Stonava sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi                 = Stonava
| mavqe                = Munitsipalitet
| tasvir               = 2012 Stonawa, Kościół św. Marii Magdaleny 05.jpg
| bayroq               = Stonava vlajka.jpg
| gerb                 = Stonawa herb.gif
<!-- location -->| mamlakat             = Chexiya
| mintaqa turi         = Viloyat
| mintaqa              = Moraviya-Sileziya
| tuman turi           = Tuman
| tuman                = Karviná
<!-- maps and coordinates -->| rahbar turi          = 
| rahbar               = <!-- established -->
| asos solingan        = 1388
<!-- area -->| maydon               = 13.87
<!-- elevation -->| balandlik_m          = 259
<!-- population -->| aholi                = 1772
| sanalgan yil         = 2023-01-01
| zichlik              = auto
<!-- time zone(s) -->| telefon kodi         = <!-- website, footnotes -->
| pochta indeksi       = 735 34
| sayt                 = {{URL|https://www.stonava.cz/}}
| koordinatalar = {{coord|49|49|0|N|18|31|31|E|display=inline,title}}
}}
'''Stonava''' ([[polyakcha]] Stonawa, {{Lang-de|Steinau}}) — [[Chexiya|Chexiya Respublikasining]] Moraviya-Sileziya viloyati [[Karvina]] tumanida joylashgan munisipalitet. Unda (01.01.2023) holatiga koʻra 1800 ga yaqin [[aholi]] istiqomat qiladi.

Bu nom Stonavka daryosining eski [[Topografiya|topografik]] nomidan kelib chiqqan boʻlib, Stonavka soʻzining maʼnosi shovqinli daryo degan maʼnoni anglatadi. Munitsipalitetni 18-asrda Germanlar Steinau deb atashgan<ref>{{Kitob manbasi |last=Mrózek |first=Robert |title=Nazwy miejscowe dawnego Śląska Cieszyńskiego |publisher=[[University of Silesia in Katowice]] |year=1984 |location=Katowice |page=166 |language=pl}}</ref>.

== Joylashuvi ==
Stonava — Karvinadan taxminan {{Convert|4|km|0}} janubda va [[Ostrava]]dan esa {{Convert|14|km|0}} sharqida, [[Ostrava]] shahar past tekisligidagi, Cieszyn Sileziyaning tarixiy hududida joylashgan. Munitsipalitet hududidan Stonavka daryosi oqib oʻtadi.

== Tarixi ==
Stonava (''Stoen'') nomi 1388-yildagi manbalarning birida uchraydi. Manbalarda [[lord]] Xanke fon Stoen munitsipalitet va 1580-yilda qurilgan Stonavadagi [[Qalʼa|qal’a]] egasi sifatida tilga olingan. Qal’a va munitsipalitetning eng koʻzga koʻringan egalari Larishlar oilasi boʻlib, dastlab 1590-yilda egalik qilishgan, soʻngra 1743-yildan 1945-yilgacha boʻlgan davrlarda ham munitsipalitetni boshqargan<ref>{{veb manbasi |title=HISTORIE |url=https://stonava.cz/o-obci/historie |website=stonava.cz |accessdate=7-may 2024-yil}}</ref>.

Siyosiy jihatdan munitsipal 1290-yilda [[Polsha]]ning feodal boʻlinishi natijasida tashkil topgan. Munitsipalitet Teschen [[Knyazlik|knyazligiga]] tegishli boʻlib, Sileziya Piast [[sulola]]sining<nowiki/>mahalliy boʻlimi tomonidan boshqarilgan. 1327-yilda gersoglik Bohemiya qirolligining tarkibiga kirgan, lekin 1526-yildan keyin u [[Gabsburglar|Gabsburg]] monarxiyasining bir qismiga aylanadi.

