярмида ОУН Полшага қарши „Саботаж ҳаракати“ ни бошлади. Галисияни давлат муассасаларига ҳужумлар тўлқини қамраб олди, полшалик ер эгаларининг уйлари ва мол-мулки икки мингдан ортиқ ўт қўйилди. Бунга жавобан 1930-йил 14-сентябрдан ноябр ойининг охиригача Полша ҳукумати Кичик Полшанинг шарқий қисмида „Тинчлаштириш“ номи билан машҳур бўлган, Полшага қарши террористик ҳаракатлар ва қўпорувчилик ҳаракатларини бостиришга қаратилган қатор ҳарбий ва полиция чораларини кўрди.

Ёшлар ва ёшлар (1927-1939)

Талабалик йиллари

1927-йил ўрталарида Бандера гимназияда якуний имтиҳонларни муваффақиятли топширди ва Подебрадидаги (Чехословакия) Украина Иқтисодиёт академиясига ўқишга киришга қарор қилди, аммо Полша ҳукумати йигитга паспорт беришдан бош тортди ва у қолишга мажбур бўлди. Старий Угриновда бир йил давомида. 1928-йил сентябр ойида Степан Бандера Лвов политехникасининг агротехника бўлимига ўқишга кирди ва у ерда олти йил ўқиди. Талабалик даврида Бандера нафақат ер ости ишлари билан шуғулланишни давом эттирди, балки қонуний Украина миллий ҳаракатида ҳам қатнашди: у Лвов политехникасининг „Основа“ украиналик талабалари жамиятида ва бир мунча вақт қишлоқ талабалари даврасида эди. „Қишлоқ хўжалиги“ жамияти бюросида ишлаган. Ҳанузгача „Маърифат“ билан яқиндан ҳамкорлик қилган, у ердан у тез-тез Лвов вилояти қишлоқларига маърузалар билан саёҳат қилган. Унинг учун ўқиш фонда қолди — у ер ости ишларига кўп куч берди.

Дунёқараш

Ҳатто мактаб йилларида ҳам Бандеранинг дунёқараши ўша даврдаги Ғарбий Украина ёшлари орасида машҳур бўлган миллатчилик ғоялари таъсирида шаклланган: у бошқа гимназия ўқувчилари билан бир қаторда кўплаб ёшлар миллатчи ташкилотларига қўшилган, уларнинг энг каттаси Украина давлат ёшлари гуруҳи эди (ГУГМ) ва гимназиянинг юқори синфларини ташкил этиш (ОСКУГ). 1926-йилда бу икки ташкилот Украина миллатчи ёшлар иттифоқига (СУНМ) бирлашди. Бандера дунёқарашининг шаклланишига таъсир кўрсатган омилларни таҳлил қилиб, отаси тарбияси ва болалигида гувоҳи бўлган улуғвор тарихий воқеалар (Биринчи жаҳон уруши, Украина-Полша уруши, ЗУНРнинг эълон қилиниши) билан бир қаторда тарихчи олим Грзегорз Россолински-Либе. Гимназиянинг юқори синфларида у Николай Михновский, Дмитрий Донцов, ўша даврдаги ўта ўнг ва фашистик ҳаракатларнинг бошқа назариётчилари ва мафкурачиларининг асарлари билан танишганлигини таъкидлайди. Йигитнинг дунёқараши ўта тўғри қадриятлар ва тушунчалар, жумладан, ўта миллатчилик, фашизм, ирқчилик ва антисемитизм, зўравонликка сиғиниш, демократия, коммунизм ва социализмга нафрат, Украина давлати деган ишонч таъсири остида шаклланган. фақат қуролли воситалар ёрдамида яратилиши мумкин. Ўша пайтдаги бошқа ёш украина миллатчилари сингари, Бандера экстремизмни диндорлик билан бирлаштирди ва у диндан сиёсат ва зўравонликни муқаддаслаш учун ишлатди. Бандера дунёқарашининг шаклланишига таъсир кўрсатган омилларни таҳлил қилиб, отаси тарбияси ва болалигида гувоҳи бўлган улуғвор тарихий воқеалар (Биринчи жаҳон уруши, Украина-Полша уруши, ЗУНРнинг эълон қилиниши) билан бир қаторда тарихчи олим Грзегорз Россолински-Либе. Гимназиянинг юқори синфларида у Николай Михновский, Дмитрий Донцов, ўша даврдаги ўта ўнг ва фашистик ҳаракатларнинг бошқа назариётчилари ва мафкурачиларининг асарлари билан танишганлигини таъкидлайди. Йигитнинг дунёқараши ўта тўғри қадриятлар ва тушунчалар, жумладан, ўта миллатчилик, фашизм, ирқчилик ва антисемитизм, зўравонликка сиғиниш, демократия, коммунизм ва социализмга нафрат, Украина давлати деган ишонч таъсири остида шаклланган. фақат қуролли воситалар ёрдамида яратилиши мумкин. Ўша пайтдаги бошқа ёш украина миллатчилари сингари, Бандера экстремизмни диндорлик билан бирлаштирди ва у диндан сиёсат ва зўравонликни муқаддаслаш учун ишлатди. Крушелницкий, лекин у оиласи билан СССРга ҳижрат қилишга муваффақ бўлди. Бу даврда, шунингдек, бир неча поляк полициячи қотиллик содир бўлди, улар ОУН орасида агентларни ёллашга уриниш учун миллатчилар томонидан қасос олишди.

УВО-ОУНдаги кареранинг бошланиши

Гимназияни тугатгандан сўнг, Бандера УВО орқали эр ости ишларига жалб қилинган ва уни ўқиш ва ижтимоий фаолият билан бирлаштирган. Расмий равишда Бандера фақат 1928-йилда УВО аъзоси бўлиб, разведкага, кейинроқ эса тарғибот бўлимига тайинланган. 1929-йилда Украина миллатчилари ташкилоти (ОУН) ташкил этилганда, Степан Охримовичнинг тавсиясига биноан Бандера Ғарбий Украинадаги биринчи аъзоларидан бири бўлди. Ёшлигига қарамай, Бандера ўзининг фанатик қатъиятлилиги, иродалилиги, амалийлиги, ташкилотчилик қобилияти ва сирни синчковлик билан кузатиши туфайли Ғарбий Украинадаги ОУН ер ости иэрархиясида тезда кўтарилди. Бунга Бандеранинг шаклланиши Украина миллатчилик ҳаракатида авлодларни ўзгартириши кераклиги ҳам ёрдам берди. Бандеранинг биринчи топшириғи ўзи туғилган Калуш тумани ҳудудида, шунингдек, Лвов талабалари орасида яширин миллатчилик адабиётини тарқатиш эди. Шу билан бирга, ёш фаол тарғибот бўлимида турли вазифаларни бажарган, 1930-йилдан ер ости нашрлари бўлимига, кейинчалик техник ва нашриёт бўлимига, 1931-йил бошидан эса яширин нашрларни хориждан етказиб бериш бўлимига ҳам раҳбарлик қилган. Бундан ташқари, 1928-1930-йилларда Бандера Прагада нашр этиладиган „Миллат ғурури“ ер ости ойлик сатирик журналининг мухбири сифатида рўйхатга олинган. У ўз мақолаларига Матвей Гордон тахаллуси билан имзо чеккан. Бандеранинг ташкилотчилик қобилияти туфайли чет элдан „Сурма“ каби нашрларни ноқонуний етказиб бериш, „Миллатни уйғотиш“, „Украина миллатчиси“, шунингдек, „ЗУЗда КЕ хабарномаси“ ва бевосита Полша ҳудудида чоп этилган „Юнак“ журнали. Полша полицияси украиналик миллатчи яширин тузилмага қарши курашда катта куч сарфлади. Ҳаммаси бўлиб, Бандеранинг сўзларига кўра, 1930-йилдан 1933-йилгача у беш марта ҳибсга олинган: 1930-йилда отаси билан бирга Полшага қарши ташвиқот учун, 1931-йил ёзида Полша-Чехия чегарасини ноқонуний кесиб ўтишга урингани учун. Кейин яна 1931-йилда, бу сафар Лвовдаги сиёсий полиция бригадаси комиссари Э.Чеховскийга суиқасд уюштиришда иштирок этгани учун. 1932-йил 10-мартда Бандера Сиэсзйн шаҳрида, кейинги йилнинг 2-июнида эса Тчевда ҳибсга олинди. Бандера 1931-йилда вилоят дирижёри Иван Габрусевич (1931-йил июн — 1932-йил март) бошчилигида ташвиқот бўйича референт бўлим) га раҳбарлик қилган ҳолда 1931-йилда ОУНнинг минтақавий ижроия органига кирди. Унинг фаолияти жадал ривожланди: 1932-йилда Бандера вилоят дирижёрининг ўринбосари эди ва 1933-йил ўрталарида Эвгений Коновалец бошчилигидаги Украина миллатчиларининг сими (ОУНнинг асосий органи) уни минтақавий дирижёр этиб тасдиқлади. Ғарбий Украина ерларида ОУН ва ОУН-УВО жанговар бўлимининг минтақавий коменданти (1932-йил ўрталарида УВО ва ОУНни бирлаштириш жараёни якунланди, бунинг натижасида УВО қайта ташкил этилди. мустақил ташкилот номинал автоном ҳарбий референтга айлантирилди — ОУН бўлими). 1931-йилдан бошлаб Бандера УВО-ОУНнинг хорижий раҳбарияти билан яқин алоқада бўлди, ОУН ишлари бўйича мунтазам равишда чет элга саёҳат қилди, Прагада (1932-йил ёзида), Берлин ва Данзигда (1933) ОУН конференцияларида қатнашди, Евгений билан учрашди. тор доирада Коновалц ва ОУНнинг бошқа раҳбарлари. Таъкидланишича, Бандера ташрифларидан бирида Данзигдаги агентларни тайёрлаш учун УВО курсларида таҳсил олган ва у ерда курсантларга разведка ва контрразведка бўйича дарс берган Ричард Ярим билан шахсан учрашган. Яри шуҳратпараст йигитга эътибор қаратди ва кейинчалик уни фаол равишда қўллаб-қувватлади ва тарғиб қилди. ОУНнинг совет тадқиқотчиси сифатида В.Укол, айнан Яри Бандерани Абвер ходими Эрвин Столзега раҳбарнинг истиқболли ва қобилиятли агенти сифатида таништирган эди.

