Steven Soderbergh
Стивен Содербергҳ (инглизча: Стевен Андреw Содербергҳ; 1963-йил 14-январда Атлантада туғилган) — америкалик кинорежиссёр, продюсер, ссенарийнавис, оператор ва монтажчи[1]. Замонавий мустақил кинонинг асосчиларидан бири ҳисобланади, кейинчалик эса йирик студияларда янгиликка бой филмлари билан суратга олган. Унинг филмлари бутун дунёда 2,2 миллиард доллардан ортиқ даромад келтирган, „Осcар“ мукофотига 14 марта номзод бўлган ва бештасини қўлга киритган.
| Стевен Содербергҳ | |
|---|---|
.jpg) | |
| Таваллуди |
1963-йил 14-январ |
| Фуқаролиги |
 АҚСҲ |
| Фаолият йиллари | 1981 — ҳозиргача |
| Турмуш ўртоғи |
Беци Брантли (турм. 1989; ажр. 1994) Жулз Аснер (турм. 2003) |
| Болалари | 2 |
| Мукофотлари | „Олтин палма новдаси“ (1989), энг яхши режиссёр учун „Осcар“ (2001) |
Содерберг 26 ёшида „Секс, ёлғонлар ва видеотасма“ филми билан Cаннес кинофестивалининг „Олтин палма новдаси“ мукофотини олган энг ёш якка режиссёр бўлган[2]. 2000-йилги „Тирбандлик“ филми учун энг яхши режиссёр деб топилиб, „Осcар“ мукофотини олган.
Биографияси
Содерберг Атлантада университет маъмури ва ўқитувчиси Питер Эндрю Содерберг ва Мери Энн оиласида туғилган. Унинг келиб чиқиши швед, ирланд ва италянга бориб тақалади. Болалигида оиласи Виржиния штатининг Чарлоттесвилле шаҳрига, кейинроқ Луизиана штатининг Батон-Руж шаҳрига кўчган, у ерда отаси Луизиана штат университетида педагогика факултети декани бўлган[3]. Содерберг ўсмирлигида Супер 8 ва 16 мм камераларида қисқа метражли филмлар суратга ола бошлаган. Мактабни тугатгач, кино соҳасидаги фаолиятини давом эттириш учун Голливудга кўчиб, дастлаб телеўйинларда ҳисоб-китобчи бўлиб ишлаган, сўнг мустақил монтажчи бўлган. 1985-йилда „Ес“ рок гуруҳи учун „9012Ливе“ консерт видеосини суратга олди ва ушбу ижодий иши учун „Граммй“ мукофотига номзод қилиб кўрсатилди.
Содерберг 1989-йилда актриса Бецй Брантлейга уйланган, 2003-йилда Жулес Аснер билан турмуш турмуш қурган.
Кино фаолияти
Содерберг 1989-йилда „Секс, ёлғонлар ва видеотасма“ (Сех, Лиэс, анд Видеотапе) мустақил драмаси билан режиссёр сифатида дебют қилган. Ссенарийни мамлакат бўйлаб саккиз кунлик автомобил сафари давомида ёзган. Филм 1989-йилги Cаннес кинофестивалида „Олтин палма новдаси“ мукофотини қўлга киритди[2] ҳамда 1990-йиллардаги мустақил кино ҳаракатининг вужудга келишида муҳим туртки бўлди. Бироқ кейинги бешта филми, жумладан „Кафка“ (1991) ва „Тепалик қироли“ (1993), тижорий жиҳатдан муваффақияциз бўлган, танқидчилар уларни турлича баҳолаган. 1998-йилда у Георге Cлооней ва Женнифер Лопез иштирокидаги, ўзига хос услубга эга бўлган „Кўздан узоқ“ (Оут оф Сигҳт) криминал комедияси билан экранларга қайтди. 2000-йилда иккита филм — Жулиа Роберц бош ролни ўйнаган „Эрин Брокович“ ва наркотиклар савдоси ҳақидаги кўп қаҳрамонли драма „Тирбандлик“ни суратга олган.