Munitsipalitetda yashovchi aholi uchun katolik [[cherkov]]i quriladi va 1447-yildan boshlab Peter Pens (toʻgʻridan-toʻgʻri katolik cherkovlarga qilingan xayr-ehsonlar yoki toʻlovlar) roʻyhatida Teschen davlatidagi 50 ta cherkovlar orasida munitsipalitet ''Stinavia'' nomi bilan qayd etilgan<ref>{{Jurnal manbasi|title=Registrum denarii sancti Petri in archidiaconatu Opoliensi sub anno domini MCCCCXLVII per dominum Nicolaum Wolff decretorum doctorem, archidiaconum Opoliensem, ex commissione reverendi in Christo patris ac domini Conradi episcopi Wratislaviensis, sedis apostolice collectoris, collecti|journal=Zeitschrift des Vereins für Geschichte und Alterthum Schlesiens|publisher=H. Markgraf|publication-place=Breslau|volume=27|year=1893|pages=361–372|url=http://www.sbc.org.pl/dlibra/docmetadata?id=15085&from=publication|access-date=21 July 2014|language=de}}</ref>. 1540-yillardan keyin Teschen gersogligida [[Reformatsiya|protestant islohoti]] hukmronlik qildi va mahalliy katolik cherkovi [[Lyuterchilik|lyuteranlar]] tomonidan bosib olindi. Cherkov maxsus komissiya tomonidan qaytarib olinadi va 1654-yilda [[Katolik cherkovi|Rim-katolik cherkoviga]] oʻtqazilgan<ref>{{Kitob manbasi |last=Broda |first=Jan |chapter=Materiały do dziejów Kościoła ewangelickiego w Księstwie Cieszyńskim i Państwie Pszczyńskim w XVI i XVII wieku |title=Z historii Kościoła ewangelickiego na Śląsku Cieszyńskim |publisher=Dom Wydawniczy i Księgarski „Didache“ |year=1992 |location=Katowice |pages=259–260 |language=pl |isbn=83-85572-00-7}}</ref>.

1870-yilda munitsipalitetda sanoat korxonalar rivojlanishi natijasida tosh koʻmir qazib olina boshlaydi. Koʻp odamlar togʻ-kon sanoati bilan kun kechirishadi. Korxonaga yangi kelayotgan ishchilar asosan togʻ etaklaridagi qishloqlar va [[Galisiya]]dan kelishgan<ref name="history">{{Veb manbasi |sarlavha=Historie |url=https://stonava.cz/o-obci/historie |nashriyot=Obec Stonava |til=cs |qaralgan sana=2022-01-11}}</ref>.

[[Avstriya]] imperiyasi 1848-yilgi inqiloblardan soʻng qayta tiklanadi va Avstriya Sileziyasida zamonaviy [[Munitsipalitet|munitsipal boʻlinma]] joriy etiladi. Qishloq munitsipalitet sifatida 1880-yilda Freyshtadtning siyosiy yuridik okrug aʼzosiga aylangan.

1880—1910-yillarda oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, munitsipalitet aholisi 1880-yilda 2040 kishidan 1910-yilda 3952 kishiga koʻpaygan. Koʻpchilik aholi polsha tilida soʻzlashuvchilar boʻlib (1880-yilda 90,1% dan 1910-yilda 99% gacha oʻsgan), ular bilan birga [[chex tili]]da soʻzlashuvchilar soni (1880-yilda koʻpi bilan 158 yoki 7,8%, 0,1% dan 0,4% gacha tushib ketgan) va [[nemis tili]]da soʻzlashuvchilar (1880-yilda 43 ta yoki umumiy aholining 2,1% tashkil etgan). [[Din]] nuqtai nazaridan, 1910-yilda koʻpchilik aholi [[Katolik cherkovi|Rim-katoliklari]] (77,7%), [[Protestantizm|protestantlar]] (21,1%), 3 ta [[Yahudiylar|yahudiy]] va ''boshqa dinga etiqod etuvchilar soni'' 42 kishi boʻlgan<ref>{{Kitob manbasi |last=Piątkowski |first=Kazimierz |title=Stosunki narodowościowe w Księstwie Cieszyńskiem |publisher=Macierz Szkolna Księstwa Cieszyńskiego |year=1918 |location=Cieszyn |pages=274, 291 |language=pl |url=http://obc.opole.pl/dlibra/docmetadata?id=1076}}</ref>.