CЕ ОУН бошида

1933-йил январ ойида ОУН раҳбарияти Богдан Кордюкни Ғарбий Украина ерларида минтақавий дирижёрлик лавозимидан озод қилди, натижада 1932-йил 30-ноябрда Лвов яқинидаги Городок шаҳридаги почта бўлимига муваффақияциз ҳужум учун жавобгар бўлди. Улардан иккита ОУН жангариси ўлдирилган, яна иккитаси — Дмитрий Данйлйшйн ва Васил Билас ҳибсга олинган ва суд ҳукми билан осилган. Кордюкнинг ўринбосари Степан Бандера бу лавозимга расман тасдиқланган ва 1933-йил 3-6-июнда Берлин конференциясида ОУН Wире билан таништирилган минтақавий дирижёр вазифасини бажарувчи бўлди. Бандеранинг ОУН CЕ раҳбариятига келиши билан унинг ҳарбий ҳаракатларининг табиати ўзгарди. Экспроприациялар („эскилар“ деб аталадиган) тўхтади, асосий эътибор Полша давлат маъмурияти вакилларига, шунингдек, маҳаллий коммунистларга, сўл ва советпараст арбобларга, совет дипломатларига қарши террорчилик ҳужумларига қаратилди. Бандера шахсан террорчилик ҳужумлари учун номзодларни танлаб олди ва баъзан ўзи ҳужум қурбони бўлиши керак бўлганларни номлади. 1932-1933-йилларда Украинадаги оммавий очарчилик пайтида Бандера бошчилигидаги ОУН Идораси очликдан азоб чекаётган украиналикларни қўллаб-қувватлаш учун бир қатор норозилик намойишларини уюштирди. Шу билан бирга, ОУН фаоллари Ғарбий Украина Коммунистик партиясига (КПЗУ) қарши кураш олиб бориб, унинг аҳоли ўртасидаги таъсирини сусайтиришга умид қилишди. 1933-йил 3-июнда Берлинда Украина миллатчиларининг симлари конференциясида ОУН CЕ аъзолари иштирокида Лвовдаги Совет консулига суиқасд уюштиришга қарор қилинди. Степан Бандера Роман Шухевич билан бирга суиқасдга тайёрланаётган эди. Крушелницкий, лекин у оиласи билан СССРга ҳижрат қилишга муваффақ бўлди. Бу даврда, шунингдек, бир неча поляк полициячи қотиллик содир бўлди, улар ОУН орасида агентларни ёллашга уриниш учун миллатчилар томонидан қасос олишди. Бандеранинг буйруғи билан амалга оширилган ҳаракатлардан бири 1934-йил 12-майда Лвовлик ёш талаба томонидан асос солинган „Праця“ (Труд) чап қанот газетаси нашриёти (таҳририяти) биносида портлаш содир бўлди, таниқли ОУН фаоли Екатерина Зарицкая эди. Бандера фитначи жангари гуруҳларни ташкил этиш билан бир қаторда, аҳолининг кенг қатламларини Полша ҳукуматига қарши курашга жалб қилишга, миллатчилик ҳаракатининг оммавий характерига йўналтиришга чақирди. Шу мақсадда Бандера кадрлар ва ташкилий ишларни қайта ташкил этишни ва уни Ғарбий Украина бўйлаб нафақат талабалар ва собиқ ҳарбийлар, балки ишчилар ва деҳқонлар орасида ҳам амалга оширишни таъминлашни таклиф қилди. Украиналикларнинг миллий ва сиёсий фаоллигини уйғотишга қаратилган оммавий аксияларни ўтказиш орқали Бандера Украина жамиятининг турли қатламларида ОУН таъсирини сезиларли даражада оширишга муваффақ бўлди. Бундай ҳаракатлар Украина мустақиллиги учун курашчилар хотирасига бағишланган ёдгорлик маросимлари ва намойишларни ўз ичига олади, „қабрлар култи“ — Сич милтиқларининг қабрларини шарафлаш ва ҳалок бўлган аскарларнинг рамзий қабрларини қуриш. душманлик реакцияси ва Полша ҳокимиятининг фаол қаршиликлари. Шундай қилиб, 1932-йил 22-декабрда, Лвовда ОУН жангарилари Билас ва Данйлйшйн қатл қилинган куни, Степан Бандера ва Роман Шухевич тарғибот тадбирини уюштирдилар ва ўтказдилар: кечқурун соат олтида, ҳукм чиқарилганда. амалга оширилиши Лвовнинг барча юнон католик черковларида янгради. Бандера ташаббуси билан бошқа ҳаракатлар, шу жумладан монополияга қарши ҳаракатлар ҳам амалга оширилди, унинг иштирокчилари Полша ароқ ва тамакини сотиб олишдан бош тортдилар, бу ташкилотчиларнинг фикрига кўра, молия тизимига катта зарар етказиши керак эди. 1933-йил сентябр ойида бир кунлик „мактаб аксияси“ бўлиб ўтди, унда украиналик мактаб ўқувчилари Полша билан боғлиқ ҳамма нарсани бойкот қилдилар: унинг давлат рамзлари, поляк тили ва поляк ўқитувчилари. Ўқувчилар синфда поляк тилида берилган саволларга жавоб беришдан бош тортишди, полшалик ўқитувчиларни Полшага қайтишга ундашди, Полша давлатининг давлат рамзлари мактаблардан чиқариб юборилди ва ҳоказо. Аксия Полша газеталаридан бирига кўра, болалар ўн минглаб одамларни бирлаштирган. болалар. Полша ҳукумати томонидан Украина мактаб таълимининг полонизацияси ва йўқ қилинишига қарши норозилик сифатида мактаб куратори Гадомскийнинг ҳаётига уриниш режалаштирилган эди. Бандера ОУН ходимларини тайёрлаш ва ўқитишни деярли тўлиқ қайта қуришни амалга оширди — унинг остида тизимли мафкуравий ва сиёсий таълим, жанговар тайёргарлик ва фитна ва эр ости ишлари усулларини ўргатиш жорий этилди. 1934-йилга келиб, ОУН фаолияти бутун урушлараро даврда энг юқори чўққисига чиқди. Бандера бошчилигидаги ОУН ЭC ЗУЗда „яшил кадрлар“ деб аталадиган тузилмани ташкил этиш тўғрисидаги қарорни маъқуллади — Полша ҳукумати ОУНнинг „жанговар фаолияти“ нинг кучайишига янги репрессиялар ва репрессиялар билан жавоб бериши кутилган эди. украиналик фаоллар учун концентрацион лагерлар яратиш — бу ҳолда ОУНнинг ошкор қилинган аъзолари чуқур ер остига кириб, босқинчиларга қарши қуролли кураш учун жанговар гуруҳларга бирлашиши керак, биринчи навбатда Волиния ва Карпатда. Мйкола Клймйшйн таъкидлаганидек, бу режа аслида бўлажак Украина қўзғолончилар армиясини яратишни кутган эди.