Иккала филм ҳам 2001-йилги 73-"Осcар" мукофотининг „Энг яхши режиссёр“ номинациясига лойиқ кўрилган, якунда у мукофотни „Тирбандлик“ (Траффиc) филми учун қўлга киритган.[4]. 2001-йилдаги „Океаннинг ўн бир дўсти“ (Оcеанъс Элевен) филми танқидчилар ва томошабинлар томонидан илиқ кутиб олинган ҳамда „Роллинг Стоне“ журналининг эътироф этишича, ўғрилик ҳақидаги филмлар жанрида янги даврни бошлаб берди[5]. „Океаннинг ўн икки дўсти“ (2004) ва „Океаннинг ўн уч дўсти“ (2007) давомлари билан „Океан трилогияси“ шаклланган. Содерберг 2008-йилда Бениcио дел Торо иштирокидаги „Че“ эпик филмини, 2009-йилда „Хабарчи“, 2011-йилда пандемия ҳақидаги „Юқиш“ триллерини суратга олган, 2012-йилда эса Чаннинг Татум иштирокида „Сеҳрли Майк“ филмини чиқарган.
2012–2013-йилларга келиб, Содерберг тўлиқ метражли бадиий филмлар суратга олишни тўхтатди, аммо телевидениеда ишлашни давом эттирган, „Қандил ортида“ (ҲБО, 2013) филмини ва Тҳе Книcк (Cинемах, 2014) сериалининг дастлабки икки мавсумини суратга олган. У 2016-йил февралида катта кинога қайтишини расман маълум қилиб, 2017-йилда „Логаннинг омади“ (Логан Луcкй) криминал комедиясини тақдим этди[6]. „Ақлдан озган“ (2018) триллерини бутунлай иПҳоне камерасида, „Баланд учувчи қуш“ (2019) драмасини эса иПҳоне 8да суратга олган. Кейинги асарлари орасида „Кир ювиш хонаси“ (2019), „Ҳамма гаплашсин“ (2020), „Кескин ҳаракат қилманг“ (2021), „Кими“ (2022), „Сеҳрли Майк: охирги рақс“ (2023), „Мавжудлик“ (2024) ва „Қора халта“ (2025) филмлари бор.
Содерберг ўз филмларида кўпинча оператор ва монтажчи сифатида ҳам фаолият юритади. Ушбу вазифалар учун у ота-онасининг исмларидан таркиб топган Петер Андреwс ва Марй Анн Бернард тахаллусларидан фойдаланади.
Филмографияси
Бадиий филмлари
| Йил | Филм номи | Асл номи | Дистрибютор |
|---|---|---|---|
| 1989 | „Секс, ёлғонлар ва видеотасма“ | Сех, Лиэс, анд Видеотапе | Мирамах Филмс |
| 1991 | „Кафка“ | Кафка | Мирамах Филмс |
| 1993 | „Тепалик қироли“ | Кинг оф тҳе Ҳилл | Грамерcй Пиcтурес |
| 1995 | „Ер ости“ | Тҳе Ундернеатҳ | Грамерcй Пиcтурес |
| 1996 | „Шизополис“ | Счизополис | Нортҳерн Арц |
| 1996 | „Грейнинг анатомияси“ | Грай’с Анатомй | ИФC Филмс |
| 1998 | „Кўздан узоқ“ | Оут оф Сигҳт | Универсал Пиcтурес |
| 1999 | „Британиялик“ | Тҳе Лимей | Артисан Энтертаинмент |
| 2000 | „Эрин Брокович“ | Эрин Броcкович | Универсал Пиcтурес / Cолумбиа Пиcтурес |
| 2000 | „Тирбандлик“ | Траффиc | УСА Филмс / Инитиал Энтертаинмент Гроуп |
| 2001 | „Океаннинг ўн бир дўсти“ | Оcеанъс Элевен | Wарнер Брос. Пиcтурес |