[[Birinchi jahon urushi]], Polsha-Chexoslovakiya urushi va 1920-yildagi Siezin-Sileziyaning boʻlinishidan soʻng munitsipalitet Chexoslovakiya tarkibiga kirgan. Myunxen kelishuvidan soʻng, 1938-yil oktyabr oyida Trans-Olza mintaqasi bilan birga u Polsha tomonidan qoʻshib olinadi, lekin maʼmuriy jihatdan Sileziya voevodeligining Frishtat okrugida tashkil etilgan<ref>{{Jurnal manbasi|title=Ustawa z dnia 27 października 1938 r. o podziale administracyjnym i tymczasowej organizacji administracji na obszarze Ziem Odzyskanych Śląska Cieszyńskiego|journal=Dziennik Ustaw Śląskich|volume=18/1938, poz. 35|date=31 October 1938|publication-place=Katowice|url=http://www.sbc.org.pl/dlibra/plain-content?id=6949|access-date=1 July 2014|language=pl}}</ref>. Keyinchalik munitsipalitet [[Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushi]] boshida [[Uchinchi reyx|fashistlar Germaniyasi]] tomonidan bosib olinadi. Urushdan soʻng munitsipalitet [[Chexoslovakiya]]ga tarkibiga qaytarilgan.

== Demografiyasi ==
Munitsipalitetda 2021-yil holatiga koʻra umumiy aholi 1721 kishini tashkil etgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Population Census 2021: Population by selected ethnicity |url=https://vdb.czso.cz/vdbvo2/faces/en/index.jsf?page=vystup-objekt-parametry&z=T&f=TABULKA&sp=A&skupId=4293&katalog=33522&pvo=SLD210082-OB-OK&evo=v133_!_SLD21F1008-H2_1 |ish=Public database |nashriyot=Czech Statistical Office |sana=2021-03-27}}</ref>.{{Historical populations|1869|1516|1880|2040|1890|2339|1900|3135|1910|3952|1921|3831|1930|4819|1950|4500|1961|4511|1970|4036|1980|2516|1991|1714|2001|1809|2011|1728|2021|1721}}

== Diqqatga sazovor joylari ==
Munitsipalitetning eng diqqatga sazovor joyi — Avliyo Maryam Magdalalik cherkovidir. Cherkov haqida birinchi maʼlumotlar 1447-yilda hujjatlashtirilgan. Eski cherkov 1808-yilda yogʻochdan qurilgan boʻlib, keyinchalik esa 1906—1910-yillarda qurilish mahsuloti gʻishtga almashtirilgan<ref name="history"/>.

== Mashhur odamlar ==

* Avgustin Lukos (1884-1940), polshalik [[siyosatchi]]
* Vladislav Santarius (1915-1989), polshalik [[Lyuteranlik|lyuteran]] ruhoniysi
* Bruno Matikevich (1959-yilda tugʻilgan), polshalik [[ogʻir atletika]]chi

== Galereya ==
<gallery>
Fayl:Stonawa5.jpg|alt=Grave of 20 Polish soldiers murdered by Czech legionists on 26 January 1919|1919-yil 26-yanvarda chex legionistlari olingan polshalik 20 ta askarning qabri
Fayl:Stonawa6.jpg|alt=Workers' House|Ishchilar uyi
Fayl:Stonawa7.jpg|alt=Lutheran church|Lyuteran cherkovi
Fayl:Stonawa8.jpg|alt=Polish primary school|Polsha ijtimoiy maktabi
</gallery>

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Yana qarang ==

* [[Ráj]]
* [[Albrechtice (Karviná tumani)]]
* [[Louky (Karviná)]]
* [[Životice (Havířov)]]
* [[Šumbark]]
* [[Dolní Lutyně]]

== Havolalar ==

[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Chexiya]]
[[Turkum:Chexiya respublikasi aholi punktlari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]