Резонансли ўлдиришлар

Иккита сиёсий қотиллик Полша жамиятида алоҳида жавоб олди, бу яна Полша ва халқаро ҳамжамият эътиборини Украина муаммосига қаратди. 1933-йил 21-октябрда Лвовдаги Совет консуллигида консулга суиқасд қилиш учун келган Лвов университетининг 18 ёшли талабаси Николай Лемик совет дипломатик ходими А.П.Майловни отиб ташлади, шундан сўнг у ихтиёрий равишда таслим бўлди. полиция Бандера ва Шухевичнинг террорчилик ҳаракати ташкилотчиларидан олинган кўрсатмаларга тўлиқ мувофиқ равишда, бу уриниш Совет Украинасидаги (1932-1933) оммавий очарчиликка қарши норозилик сифатида қилинганлигини эълон қилди). Ташкилотчиларнинг режасига кўра, террорчи устидан суд жараёни бутун дунёга оммавий очарчилик — Совет ва Полша матбуоти ва расмий ҳокимиятлари жим бўлаётган ҳақиқат эканлигини эълон қилиш имконини берди. Суд Лемикни вояга этмагани учун умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилди. Ушбу теракт СССР ва Полша ўртасидаги дипломатик муносабатларни бузиш учун Германия махсус хизматлари томонидан илҳомлантирилган бўлиши мумкин деган тахминлар мавжуд. ОУН CЕ учун оғир оқибатларга олиб келган навбатдаги шов-шувли жиноят Полша ички ишлар вазири Бронислав Пераcки нинг ўлдирилиши эди. ОУНнинг расмий тарихига кўра, Варшавада сиёсий қотиллик қилиш тўғрисида қарор 1933-йил апрел ойининг охирида Берлинда бўлиб ўтган махсус конференцияда қабул қилинган, унда Эвген Коновалец, Рико Ярий ва Ярослав Барановский ПУН ва Степан иштирок этган. ОУН КЕ дан Бандера минтақавий дирижёр вазифасини бажарувчи сифатида. Бу ерда Варшавадаги таълим вазири ёки ички ишлар вазири, Лвовдаги мактаб куратори Гадомский ва Волинияда воэвода Юзефскийни ўлдиришга қарор қилинди. 1933-йил июл ойининг ўрталарида Идоралар ушбу ҳаракатларни амалга ошириш бўйича аниқ режаларни ПУНга тақдим этди (фақат Перацкийга суиқасдга чек қўйилди). Перацкийнинг ўлдирилиши 1930-йилда Шарқий Кичик Полшада „тинчлантириш“ (Украина аҳолисини тинчлантириш) қонли ҳаракати учун қасос сифатида тақдим этилган бўлиб, уни ўша пайтда Россия Федерацияси вазирининг ўринбосари лавозимида ишлаган Перацкий бошқарган. Суиқасд режаси Роман Шухевич томонидан ишлаб чиқилган, Николай Лебед ҳужумни техник тайёрлашда бевосита иштирок этган, Степан Бандера эса масъул эди. 1933-йил декабр ойида Коновалец Бандерага Полша маъмуриятига қарши ҳар қандай ҳаракатларни тўхтатиш тўғрисида аниқ буйруқ юборди (фашистлар Германияси ва Полша ўртасидаги музокаралар муносабати билан, 1934-йил январ ойида Германия-Полша ҳужум қилмаслик тўғрисидаги шартнома имзоланиши билан якунланган). Шунга қарамай, ер ости Перацкийга суиқасдга тайёргарлик кўришни давом эттирди, бу кейинчалик Бандерани ўзбошимчаликда айблашга сабаб бўлди, бу Ғарбий Украинадаги ОУН эр ости тузилмалари учун оғир оқибатларга олиб келди. Ҳужум билан боғлиқ бир қатор ҳолатлар, шунингдек, бу қотиллик Полша ҳукумати томонидан сиёсий мухолифатни бостириш учун қўлланиладиган ўзига хос провокация бўлиши мумкинлигини таъкидлаш учун асос бўлади. 1934-йил 15-июнда Варшава марказида Бронислав Пераcки бошининг орқа қисмига бир неча марта ўқ узиб ўлдирилган. Қотилликнинг айбдори талаба Григорий Мацеико бўлиб, у жиноят жойидан қочишга муваффақ бўлган ва кейинчалик чет элга қочиб кетган. Григорий Мацейкодан ташқари террорчилик ҳаракатининг барча ташкилотчилари Полша полицияси томонидан ҳибсга олинди. Степан Бандеранинг ўзи 14-июн куни эрталаб Лвов олий политехника мактаби Академик уйида Иосиф Геббелснинг Полшага бўлажак ташрифи муносабати билан полиция томонидан уюштирилган рейд чоғида ҳибсга олинган эди. Шу билан бирга, бошқа кўплаб одамлар қаторида Борган Питгайний ҳам ҳибсга олинган, ҳужумнинг техник тайёргарлиги учун масъул бўлган, ҳужум учун бомба ясаган Мйкола Климишин ва Ярослав Карпинец. Ҳибсга олинганлар, одатдагидек, эртаси куни содир бўлган Перацкий ўлдирилиши бўлмаса, тез орада озод этилиши мумкин эди. Жиноятга алоқадор шахсларни аниқлаш мақсадида барча қўлга олинганлар атрофлича сўроқдан ўтказилди. 16-июн куни Полша ҳукуматининг навбатдан ташқари йиғилишида ҳужумга алоқадор бўлиши мумкин бўлган шахсларни изоляция қилиш учун концлагер яратиш режаси тасдиқланди. Полша президенти Игнаcй Моśчиcки полицияга гумонланувчиларни судсиз, фақат маъмурий қарор асосида уч ойга ҳибсга олиш ҳуқуқини берувчи буйруқни имзолади. Бундай шахсларнинг ҳибсга олинган жойи Берёза Картузская концлагери бўлиб, кейинчалик у орқали юзлаб Полша фуқаролари ўтган. Июндан ноябргача бўлган даврда Перацкийнинг ўлдирилиши муносабати билан 800 дан ортиқ одам ҳибсга олинди, улар орасида ОУНнинг кўплаб аъзолари ҳам бор эди. Терговнинг муваффақиятига Полша ва Чехославакия ҳарбий разведка хизматларининг ҳамкорлиги туфайли „Сеник архиви“ деб номланган нарса 1933-1934-йилларда Полша полицияси қўлига ўтгани ёрдам берди — кўп сонли ички ишлар. Чехословакияда яшаган ОБМ раҳбарияти (шу жумладан, Омелян Сеник) аъзоларининг квартираларини тинтув қилиш пайтида олинган ҳужжатлар ва ёзишмалар. Ушбу ҳужжатлар Рико Яройда тинтувлар пайтида немис полицияси томонидан мусодара қилинган ҳужжатлар билан тўлдирилган деб ишонилади. „Сеник архиви“ ни таҳлил қилиш жараёнида тергов томонидан олинган маълумотлар ОУНнинг кўплаб раҳбарлари ва аъзоларини аниқлашга ёрдам берди. Тергов қилинаётган бир қанча шахслар „Сеник архиви“дан ўзларига тақдим этилган ҳужжатлар босими остида ўз айбига иқрор бўлиб, тергов билан ҳамкорлик қилишга розилик билдирган ва керакли далилларни келтирган. Тергов ва суд жараёнида айблов асосан ОУНнинг ички ҳужжатларидан фойдаланишга асосланганлиги маълум бўлгач, хиёнатда гумон Сеникга тушди, аммо ОУН инқилобий трибунали уни оқлади. Бандера қамоқда бўлганида ҳужжатлар қандай қилиб Полшаларга этиб боришини тушунишга ҳаракат қилди ва фақат Ярослав Барановский, ҳудуд (яъни Ғарбий Украина) билан алоқалар бўйича ёрдамчи ва ПУНнинг ҳозирги котиби — Симлар деган хулосага келди. украина миллатчиларидан бири Полша агенти, аллақачон ташкил этилган провакатор Романа Барановского(пол.)ўзб. укаси бўлиши мумкин. 1930-йилда Полша ҳукуматига экстрадиция қилинган Юлиан Головинский, ОУН СЕ нинг ўша пайтдаги раҳбари ва УВО минтақавий коменданти. Қандай бўлмасин, терговчилар Ғарбий Украинадаги ОУН раҳбарининг қўлига тушиб қолганини тушунишлари учун бир неча ҳафта керак бўлди. Бандеранинг сўзларига кўра, у 6-август куни эрталаб соат тўққиздан 11-август куни кечқурун саккизгача тўхтовсиз сўроқ қилинган, ухлашига йўл қўймаган, лекин у ўзини виқорли тутган. Терговнинг бир ярим йил давомида Бандера бир кишилик камерада, кишанланган. Пераcкининг ўлдирилиши Полшага Миллатлар Лигасида терроризмга қарши халқаро санкциялар қўллаш, жумладан террорчиларга сиёсий бошпана беришни тақиқлаш таклифи билан чиқиш учун асос берди. Перацкийга суиқасд уюштирилгандан сўнг, унинг ташкилотчиларидан бири Микола Лебед Германияга қочиб кетди, аммо фашистларнинг махфий хизматлари халқаро жанжалдан қўрқиб, Полша расмийларининг биринчи илтимосига биноан Лебедни ҳибсга олишди ва Полшага депортация қилишди. Рико Яри ҳам немис қамоқхонасига тушиб қолди. Бу 1934-1938-йилларда украин миллатчилари ва фашистлар Германияси ўртасидаги муносабатларнинг совуқлашишига олиб келди. Шу билан бирга, Перацкийнинг ўлдирилиши Бандеранинг украиналиклар, шу жумладан муҳожирлар орасида машҳурлигини оширди. Нафақат поляклар, балки украиналиклар ҳам ОУН қурбони бўлишди — масалан, „ОУН инқилобий трибунали“ полиция билан алоқада бўлганликда гумон қилинган талаба Яков Бачинскийни ўлимга ҳукм қилди. 1934-йил 31-мартда суиқасд уриниш муваффақияциз якунланди, аммо 9-майда у ОУН жангарилари томонидан отиб ўлдирилди. 1934-йил 25-июлда Украина академик гимназияси директори, Бош католик ҳаракати институти директори Иван Бабий ўлдирилди. Бу қотиллик Украина Галисия жамиятида кенг резонанс ва қоралашларга сабаб бўлди. Галисия митрополити Андрей (Шептицкий) қотилликни кескин қоралади, у ўз мурожаатида шундай деб ёзган эди: „Ёшларни жиноятлардан ўтиб кетмаслик учун олиб бораётган раҳбарларни лаънатламайдиган бирорта ота ёки она йўқ“, „Украиналик террорчилар омон қолишди. Минтақанинг чегараларидан ташқарида ўтирганлар бизнинг болаларимиздан ота-оналарини ўлдириш учун фойдаланадилар, улар эса қаҳрамонлар тимсолида шундай фойдали ҳаётдан хурсанд бўлишади“. Ер ости томонидан ғайрат билан яратилган ОУНнинг романтик-идеалистик қиёфасига қаттиқ зарба берилди. Қайсидир маънода бу тасвир Перацкийнинг ўлдирилиши муносабати билан ҳибсга олинганларнинг кейинги суд жараёнида жасоратли хатти-ҳаракатлари билан тузатилди.

Варшава ва Лвов судлари

1935-йил 18-ноябрда Варшава судида Перацкийнинг ўлдирилиши бўйича суд жараёни бошланди. 12 нафар украиналик миллатчи судга тортилди, жумладан Степан Бандера. Тарихга „Варшава“ номи билан кирган жараён деярли икки ой давом этди ва Полша ва жаҳон матбуотида кенг ёритилди. Айнан Варшава (ва ундан кейинги Лвов) синовлари шу пайтгача кам танилган Бандерани машҳур қилди. Бандера фигурасига энг катта эътибор қаратилди. Шундай қилиб, йигитни „Политехниканинг ақлдан озган талабаси“ деб атаган „Литературне ведомости“ мухбири унинг қовоғини буриштириб эмас, тик қараб турганини таъкидлади ва Поляк газетаси аноним журналисти", ўз навбатида Бандеранинг зўравон имо-ишораларга мойиллигини таъкидлади. Бутун жараён давомида Бандера ўзини дадил ва очиқчасига бўйсунмай тутди. Шундай қилиб, прокурорнинг ОУНнинг ҳарбий фаолияти насроний ахлоқи асосларига зид эканлиги ҳақидаги сўзларига жавобан у украиналик жангариларнинг ҳаракатлари учун маънавий жавобгарликни Полша расмийларига юклади. Бир неча марта Бандера суд унинг хатти-ҳаракати рухсат этилганидан ташқари деган хулосага келиши биланоқ суд залидан мажбуран чиқариб юборилган. Биринчи учрашувда Бандера ўзини „Полша қонунларига бўйсунмайдиган Украина фуқароси“ деб атади ва суд айбланувчининг иродасини ҳурмат қилишга мажбур эканлигини айтиб, поляк тилида гувоҳлик беришдан бош тортди. Бандерадан ўрнак қолган судланувчилар ва ҳатто баъзи гувоҳлар ҳам эргашдилар. Айбланувчилар полша тилида саволларга жавоб беришдан бош тортдилар, бир-бирларини „Украинага шон-шарафлар!“, ҳар бир суд мажлисида ушбу сўзлар билан бошланади. Айбланувчилар суд залини ОУН ғояларини тарғиб қилиш майдончасига айлантиришга ҳаракат қилишди. „Сеник архиви“ Варшава судида айбловнинг асосий ҳужжатли далилларидан бири сифатида пайдо бўлди. Бундан ташқари, сўроқ пайтида ОУН Идорасининг ташкилий референти Иван Малюца „бўлинди“, у ОУНнинг бутун тузилмасини қуйи даражага хиёнат қилди. Шу муносабат билан, жараён иштирокчилари ОУН иэрархиясидаги ўз позицияларини инкор этишлари мантиқий эмас эди. Ташкилот аъзолари ўртасида оммавий ҳибсга олишлар натижасида ОУНнинг Галисиядаги бутун минтақавий раҳбарияти қамоққа ташланди ва кўплаб бошланғич ташкилотлар ўз фаолиятини тўхтатди. Микола Климишин айбланувчилар ва адвокатларнинг ҳеч бири суд Бандерани тирик қолдиришига ишонмаганини эслатди, худди "Бандеранинг ўзи ҳам унинг ҳаёти давом этишига умид қилмаган. Аммо шунга қарамай, у ҳар доим жуда хотиржам эди ва ҳар доим жуда яхши режалаштирилган ва аниқ ишлашга тайёр эди. 1936-йил 13-январда Степан Бандера, Микола Лебед ва Ярослав Карпинец осиб ўлимга, қолганлари 7 йилдан 15 йилгача қамоқ жазосига ҳукм қилинди. Ҳукм ўқилганида Бандера ва Лебед бақирдилар: "Яшасин Украина! ", бунинг учун иккаласи ҳам ҳукмни кейинги эълон қилиш муддати учун залдан олиб чиқилди. Ҳукм чиқарилгандан сўнг, ОУН бутун Ғарбий Украина бўйлаб мотам эълон қилди. СЕ ОУНнинг тарғибот бўлими судланувчиларнинг портретлари ва жараён давомида уларнинг баёнотларидан парчалар билан варақаларни чоп этди. Жараён катта жамоатчилик норозилигига сабаб бўлди ва расмийлар ўлим жазосини ижро этишга журъат этмай, Украинанинг қонуний сиёсий партиялари билан Украина-Полша муносабатларини „нормаллаштириш“ бўйича музокараларни бошладилар. Жараён давомида қабул қилинган амнистия тўғрисидаги фармонга кўра, ОУНнинг уч нафар маҳкум аъзоси дор остидан қутқарилди — қатл умрбод қамоқ жазосига алмаштирилди. Иван Бабий ва Яков Бачинскийни ўлдиришда қўлланган қуролларни текшириш улар ва Перацкий бир хил револвер билан отилганини кўрсатди. Бу Полша расмийларига Бандера ва бошқа бир қатор ОУН аъзолари устидан бу сафар Лвовда навбатдаги суд жараёнини ташкил қилиш имконини берди. 1936-йил 25-майда Бандера ОУН ЭК нинг бошқа аъзолари (жами 27 киши) билан бирга ОУН-УВО террорчилик фаолиятини бошқарганликда айбланиб, Лвов судига келди. Айбланувчиларнинг баъзилари олдинги судда айбланувчилар орасида эди — ОУН фаоли Мйкола Сциборскй Лвовдаги воқеаларни „Варшава учун қасос“ деб атади. Лвов судининг бориши Варшавага қараганда анча хотиржам бўлди, бу асосан Бабий ва Бачинскийнинг ўлдирилиши Перацкийга суиқасддан камроқ резонанс келтириб чиқарди ва судланувчиларга украин тилида жавоб беришга рухсат берилди. Бу ерда, Лвовда Бандера ОУН минтақавий раҳбари сифатида биринчи марта очиқ гапирди. Ташкилотнинг болшевиклар мафкурасига қарши кураш мақсади ва усулларини тушунтириб, у шундай деди: „Болшевизм — бу Москва украин миллатини қул қилиб, Украина давлатчилигини йўқ қилган тизимдир“. Бандера, шунингдек, ОУН коммунистик мафкурага нисбатан салбий позицияни эгаллашини таъкидлади. У Бабий ва Бачинскийнинг ўлимига алоқадорлигини инкор этмади — улар Полша полицияси билан ҳамкорлик қилиш учун унинг шахсий буйруғи билан ўлдирилган. Бандера ўзининг сўнгги нутқида украиналик миллатчилар фаолиятининг хилма-хиллигига эътибор қаратди ва ОУНни фақат ҳарбий фаолият билан шуғулланувчи террорчи ташкилот сифатида таърифлаган прокурорнинг позициясини танқид қилди. „У энди ёш йигит эмас эди“, — деб ёзди Микола Климишин Лвовдаги судда Бандера ҳақида. „У инқилобий ташкилотнинг дирижёри эди, у нима қилганини ва нима учун қилганини биларди, нима дейишни, нима ҳақида сукут сақлашни, нимага интилишни ва нимани қатъиян рад этишни биларди“. Лвовдаги суд жараёни натижасида Бандера умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинди. Ҳаммаси бўлиб, Варшава ва Лвов судларида Бандера эттита модда бўйича умрбод қамоқ жазосига ҳукм қилинди.