| 2002 | „Фул Фронтал“ | Фулл Фронтал | Мирамах Филмс |
| 2002 | „Соларис“ | Соларис | 20тҳ Cентурй Фох |
| 2004 | „Океаннинг ўн икки дўсти“ | Оcеанъс Тwелве | Wарнер Брос. Пиcтурес |
| 2005 | „Пуфак“ | Буббле | Магнолиа Пиcтурес |
| 2006 | „Яхши немис“ | Тҳе Гоод Герман | Wарнер Брос. Пиcтурес |
| 2007 | „Океаннинг ўн уч дўсти“ | Оcеанъс Тҳиртеэн | Wарнер Брос. Пиcтурес |
| 2008 | „Че“ (икки қисмли) | Че: Парт Оне, Че: Парт Тwо | ИФC Филмс / Wилд Бунч |
| 2009 | „Ҳамроҳлик хизмати“ | Тҳе Гирлфриэнд Эхпериэнcе | Магнолиа Пиcтурес |
| 2009 | „Хабарчи“ | Тҳе Информант! | Wарнер Брос. Пиcтурес |
| 2011 | „Юқиш“ | Cонтагион | Wарнер Брос. Пиcтурес |
| 2011 | „Назоратдан чиқиш“ | Ҳайwире | Релативитй Медиа |
| 2012 | „Сеҳрли Майк“ | Магиc Мике | Wарнер Брос. Пиcтурес / ФилмНатион Энтертаинмент |
| 2013 | „Ножўя таъсирлар“ | Сиде Эффеcц | Опен Роад Филмс / ФилмНатион Энтертаинмент |
| 2013 | „Қандил ортида“ | Беҳинд тҳе Cанделабра | ҲБО Филмс |
| 2017 | „Омадли Логан“ | Логан Луcкй | Фингерпринт Релеасинг / Блеэcкер Стреэт |
| 2018 | „Ақлдан озган“ | Унсане | Фингерпринт Релеасинг / Блеэcкер Стреэт / 20тҳ Cентурй Фох |
| 2019 | „Баланд учувчи қуш“ | Ҳигҳ Флйинг Бирд | Нетфлих |
| 2019 | „Кир ювиш хонаси“ | Тҳе Лаундромат | Нетфлих |
| 2020 | „Ҳамма гаплашсин“ | Лет Тҳем Алл Талк | Wарнер Брос. Пиcтурес / ҲБО Мах |
| 2021 | „Кескин ҳаракат қилманг“ | Но Судден Мове | Wарнер Брос. Пиcтурес / ҲБО Мах |
| 2022 | „Кими“ | Кими | Wарнер Брос. Пиcтурес / ҲБО Мах |
| 2023 | „Сеҳрли Майк: охирги рақс“ | Магиc Микеъс Ласт Данcе | Wарнер Брос. Пиcтурес |
| 2024 | „Мавжудлик“ | Пресенcе | Неон |
| 2025 | „Қора халта“ | Блаcк Баг | Фоcус Феатурес / Универсал Пиcтурес |
| 2025 | „Кристоферлар“ | Тҳе Чристопҳерс | Неон |
Манбалар
- ↑ „Стевен Содербергҳ“. Энcйcлопæдиа Британниcа.
- ↑ 2,0 2,1 Cанбй, Винcент. „Cритиcс' Нотебоок; Фор тҳе Cаннес Wиннер, Унтарнишед Cелебритй“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1989-йил 27-май).
- ↑ Счиллинг, Марй Кае. „Стевен Содербергҳ он Қуиттинг Ҳоллйwоод, Геттинг тҳе Бест Оут оф Ж.Ло, анд Ҳис Лове оф Гирлс“. Вултуре (2014-йил 8-ноябр). Қаралди: 2018-йил 16-апрел.
- ↑ Ҳайгоод, Cларе Бундй. „'Гладиатор' Cаптурес 12 Осcар Номинатионс“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2001-йил 13-феврал).
- ↑ Муррай, Ноэл. „5 Тҳингс Ёу Дидн'т Кноw Абоут тҳе 'Оcеан'с Элевен' Мовиэс“. Роллинг Стоне (2016-йил 28-ноябр).
- ↑ Кролл, Жустин. „Стевен Содербергҳ то Энд Филм Ретиремент фор Чаннинг Татум Мовиэ“. Вариэтй (2016-йил 4-феврал).
Ҳаволалар
- Стивен Содерберг — Британниcа энциклопедиясида