Қамоққа олинган (1936-1939). Қамоқхонадан чиқиш

1936-йил 2-июлда Бандера Варшаванинг Раковецки кўчасидаги 37-бинодаги Мокотов қамоқхонасига олиб кетилди. Оила аъзолари ва танишлари унга озиқ-овқат, газета ва китоб сотиб олиш учун пул жўнатишди. Эртаси куни у Киэлсе яқинидаги Свентй Крзйж (Муқаддас Хоч) қамоқхонасига юборилди. Бандеранинг ўзи, шунингдек, худди шу қамоқхонада ўтирган Микола Климишиннинг хотираларидан Свента Кржиждаги шароитлар ёмон эди: камераларда тўшак йўқ эди — маҳбуслар цемент полда ётиб ухладилар. чойшабнинг ярми ва иккинчи ярми билан ўзларини қоплайди. Сув етишмаслиги ва ҳожатхона қоғозининг этишмаслиги гигиэна ҳолатининг ёмонлашишига олиб келди. Нонушта учун маҳбуслар бир қошиқ шакар ва бир парча қора жавдар нони билан қаҳва, тушликда эса, қоида тариқасида, буғдой пюреси. Бандера дастлаб 14-камерага жойлаштирилди, кейин эса 21-камерага ўтказилди. У билан бирга, хусусан, Николай Лебед, Ярослав Карпинец, Богдан Пидгайни, Евгений Качмарский, Григорий Перегийняк ҳам бор эди. Бир мунча вақт, деб эслади Николай Климишин, улар „бир гуруҳ бўлиб яшай бошладилар“: улар адабиёт алмашишди, ўзаро озиқ-овқат тарқатишди. Бандера, Климишиннинг хотираларига кўра, университет курсини тугатмаган барча камерадошларга катта ўртоқлар ёрдамида ўқишни давом эттиришни таклиф қилди. Шундай қилиб, Карпинец аниқ фанларни, Климишин — тарих ва фалсафани, украин ва инглиз тилларини „ўргатган“. 1937-йил январ ойининг ўрталарида қамоқхона режими кучайтирилди ва қариндошлардан посилкалар олиш вақтинча чекланди. Шу муносабат билан Бандера ва ОУНнинг бошқа аъзолари қамоқхона маъмуриятининг ҳаракатларига норозилик билдириш учун 16 кунлик очлик эълон қилишди. Натижада маъмурият ён берди. Шу билан бирга, 1935-йил бошида ЗУЗдаги ОУН СЕга Лев Ребет раҳбарлик қилди, унинг кўрсатмаси билан ҳарбий ҳаракатлар тўхтатилди, барча саъй-ҳаракатлар ПУНнинг бошқарув тузилмасини ва бошланғич ташкилотлар билан алоқасини тиклашга қаратилган эди. 1934-йилги ҳибсга олишлар натижаси — аслида ОУН фаолияти маданий-маърифий ишларга қисқартирилди. Роман Шухевич ва бошқа бир қатор ОУН фаоллари бу қарордан норози бўлиб, ПУНни бошқа раҳбар тайинлашга кўндиришга уриндилар, аммо натижа бўлмади. Ребет СЕ ОУНни 1939-йил бошигача бошқарган. Ғарбий Украинадаги фаоллар орасида машҳур эмаслигига қарамай, ОУНнинг ташкилий тузилмалари 1938-йилга келиб аста-секин тикланди. 1937-йил июн ойига келиб, Степан Бандера бир кишилик камерага ўтказилди — унинг ОУН камерадошлари Полшадаги бошқа қамоқхоналарга юборилди. Йилига уч марта қамоқхонада Бандерани тан олган ота Иосиф Кладочний, руҳоний уни қамоқхонада зиёрат қилганида, у „ҳар доим Муқаддас бирликни қабул қилганини“ эслади. Жозеф Кладочний туфайли Бандера ташқи дунё ва ОУН Wире билан доимий алоқада бўлиб, 1938-йил бошигача Полша ҳукумати Свента Кржиж қамоқхонасини этарлича ишончли деб ҳисоблаб, уни Познан шаҳри яқинидаги Вронки қамоқхонасига ўтказган. 1937-1939-йилларда Бандеранинг ҳамкорлари бир неча бор ўзларининг йўлбошчисининг парвозини ташкил этишга уринишган, аммо ҳеч қандай режа амалга оширилмаган ва Бандера бу режалар ҳақида у озодликка чиққандан кейингина билиб олган. 1939-йилда Бандера Брест қалъасида жойлашган қамоқхонага ўтказилди. Бу ерда бўлган қисқа муддатда у Полша қамоқхонаси маъмуриятининг ўзбошимчаликларига норозилик сифатида очлик эълон қилишга муваффақ бўлди. Вазиятларнинг комбинацияси туфайли Бандера Береза-Картузскаядаги машҳур концлагерга жўнатилишдан қочди: унинг ўзи эслаганидек, 13-сентябр куни Германиянинг Полшага ҳужумидан икки ҳафта ўтгач, қамоқхона маъмурияти шаҳарни тарк этди, қамоқхонанинг эшиклари. камералар очиқ эди ва тез орада Бандера, қолган Украина миллатчилари билан бирга — Брест қал’аси асирлари озод қилинди. Яширинча, қишлоқ йўллари бўйлаб, немис, полша, шунингдек, совет аскарлари билан учрашишдан қочишга уриниб, собиқ маҳбус бошқа бир гуруҳ украин миллатчилари билан бирга Лвовга йўл олди. Волин ва Галисияда Бандера ОУНнинг ҳозирги ташкилий тузилмалари билан алоқалар ўрнатди — масалан, Сокал шаҳрида у ОУНнинг ҳудудий раҳбарларининг йиғилишида иштирок этди. Полша давлатининг яқинлашиб келаётган ўлими аён бўлди ва Совет қўшинлари Ғарбий Украинани босиб олган шароитда Бандера ОУНнинг бутун фаолиятини қайта қуриш ва уни янги асосий душман — „болшевиклар“ га қарши йўналтириш зарурати туғилди. Сокалдан, ОУН Wире Бюросининг бўлажак аъзоси Дмитрий Майивский ҳамроҳлигида у Лвовга Совет қўшинлари кирганидан бир неча кун ўтгач этиб келди (Лвов 22-сентябрда ишғол қилинган).

Иккинчи жаҳон уруши

ОУН янги шароитларда

1939-йил сентябр Марказий ва Шарқий Эвропадаги вазиятни ва шунга мос равишда ОУН фаолият юритадиган муҳитни тубдан ўзгартирди. Ташкилот фаолиятининг стратегияси ва тактикасини, шакллари ва усулларини қайта кўриб чиқиш зарур эди. Украина миллатчиларининг ўзлари раҳбарларининг сўзларига кўра, улар олдида „Украинанинг бир босқинчиси — болшевик Москва“ га қарши курашнинг деярли номаълум фронти очилган. Шу билан бирга, улар Украинанинг барча ғарбий этник минтақаларини (Закарпатия бундан мустасно) бирлаштирган Совет Украинаси" улар кўришни хоҳламаганидек эмас, портлашга мойил эмас" эканлигини тан олдилар. СССР ва Германия ўртасидаги 1939-йил 28-сентябрдаги Дўстлик ва чегара тўғрисидаги шартнома Полша ҳудудида Сан, Солокия ва Ғарбий Буг дарёлари бўйлаб ушбу давлатларнинг „манфаат доиралари“ ўртасидаги чегарани ўрнатди. Этник жиҳатдан Украина эрлари деярли бутунлай Қизил Армия назорати остида эди, Лемкившчина, чап қирғоқ Надсаня, Холмшчина ва Подласиэ бундан мустасно. Бу ҳудудда 1,2 миллионга яқин одам, шу жумладан 500 минг украиналиклар — юнон католиклари ва православлари, шунингдек, 200 мингдан ортиқ украин католиклари яшаган. 12-октябрда Гитлер ўз фармони билан немис қўшинлари томонидан босиб олинган собиқ Полша ҳудудларини умумий ҳукумат деб эълон қилди. Қизил Армиянинг Ғарбий Украина ҳудудига кириши миллатчи эр ости учун кутилмаган бўлса-да (бу ҳолда, бир неча минг ОУН фаоллари Бош ҳукумат ҳудудига ўтишган), ОУН тез орада ўз раҳбариятининг биринчи чалкашлигини энгишга муваффақ бўлди.. Замонавий Украина тарихчиларининг фикрига кўра, 1939-йил охирида Украина ССРнинг ғарбий вилоятларида ОУНнинг 8-9 минг аъзоси бўлган (агар миллатчилик ғояларига фаол хайрихоҳ бўлганларни ҳисобласак, максимал 12 минг киши). Лвовда Степан Бандера икки ҳафта давомида қаттиқ махфийлик муҳитида яшади. Бу вақт ичида у ОУНнинг маҳаллий фаоллари ва УГCC иэрархлари билан алоқа ўрнатишга муваффақ бўлди. ОУНнинг кўплаб аъзолари, жумладан, минтақавий дирижёр Владимир Тимчий („Лопатинский“), Бандеранинг ташкилотнинг кейинги фаолиятига оид режаларини қўллаб-қувватлади ва ОУН тармоғини Украина ССРнинг бутун ҳудудида кенгайтиришни ва Украинада Совет ҳокимиятига қарши курашни бошлашни таъминлади. Бандера ўз таржимаи ҳолида у Совет ҳудудида қолишни ният қилганини таъкидлайди, аммо раҳбариятнинг кўрсатмаси ва ўртоқларининг талабига биноан у Лвовни тарк этди ва октябр ойининг иккинчи ярмида Березадан қайтган акаси Василий билан бирга Лвовни тарк этди. -Картузская ва яна тўртта ОУН аъзолари Совет-Германия демаркация чизиғини кесиб ўтиб, Краковга кетишди. Бу ерда у ОУН фаолиятида фаол иштирок этиб, уни қайта ташкил этиш ғоясини ҳимоя қилишни давом эттирди. Ноябр ойида Бандера ревматизмни даволаш ниқоби остида Словакияга жўнаб кетди, у қамоқда бўлганида оғирлашди. Бу ерда ўтказган икки ҳафта давомида Бандера ОУН фаолларининг бир нечта йиғилишларида қатнашди, улар давомида ПУНнинг мавжуд таркибига қаршилик ядроси аслида шаклланди. Бу даврда унга Рико Ярий ёрдам берди, у шахсан Бош ҳукумат ҳудудига кўчиб келган ОУН фаоллари орасидан юздан ортиқ бўлажак Бандера фаолларини танлаб олди ва уларни Словакиянинг Пишчанй курорт шаҳридаги Лух меҳмонхонасига йиғди. Айнан шу ерда Ғарбий Украина ер ости ишчиларининг ОУНнинг эмигрант раҳбариятига тўпланган даъволари муҳокама қилинди. Словакиядан Бандера ташкилотнинг йирик хорижий маркази фаолият юритган Вена шаҳрига жўнаб кетди. Краковда ва кейинчалик Словакияда Бандера Ғарбий Украина ва Закарпатиядаги ер ости фаоллари, шунингдек, Германия, Словакия ва Австрияда сургунда яшаган ва ер ости билан бевосита алоқада бўлган ОУН раҳбариятининг баъзи вакиллари орасида сезиларли ёрдамга эга бўлди. 1939-йил ноябр ойида Бандера Андрей Мелникдан Римдаги томошабинларга таклифнома олди, аммо кейинчалик Мелник тарафдорлари таъкидлаганидек, саёҳатни ташкил қилиши керак бўлган Рико Ярий уни ҳар томонлама тортиб олди ва саёҳат фақат бўлиб ўтди. кейинги йилнинг январ ойи ўрталарида, Вилоят дирижёри Владимир Тимчий Венага келганидан сўнг. Словакиядан Бандера ташкилотнинг йирик хорижий маркази фаолият юритган Вена шаҳрига жўнаб кетди. Краковда ва кейинчалик Словакияда Бандера Ғарбий Украина ва Закарпатиядаги ер ости фаоллари, шунингдек, Германия, Словакия ва Австрияда сургунда яшаган ва ер ости билан бевосита алоқада бўлган ОУН раҳбариятининг баъзи вакиллари орасида сезиларли ёрдамга эга бўлди. 1939-йил ноябр ойида Бандера Андрей Мелникдан Римдаги томошабинларга таклифнома олди, аммо кейинчалик Мелник тарафдорлари таъкидлаганидек, саёҳатни ташкил қилиши керак бўлган Рико Ярий уни ҳар томонлама тортиб олди ва саёҳат фақат бўлиб ўтди. кейинги йилнинг январ ойи ўрталарида, Вилоят дирижёри Владимир Тимчий Венага келганидан сўнг. 1939-йил март ойида Чехословакиянинг парчаланиши муносабати билан Карпато-Украина Сейми мустақиллигини эълон қилди. Бунга жавобан Венгрия фашистлар Германияси ва Полша кўмагида Транскарпатияга ҳарбий интервенсия бошлади. Карпат Сич босқинчиларга қаршилик кўрсатишга ҳаракат қилди, аммо бир неча кунлик ўжар жанглардан сўнг Транскарпатия қўлга олинди, Сич жангчиларининг катта қисми Венгрия асирлигида қолди, уларнинг баъзилари отиб ташланди. Венгриянинг Карпато-Украинага бостириб кириши бир мунча вақт ОУН ва Германия ўртасидаги муносабатларни кескинлаштирди, аммо апрел ойининг ўрталарига келиб Берлин ОУН раҳбариятини Рейхнинг украиналикларга нисбатан сиёсати ўзгармаслигига ва уларнинг истакларини қўллаб-қувватлашига ишонтира олди. мустақиллик. Немис дипломатларининг илтимосига биноан венгерлар бир неча юзлаб украиналик миллатчиларни асирликдан озод қилишди. Венгрия лагерларини тарк этган ОУН аъзолари, шунингдек, Европада қонуний асосда яшаган уларнинг сафдошлари 1939-йил июл ойи бошида полковник Роман Сушко бошчилигидаги Украина легионига кирдилар ва сентябр ойида Вермахтнинг Полша кампаниясида қатнашдилар. 1939-йил август ойида Римда бўлиб ўтган ОУНнинг ИИ Буюк Ассамблеясида Андрей Мелник расман Евгений Коновалецнинг вориси деб эълон қилинди, аммо Украина ҳудудида фаолият юритувчи ОУН ёшлари Бандерани ўзларининг этакчиси, қатъиятли ва „умидсиз ҳаракатларга тайёр“ деб билишди". Мелникга келсак, 1938-йил сентябргача у ҳатто ОУН аъзоси ҳам бўлмаган ва кўп йиллар давомида Украина юнон-католик черкови митрополити Шептицкийнинг мулкини бошқариб, сиёсатдан воз кечган. Унга ОУНга раҳбарлик қилишни „Украин миллатчиларини кўриш“ тор раҳбарияти аъзолари таклиф қилишган. Вузҳчий Провод — Ярослав Барановский („Макар“), Омелян Сеник („Грибовский“) ва Микола Сциборский. Бироқ, бу фақат Степан Бандера йўқлиги сабабли мумкин эди. Мелник ва Бандеранинг Украина миллатчилик ҳаракати стратегияси ҳақидаги қарашлари сезиларли даражада фарқ қилди. Бандера биринчи навбатда ўз кучига таянишни зарур деб ҳисоблади, чунки унинг фикрига кўра, мустақил Украина мавжудлигидан биронта ҳам Ғарб давлати манфаатдор эмас эди. У ва унинг тарафдорлари Германия билан мумкин бўлган иттифоқни фақат вақтинчалик деб ҳисоблашди. Бандера ва унинг тарафдорлари ЎБ ўз фаолиятида СССРдаги ва биринчи навбатда Украинадаги ички вазиятдан келиб чиқиши керак ва ўз режаларини ҳеч ким билан мувофиқлаштиришга мажбур эмас, деб ишонишган, аксинча, тайёр бўлиши керак. ташқи сиёсий вазиятдан қатъи назар, оммавий партизан урушининг бошланиши. Иван Ёвикнинг сўзларига кўра, Бандера „германларни ҳақиқатдан олдин қўйиб, Украинани мустақил давлат деб эълон қилишни“ тарғиб қилган. Мелник, аксинча, нацистлар Германияси ва унинг ҳарбий режаларига улуш қўйиш керак, деб ҳисобларди (шунинг учун Украинада қуролли миллатчи яширин тузилмани яратишга қарши эди). Мелник ва унинг ПУНдаги яқин доиралари Украинада муваффақиятли қуролли қўзғолонни ташкил қилиш имкониятини кўрмадилар, чунки ОУНнинг иложи борича кўпроқ аъзоларини умумий ҳукуматга ва Совет Украинасида чуқур махфийликда қолаётганларни жалб қилиш зарур деб ҳисобладилар. ташвиқот ва ташвиқот ишларини олиб бориш, қўпорувчилик ва маҳаллий қуролли қўзғолонларга тайёргарлик кўриш вазифаси фақат уруш ҳолатида берилиши керак. Мелник Бош ҳукумат ҳудудида немис инструкторлари раҳбарлигида ОУНнинг асосий зарба бериш кучларини тайёрлашни ташкил қилишни ва Германия СССРга ҳужум қилган тақдирда уларни „болшевизмга қарши курашда“ ишлатишни режалаштирган. Вермахтга иттифоқчи Украина армияси. Шу мақсадда Краковда Украина-Германия ҳарбий бюроси тузилиб, полковник Роман Сушко бошчилигида фаол иш олиб борди. Бандера, кўп йиллик муҳожирлардан фарқли ўлароқ, Полша давлатига қарши ҳақиқий эр ости ишларида қатнашган радикал „инқилобчи ёшлар“ ва эндигина озод қилинган Ғарбий Украина эрларида вилоят ижроия ҳокимияти (ЗУЗ) раҳбарларининг вакили эди. қамоқхонадан, ПУНни ташаббус йўқлиги ва заиф иродада айблаб, раҳбариятдан Украинада қўзғолонни ташкил қилиш бўйича батафсил кўрсатмаларни зудлик билан ишлаб чиқишни талаб қилди. Бандера ва унинг тарафдорларига кўра, бундай қўзғолон Совет ҳокимиятининг пойдеворини силкитиши мумкин, ҳеч бўлмаганда Ғарбий Украинада, бутун дунёга Украина халқининг мустақиллик истагини намойиш қилиши ва энг муҳими, нацистларнинг шарқий чегараларида беқарорликни келтириб чиқариши мумкин. Германия ва Германияни аралашишга мажбурлаш — бошқалар томонидан. Бошқача қилиб айтганда, Германияни СССРга қарши урушга қўзғатишга уриниш ҳақида эди. Бандера ва унинг тарафдорлари ишни тўрт йўналишда ташкил этиш зарур деб ҳисоблашди:

• Украина СССР ҳудудида қўзғолонни тайёрлаш ва ташкил этиш;
• Украина ССРдан ташқарида Украина ҳарбий қисмларини ташкил этиш;
• Бош ҳукумат ҳудудида ОУН аъзоларининг умумий ҳарбий тайёргарлиги ва
• Украинадаги исёнчиларни кадрлар, режалар, кўрсатмалар, хариталар, қўлланмалар ва бошқалар билан таъминлаш.

Украинадаги вазият ҳақидаги ўз қарашларига асосланиб ва ўз ҳаракатларини ПУН билан мувофиқлаштирмасдан, ОУНнинг Краков маркази (осередок) 1939-йил декабр ойининг бошларида Лвов тумани симини ОУН аъзоларини сафарбар қилиш учун Украинага курер юборди. ЗУЗ, мавжуд бўлган барча қуролларни тўпланг, ташкилий тузилмани тўлиқ қайта тикланг, бошланғич раҳбарларни тайинланг, ОУНни „сиёсий жиҳатдан ишончсиз элементлардан“ тозаланг ва доимий жанговар тайёргарликда бўлинг. Бироқ, мессенжер чегарада ҳибсга олинди, бу Ғарбий Украинадаги ОУН раҳбарларининг бир қатор ҳибсга олинишига, шунингдек, Совет агентларининг ОУНнинг Краков марказига кириб келишига олиб келди. Ҳибсдан яширинган ОУНнинг ўнлаб бошланғич раҳбарлари Бош ҳукуматга қочишга мажбур бўлдилар. Бу воқеа ПУН ва Бандера тарафдорлари ўртасидаги муносабатларни янада ёмонлаштирди. ПУН раҳбарияти вилоят ижроия органи аъзоларининг кўпчилигининг фикрини эътиборсиз қолдириб, 1940-йил январ ойида ОУНнинг бошланғич ташкилотларини Германия ва СССР ўртасидаги чуқур уруш шароитида фаол ҳаракатлардан воз кечишга мажбурловчи кўрсатма чиқарди.

ОУНдаги бўлиниш. Бандера — ОУН инқилобий сими раҳбари

1940-йил январ ойида Бандера ва Тимчи Италияга келишди. Америкалик тарихчи Жон Армстронг таъкидлаганидек, уларнинг ОУН расмий раҳбарига қўйган талабларининг мазмуни аниқ маълум эмас, чунки ҳар бир томон кейинчалик ўз версиясини айтди. Бандера тарафдорларининг таъкидлашича, Мелникдан ОУН штаб-квартирасини нейтрал мамлакатга (Швейсария) кўчириш ва Финландияга ёрдам бериш учун Франсияда яшовчи украин миллатчилари легионини тузиш учун Германияга қарши бўлган Ғарб давлатлари билан ҳамкорликни йўлга қўйиш сўралган. Ўша вақт СССР билан уруш ҳолатида эди. Бандера ва Тимчи, шунингдек, Мелникдан Украина миллатчиларининг сими таркибини ўзгартиришни талаб қилдилар, яъни Бандера Полша разведкаси билан ҳамкорлик қилишда айблаган Ярослав Барановский, Мйкола Сциборский ва Емелян Сеникни олиб ташлашни, Мелник рад этган. Бандера ва Мелник ўртасидаги музокаралар келишмовчиликларни ҳал қилишга олиб келмади. Бундан ташқари, илгари Мелникнинг яқин доиралари билан боғлиқ бўлган хиёнат шубҳалари энди унга ҳам тегди. 10-феврал куни Краковда йиғилган йигирма етти ОУН минтақавий ижрочи ходимлари бир овоздан Степан Бандерани ўз раҳбари сифатида тан олдилар. Ташкилот раҳбари сифатида ўзини Коновалецнинг ҳуқуқий меросхўри деб эълон қилган Бандера ОУНнинг янги бошқарув органини — Инқилобий симни. Унинг таркибига Бандеранинг энг яқин шериклари: Ярослав Стецко, Степан Ленкавский, Микола Лебед, Роман Шухевич ва Василий Охримович кирди. Шу билан бирга, Микола Лебед бошчилигидаги ўзларининг хавфсизлик хизматини яратишга қарор қилинди. Айнан у кейинчалик Мелниковитлар раҳбарларини кузатиш ва уларнинг ўлим ҳукмларини ижро этишни ўз зиммасига олди. ОУН РПни яратишнинг расмий сабаби „қониқарсиз раҳбарлик ва миллатчилик иш усулларини рад этиш“ эди. Даъволар „1940-йил 10-февралдаги қонун“ шаклида расмийлаштирилди. Бандера ва унинг тарафдорлари Мелникни „Украина мустақиллиги учун миллий курашни“ бошқаришга қодир эмаслигини эълон қилишди, уни провокаторларга берилишда, секинлик ва вазиятдан СССРга қарши фаол курашда фойдалана олмаслигида айблашди, шунингдек, ўз тарафдорларига ҳар қандай ҳаракатларни амалга оширишни тақиқлашди. ОУН номидан ҳаракатлар. 5-апрел куни Бандера Римда Мелник билан яна учрашди, унга Инқилобий симнинг фаолияти тўғрисида маълумот берди ва „10-феврал акти“ асосида ташкилот раҳбариятини унга топширишни талаб қилди, аммо Мелник рад этди ва давом этди. 6-7-апрел кунлари Бандерага ёзма равишда Бандеранинг ўзи ва Ярослав Стецко ОУН Бош инқилобий трибуналига тортилиши кераклиги ҳақида хабар берди. Бандера, ўз навбатида, Мелникдан барча ваколатлар олиб ташланишини эълон қилди ва ПУНни ноқонуний деб эълон қилди. 8-апрел куни Мелник апелляцияни тарқатди, унда Бандера ва Стецкони ташкилотда олдиндан режалаштирилган бўлинишда айблади. Бирлашган Миллатлар Ташкилотининг бўлиниши кўп йиллар давомида Ғарбий Украина ҳудудида тўғридан-тўғри ер ости ишларида қатнашган эмигр раҳбарияти ва ёш фаоллар ўртасида давом этган можарога барҳам берди, бу можарони фақат ҳукуматнинг ваколати туфайли юмшатиш мумкин эди. „Бандера“, деб ёзди ОУН фаоли Мария Савчин кейинчалик — ёш элементнинг катта қисмини қамраб олишга муваффақ бўлди. Бўлинишда ўзига хос мафкуравий асос йўқ эди — тўқнашувнинг асосий мавзуси „Ер“ ва эмиграция ўртасидаги тактика ва қарама-қаршиликлар эди. Бўлиниш ишларнинг ҳақиқий ҳолатини қонунийлаштирди: иккита амалий автоном ташкилот, улар ўртасидаги келишмовчилик „амалиётчилар“ ва „назарийлар“ ўртасидаги келишмовчилик туфайли кучайиб, авлодлар тўқнашуви хусусиятларига эга бўлиб, якуний мустақилликни олди. ЎзАдаги бўлиниш немис махсус хизматлари томонидан илҳомлантирилган бўлиши мумкинлиги ва Бандера ҳаракатини „ўз қаноти остига олган“ ва ундан разведка ва саботаж ва террорчилик учун фойдаланган Абвер ўртасидаги можаронинг акси бўлиши мумкинлиги ҳақида фикр билдирилди. мақсадлари ва Мелников билан ишлаган РСҲА (Гестапо). Бироқ, бу шартли бўлиниш гестапонинг Бандера хизматларидан, абвернинг эса Мелников хизматидан фойдаланишига тўсқинлик қилмади. Бўлиниш пайтида Бандера ва Мелниковитлар ўртасидаги келишмовчиликлар мафкуравий хусусиятга эга эмас эди. Бундан ташқари, ўша пайтда Украинанинг миллий озчиликларга нисбатан сиёсати қандай бўлиши кераклиги, украин миллати нимадан иборатлиги ва бошқалар ҳақидаги қарашларида улар ўртасида фарқ йўқ эди. ОУН нинг асосий мафкурачиси Степан Ленкавский Бандера ва Мелниковитлар ўртасида ҳеч қандай мафкуравий тафовутлар йўқлигини, фақат тактикадаги фарқлар, шунингдек, раҳбарлар (гидлар) ўртасидаги шахсий муносабатлар муаммоси эканлигини таъкидлади. 1940-йил 13-августда „муртадлар ва шизматчиларни“ жавобгарликка тортиш бўйича узоқ ва муваффақияциз уринишлардан сўнг, ПУН барча миллатчиларга „Бандеранинг саботажидан воз кечишга“ чақириқ билан чиқди. Краковда ПУН томонидан ташкил этилган Инқилобий трибуналнинг бир нечта йиғилишлари бўлиб ўтди, унда томонлар яна ташкилотнинг мақсад ва вазифаларига хиёнат қилишда ўзаро айбловларни алмашдилар. Натижада Бандера сиртдан ўлим жазосига ҳукм қилинди ва бу жазо дарҳол унинг ОУНдан чиқариб юборилиши билан алмаштирилди. Бироқ, Мелник „Бандерага шармандаликни тавба қилиш ва анти-болшевик эр остидаги кураш билан ювиш имконини берди“. Ёзнинг охири — 1940-йил кузининг боши Бандера ОУН ва Мелник ОУН бошчилигида ОУНни икки фраксияга бўлиш жараёнининг ҳақиқий тугаш даври деб ҳисобланади. Бандера ва Мелниковитлар ўртасидаги кураш, биринчи навбатда, миллатчи эмиграцияга раҳбарлик қилиш ва Германия ҳукумати олдида „Украина ҳаракати“ нинг ягона вакили ва молиялаштиришга даъвогар сифатида пайдо бўлиш ҳуқуқи учун эди. Бу кураш жараёнида ҳар икки фраксия ўз раҳбарларининг кўрсатмасига кўра ўзларининг собиқ ҳамкорларини ўлдиришни амалга оширди, бир-бирининг биноларини, транспорт воситаларини ва ҳоказоларни эгаллаб олди. Тўлиқ бўлмаган маълумотларга кўра, 400 га яқин мелниковчилар ва 200 га яқин бандерачилар ўлдирилган. Германиянинг СССРга ҳужуми арафасида ўзаро курашда. Икки фраксия ўртасидаги якуний чегара 1941-йил апрел ойида, Бандера тарафдорлари Краковда Украина миллатчиларининг ИИ Катта йиғилишини ўтказганида, 1939-йилги Рим ИИ Катта йиғилишининг натижалари ҳақиқий эмас деб эълон қилинган ва Мелникнинг ўзи ва унинг тарафдорлари ўртасида тузилган. саботажчилар ва зараркунандалар деб эълон қилинди. Степан Бандера ОУНнинг янги раҳбари деб эълон қилинди. Шу пайтдан бошлаб бир-бирига душман бўлган Украина миллатчиларининг иккита ташкилоти мавжуд бўлиб, уларнинг ҳар бири фақат бу ягона ҳақиқат деб даъво қилди.

Ғарбий Украинадаги Бандера метроси

1940-йил бошидан Бандера вазиятни ўз тушунишига асосланиб, Ғарбий Украина метросининг раҳбариятини қурди. Январ ойи бошида яширин кадрларни сезиларли даражада мустаҳкамлашга қарор қилинди. Шу мақсадда ОУНнинг энг ҳарбий тайёргарликдан ўтган ва ноқонуний ишлашга тайёр аъзоларидан зарба гуруҳлари тузилди, уларга ер остига раҳбарлик қилиш, жойларда қўзғолон ва саботаж отрядларини тузиш вазифаси юклатилди. Март ойига келиб, бир нечта бундай гуруҳлар Украина СССР ҳудудига ўтди. ОУН инқилобий симининг йиғилишида 1940-йил май ойида Лвов ва Волин вилоятлари ҳудудида миллий қўзғолонни бошлаш учун кучларни тайёрлаш тўғрисида қарор қабул қилинди, аммо Совет давлат хавфсизлик идоралари разведка маълумотларидан хавотирда. қўзғолонни тайёрлаш, яширин алоқада гумон қилинганларни оммавий ҳибсга олиш. Энг жиддий зарбалар март ойининг охири — апрел ойининг бошларида Лвов, Тернопил, Ривне ва Волин вилоятларининг ер остига урилди. ОУН(б)нинг ҳибсга олинган 11 нафар етакчиси 1940-йил 29-октабрда Лвовдаги очиқ суд олдида чиқишди. Улардан ўн нафари ўлимга ҳукм қилинган. Ҳукм 1941-йил 20-февралда амалга оширилган. Дастлабки режалар муваффақияцизликка учрагани учун қўзғолон 1940-йил сентябр-октябр ойларига кўчирилди, аммо август ойининг охири — сентабр ойининг бошларида миллатчиларнинг яширин тузилмаларига яна бир зарба берилди. ОУН нинг Краков марказидан келган хабарчи НКВД қўлига тушди, ундан вилоят ижроия ҳокимияти учун батафсил кўрсатмалар топилди, шундан Бандера куз учун қўзғолонни режалаштираётгани аниқ бўлди. НКВД ер ости раҳбарияти ва қурол-яроғ ва ўқ-дорилар сақланадиган махфий омборларнинг жойлашуви ҳақида маълумот олишга муваффақ бўлди. Бу 96 миллатчи гуруҳлар ва бошланғич ташкилотларни фош қилишга имкон берди, уларни тугатиш пайтида 1108 ер ости ишчилари ҳибсга олинди, 2070 милтиқ, 43 пулемёт, 600 тўппонча, 80 минг патрон ва бошқалар мусодара қилинди. „НКВДнинг нуқтаи назари“, барча ноқонуний муҳожирларни умумий ҳукуматга топшириш ва ишни фақат ОУНнинг қонунийлаштирилган аъзолари кучлари билан мутлақ махфийликка риоя қилган ҳолда давом эттириш. Бундай қаттиқ чоралар билан ОУН раҳбарияти 1941 йилнинг баҳоригача ташкилотни сақлаб қолишга ҳаракат қилди. 1940-йил декабр ойининг охирида НКВД „ер ости ОУНни якуний тугатиш“ операциясини бошлади. 1940-1941-йил қишда асосий зарба Лвов, Станислав, Дрогобич вилоят ва Владимир-Волин туман ташкилотларининг ер остига берилди. Икки кун ичида — 1940-йил 21-22-декабрда — 996 бандераит давлат хавфсизлик органлари томонидан ҳибсга олинди. Бундай шароитда ОУНнинг кўплаб бўлинмалари кордон орқали Германия ва Венгрия ҳудудига киришга ҳаракат қилишди. Асирга олинган Бандера халқи қаттиқ жазоларга дуч келди — ўлим жазоси, қуллик, сургун. 1941-йил 15-19-январ кунлари Лвовда Эллик тўққиз кишининг суди бўлиб ўтди. Айбланувчи Бандеранинг аксарияти ўлим жазосига ҳукм қилинган, бироқ баъзилари қочишга муваффақ бўлган. Улар орасида УПАнинг бўлажак ташкилотчиси ва биринчи раҳбари Дмитрий Клячкивский ҳам бор эди. Унинг ўлим жазоси 10 йиллик қамоқ жазосига алмаштирилди. Германиянинг СССРга ҳужумидан кейин у қамоқдан қочишга муваффақ бўлди. Эллик тўққиз кишилик судининг айблов хулосасига кўра, қўзғолонга тайёргарлик кўриш жараёнида ОУН фаоллари „қора рўйхатлар“ туздилар, улар таркибига совет партия ходимлари, Қизил Армия қўмондонлари, НКВД офицерлари, одамлар киради. Украина ССРнинг шарқий вилоятларидан, шунингдек, режага кўра, қўзғолон пайтида жисмоний йўқ қилинган миллий озчиликлардан келган".

СССРга қарши урушга тайёргарлик

Айни пайтда, Бош Ҳукумат ҳудудида юзлаб ОУН аъзолари ҳарбий ишлар бўйича интенсив тайёргарликдан ўтмоқда, қўпорувчилик ҳаракатларига ва партизан урушига тайёргарлик кўраётган эди. Инқилобий сим аъзолари, жумладан Бандера ҳам бу даврда ҳарбий тайёргарликдан ўтди. Украина ёшлари учун кўплаб бошланғич ҳарбий тайёргарлик мактаблари яратилган. Ўтгандан сўнг, ўрганиш ва ташкил этиш қобилиятини намоён этган ёшлар Краков яқинидаги Закопане (Стамари пансионати) яқинидаги махсус уч ойлик курсларга танлаб олинди, у ерда ОУН хавфсизлик хизмати учун кадрлар тайёрладилар. Бу ерда талабалар барча ҳарбий фанлар, миллатчилик мафкураси, геосиёсат, ер ости ишларини ташкил этиш, ташвиқот ва ташвиқот, разведка ва контрразведка, СССР давлат бошқаруви тизими, совет хавфсизлик органлари тузилмаси ҳақида асосий маълумотларга эга бўлдилар. ва Қизил Армия. Ҳарбий унвонга эга бўлган ОУН аъзолари учун Краковда махсус ходимлар курслари мавжуд эди. Урушдан олдинги даврда украин миллатчиларининг немис ҳарбий разведкаси Абвер билан узоқ муддатли ҳамкорлиги давом этди ва мустаҳкамланди. Абверни СССР ҳақидаги разведка маълумотлари билан таъминлаган ҳолда, ОУН Прземисл ва Челмдаги турли ҳарбийлаштирилган тузилмалар ва полиция мактабларида (Украинадаги келажакдаги ишғол аппарати учун полиция ходимлари шу ерда ўқитилган), Абвер учун махсус ўқув лагерида ўқиш учун номзодларни тақдим этди. Закопане, Қуинзгутдаги ҳарбий тайёргарлик маркази ва бошқалар. 1940-йилда Абверстел Краковда Совет ҳудудида украиналиклардан — ОУН аъзоларидан ишлаш учун скаутлар ва саботажчиларни тайёрлаш учун мактаб ташкил этилган. Мактабнинг Криница, Дукла, Барвинек ва Каменица шаҳарларида жойлашган тўртта лагери (филиаллари) мавжуд эди. Мактабни тугатгандан сўнг, агентлар Алензсеэ шаҳридаги Бранденбург 800 алоқасидаги қўшимча тўрт ҳафталик курсларга юборилди ва кейин Венгрия ва Словакиядаги Абвер пунктлари орқали Совет ҳудудига топширилди. СССР ва фашистлар Германияси ўртасида яқинлашиб келаётган ҳарбий тўқнашувни кутган ОУН(б) Украина СССРнинг марказий, шарқий ва жанубий вилоятларида ташкилий ва тарғибот ишларини олиб бориш учун учта марш гуруҳи тузди ва антисовет посёлкасини фаоллаштирди. 1941-йил ёзида Бандерага Украинанинг шимоли-ғарбий ерларида ОУН минтақавий дирижёри Иван Климов („Афсона“) хабар берганидек, фақат Украина СССРнинг етти ғарбий минтақасида, тўлиқ бўлмаган маълумотларга кўра, 3300 та ОУН ҳужайраси мавжуд эди. умумий сони 20 минггача аъзо. 1941-йил 25-февралда Абвер бошлиғи адмирал Канариснинг рухсати билан „Шимол“ (қўмондон Роман Шухевич) ва „Жанубий“ гуруҳларидан иборат Украина миллатчиларининг дружиналари (ДУН) тузила бошланди. (қўмондон Ричард Яри), Абвер ҳужжатларида „Начтигал“ махсус бўлинмаси (немисча: деб номланган."Начтигал" — „булбул“) ва „Роланд ташкилоти“ (немисча: „Роланд“) ва ИИ бўлим бошлиғига (Абвер-ИИ, „саботаж ва психологик уруш“) бўйсунадиган „Бранденбург-800“ Абвер полкининг бир қисми эди. Тренинг Чиэмсеэ (Чиэмсеэ) кўли (Бавария) ҳудудида бўлиб ўтди. Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Украина миллатчилари отрядларини „болшевик Москвага қарши“ ва „мустақил муросасиз Украина давлатини тиклаш ва ҳимоя қилиш“ учун кураш воситаси сифатида жойлаштирганига қарамай, уларнинг яратилиши аслида украин миллатчилари ва украин миллатчилари ўртасидаги ҳамкорлик натижаси эди. нацистлар. Кейинчалик, Бандера бу ҳолатни „Украинанинг эркинлиги ва позициясини таъминлаш“ зарурати билан оқлади ва „Украина Германия билан иттифоқ тузган ҳолда ўз армиясини Москвага қарши фронтга қўйишга тайёр“ деб ёзди. Украинанинг давлат мустақиллиги ва уни расман иттифоқчи деб билади. ОУН раҳбарияти Совет-Германия можаросининг бошланиши билан Украина миллатчилари отрядлари мустақил миллий армиянинг ядросига айланишини режалаштирган, немислар эса Украина тузилмаларидан ўз мақсадлари учун фойдаланишга умид қилишган. Абвер ИИ бўлими бошлиғи ўринбосари подполковник Э.Столзе Нюрнберг трибуналининг „СССРга қарши тажовуз“ эпизодига киритилган кўрсатмасида, у шахсан Мелник ва Бандерага „Германия Совет Иттифоқига ҳужум қилгандан сўнг дарҳол Украинада провокацион нутқларни уюштиришни буюрганлигини айтди. Совет қўшинларининг энг яқин орқа қисмини йўқ қилиш, шунингдек, халқаро жамоатчилик фикрини Совет орқасининг парчаланишига ишонтириш учун“. Абвер ИИ бўлими бошлиғи ўринбосари подполковник Э.Столзе Нюрнберг трибуналининг „СССРга қарши тажовуз“ эпизодига киритилган кўрсатмасида, у шахсан Мелник ва Бандерага „Германия Совет Иттифоқига ҳужум қилгандан сўнг дарҳол Украинада провокацион нутқларни уюштиришни буюрганлигини айтди. Совет қўшинларининг энг яқин орқа қисмини йўқ қилиш, шунингдек, халқаро жамоатчилик фикрини Совет орқасининг парчаланишига ишонтириш учун“. 1941-йил баҳорида қўзғолонни тайёрлаш учун ОУНнинг яхши тайёрланган этакчи кадрларини Украина СССРга топшириш яна Бош ҳукумат ҳудудидан бошланди. Миллатчи яширинчиларнинг фаоллиги кескин ошди — юздан ортиқ қотиллик ва совет ишчиларига, НКВД офицерларига суиқасдлар амалга оширилди, варақалар тарқатилди, қўпорувчилик ва саботаж ҳолатлари кўпайди, разведка фаолияти кучайди. Қизил Армия бўлинмалари ва НКВД ички қўшинлари, уларнинг қуроллари, жойлашуви, сони, қўмондонлик таркиби, командирлар оилаларининг яшаш жойлари, ҳарбий объэктлар ва саботаж имкониятлари тўғрисидаги кирувчи маълумотлар Краков марказининг ўзи томонидан ишлатилган. ва моддий-техник жиҳозлар ва молиявий ёрдам учун тўлов сифатида немис разведкасига ўтказилди. Бу даврда „Инқилобий сим“ Абвердан СССРга қарши қўпорувчилик ишлари учун 2,5 миллион марка олди, улар Бандера томонидан асосан ўзларининг юриш гуруҳлари учун жиҳозлар учун ишлатилган. Шу билан бирга, ОУН хавфсизлик хизматининг контрразведка ишлари совет давлат хавфсизлик идоралари агентларини аниқлаш учун кучайтирилди. Ҳукуматнинг барча даражаларида СБ бўлинмалари ташкил этилган ва ҳар бир асосий ҳужайра ўзининг махфий СБ маълумотига эга эди. ОУН нинг барча аъзолари Украина ва Ташкилотга содиқлик қасамёд қилдилар.

ОУНнинг ИИ катта йиғилиши (Бандера)

Украина СССР ҳудудида ОУН метросининг фаоллашишига Краковда Украина миллатчиларининг Бандера ИИ катта йиғилишини ўтказиш ёрдам берди, у ОУН ер ости ҳужайраларининг ҳаракатлари бўйича янги кўрсатмаларни тасдиқлади. Фақат апрел ойида ОУН гуруҳлари ҳаракатлари натижасида 38 совет ва партия ходимлари ҳалок бўлди, транспорт, саноат ва қишлоқ хўжалиги корхоналарида ўнлаб саботажлар амалга оширилди. Степан Бандера ОУН раҳбари (раҳбари) этиб, Ярослав Стецко эса депутат этиб сайланди. Рим ИИ Буюк йиғилишининг қарорлари бекор қилинди, Иккинчи жаҳон урушидаги тажовузкор давлатлар (Германия, Италия ва Япония) билан ўзаро муносабатларни чуқурлаштириш курси эълон қилинди. Конгресс бўлиб ўтган халқаро вазият 1939-йил августдагидан бутунлай бошқача эди, Андрей Мелник ОУН раҳбари томонидан тасдиқланган — Полша вайрон қилинган, Дания ва Норвегия қўлга олинган, Германия ва унинг иттифоқчилари деярли бутун қитъа қисмини назорат қилган. Ғарбий Европа ва Шарқий фронтда урушга тайёргарлик кўраётган эди. Бандера конгрессининг резолюцияларида ОУН яқинлашиб келаётган урушдан (Германия ва СССР ўртасидаги) мустақил Украина давлати учун курашиш учун фойдаланиш ниятида эканлиги таъкидланган. Шу муносабат билан, ОУН аъзоларига тўғридан-тўғри тўқнашувларга аралашмаслик, балки кутиш ва фақат қўпорувчилик, саботаж ва саботаж, совет орқасида илҳомлантирувчи таназзул ва тартибсизликлар билан шуғулланиш буюрилди. ОУН қайси томонни олиши масаласи аниқ ҳал қилинди: „Биз Москвага қарши курашаётган ва Украинага душман бўлмаган кучларни табиий иттифоқчилар деб биламиз. Узоқ муддатли иттифоқчилик муносабатлари платформаси болшевик Москвага қарши биргаликда кураш бўлиши мумкин“. Конгресс қарорларида яҳудийларга қарши мотивлар аниқ кўрсатилган — бу ерда гап яҳудийлар ҳақида „Москва-болшевиклар режимининг ёрдами“: СССРдаги яҳудийлар ҳукмрон болшевиклар режимининг энг содиқ таянчи ва Украинадаги Москва империализмининг авангардидир. Москва-болшевиклар ҳукумати Украина оммасининг яҳудийларга қарши кайфиятидан фойдаланиб, уларнинг эътиборини муаммоларнинг асл сабабидан чалғитади ва қўзғолон пайтида яҳудий погромларига йўналтиради. Украина миллатчилари ташкилоти яҳудийларга қарши Москва-болшевиклар тузумининг устуни сифатида курашади, шу билан бирга оммага Москва асосий душман эканлигини тушунтиради. Конгрессдан кейин қабул қилинган ОУН нинг асосий ҳужжатида „Уруш давридаги ОУНнинг кураши ва фаолияти“ йўриқномасида: Хаос ва нотинчлик даврида номақбул полшалик, москвалик ва яҳудий арбобларини, айниқса болшевик-москва империализми тарафдорларини йўқ қилиш мумкин; миллий озчиликлар қуйидагиларга бўлинади: а) бизга содиқ, аслида ҳали ҳам эзилган барча халқларнинг вакиллари; б) бизга душман — москваликлар, поляклар ва яҳудийлар. а) улар украинлар билан бир хил ҳуқуқларга эга, б) курашда, хусусан, режимни ҳимоя қиладиганларни йўқ қилиш: ўз эрларига кўчириш, ҳеч қандай бошқарувга йўл қўймаслик керак бўлган, асосан, зиёлиларни йўқ қилиш. органлари, барча зиёлиларнинг „ишлаб чиқариш“ ни имконсиз қилиш, мактабларга кириш ва ҳоказо. „Германия армиясига муносабат“ бўлимида немис қўшинлари иттифоқчиларнинг қўшинлари сифатида кўриб чиқилиши ва уларнинг муваффақиятларидан ўзларининг давлат тузилмаларини яратиш учун фойдаланиш кераклиги ва ОУН ташкилий мулкининг бир қисми бўлиши кераклиги кўрсатилган. Марказий ва Шарқий Украинада ишлаш учун немис қўшинларига бириктирилган бўлиши. Қурултойда айтилишича, ОУН ҳам коммунизмга, ҳам капитализмга ҳамда халқни „заифлаштирувчи“ бошқа дунёқараш ва тизимларга қарши туради, фашизм эса бундай ижтимоий-сиёсий тизимлар қаторига кирмаган. ОУН шунингдек, бандераитлар таркибига гетманлар, социалистик-инқилобчилар, ундистлар, радикаллар, дин арбоблари, шунингдек, „Андрий Мелникнинг миллатчилик йўлдошларининг майда буржуа гуруҳи“ кирган „оппортунистик партиялар“га қарши чиқди. „Украина миллатчилиги курашининг бир ҳил жабҳасини“ бўлиш ва ташқи кучга таяниш. Фақат Ғарбий Украинада эмас, балки бутун Украина ҳудудида мустақил Украина давлатини эълон қилиш нияти эълон қилинди. Колхозларга келсак, украин миллатчиларининг позицияси икки хил эди. ОУН(б) колхозларни хўжалик ташкил этиш шакли сифатида инкор этди ва уларга қарши чиқди, шу билан бирга, колхозларнинг тарк этилиши „иқтисодий ҳаётнинг йўқ қилинишига“ олиб келмаслиги учун аста-секин содир бўлиши керак, деб тахмин қилинади. Қурултой ҳужжатларида Украина этнографик ҳудудларидан ташқарида яшовчи украиналикларни ўз яшаш жойларида „Москва империализми“га қарши курашга қўшилишга чақириқлар бор эди.

ОУН СССРга бостириб кириш даврида

Фашистлар Германиясининг Совет Иттифоқига ҳужумидан олдин Бандера миллатчи кучлар фаолиятини бирлаштириш учун Украина Миллий Қўмитасини яратиш ташаббуси билан чиқди. 1941-йил 22-июнда Германия Совет Иттифоқига ҳужум қилди. Шундан сўнг миллатчилар Қизил Армия орқасида кенг кўламли қўзғолон кўтардилар. Уруш бошланишига қадар ОУНнинг минтақавий сими Ғарбий Украина эрларида 10 000 га яқин ОУН аъзоларини сафарбар қилишга муваффақ бўлди. ОУН жангарилари Қизил Армия ва НКВДнинг чекинаётган бўлинмаларига ҳужум қилишди, аҳолини Қизил Армияга ёрдам бермасликка чақиришди, сиёсий маҳбуслар билан қамоқхоналарга ҳужум қилишди, Лвовдаги радиостансияни эгаллаб олишди, кейинчалик у орқали Украина давлатчилиги ҳақидаги хабарлар тарқалди. ОУН замонавий Лвов, Ивано-Франкивск, Тернопил, Волин ва Ривне вилоятларининг 26 туманлари ҳудудида қўзғолон кўтаришга, 11 вилоят марказларида ўз назоратини ўрнатишга ва муҳим совринларни қўлга киритишга муваффақ бўлди. Ҳаммаси бўлиб, қўзғолон пайтида Қизил Армия ва НКВД қўшинларининг бир қисми миллатчилар билан тўқнашувларда 2100 га яқин одамни йўқотди ва 900 киши яраланди, фақат Волиниядаги миллатчиларнинг йўқотишлари 500 га яқин одамни ўлдирди. Немис армиясининг олдинга силжиш бўлинмаларидан сўнг, Бандера ва Мелниковитлар томонидан тузилган бир нечта „юриш гуруҳлари“ кўчиб ўтди, уларнинг юриш йўналиши Абвер билан олдиндан келишилган. Уларга ишғол қилинган жойларда ўзини ўзи бошқариш органларини яратиш, антисовет ташвиқотини олиб бориш, аҳолини Украинанинг мустақиллиги ва келишувини қўллаб-қувватлашга чақириш, ўз полицияси ва қуролли отрядларини шакллантириш вазифалари юклатилди. Бандера учта гуруҳ яратди: шимолий — Николай Климишин, шарқий — Николай Лемик ва жанубий — Зиновий Матла. Юриш гуруҳларига умумий раҳбарликни Дмитрий Мирон амалга оширди — „Орлик“. Бу гуруҳларнинг тақдири бошқача эди. Бандерага қарши кузги немис қатағонларининг бошланиши билан шимолий ва шарқий гуруҳлар СД ва Гестапо томонидан мағлубиятга учради. Уларнинг аксарият раҳбарлари ҳибсга олинди, бироқ баъзи аъзолар яширин иш олиб боришга ва бутун Украина бўйлаб ОУН тармоғини яратишга киришдилар. Жануб гуруҳига омад кулиб боқди: у Одессага етиб келди ва у ерда кучли ОУН базасини ўрнатди. Учта „юриш гуруҳи“ га қўшимча равишда, Ярослав Стецко бошчилигидаги яна бир кичик махсус гуруҳ бор эди, ОУН да Бандерадан кейин иккинчи шахс. Унинг вазифаси Лвовда мустақил Украина давлатини эълон қилиш эди. Мустақил Украинанинг эълон қилиниши билан Бандера Германия маъмуриятига „ҳақиқатдан ҳам кўз юмди“ ни тақдим қилмоқчи эди. Бундан ташқари, Бандера халқи, эҳтимол, Украинанинг мустақил келишув давлати учун курашда мелникитларнинг ташаббусини ниҳоят тортиб олишни хоҳлашган ва немислар назарида Украинадаги ягона қонуний Украина ҳукуматига айланди. Уруш бошланишидан олдин ОУН ва ОУН нинг „юриш гуруҳлари“ ҳар бир аҳоли пункти унга биринчи келган гуруҳнинг юрисдикцияси остида қолиши ҳақида ўзаро келишиб олдилар. Аслида, ҳамма нарса унчалик оддий эмас эди — ўзаро тўқнашувлар бўлган. ОУН нинг икки фраксияси ўртасидаги можаро айниқса фашистлар томонидан босиб олинган Ғарбий Украина ҳудудида кенг кўламли тус олди. Ҳужжатлар шуни кўрсатадики, дастлабки кунларданоқ немислар томонидан яратилган муассасаларда раҳбарлик лавозимлари учун Бандера ва Мелниковитлар ўртасида кураш бошланди.