Sudan viloyatlari sahifasining manbasini koʻrish

Quyida '''[[Sudan]]ning 18 ta viloyati''' roʻyxati keltirilgan ([[arabcha]] nomi qavs ichida keltirilgan). 2011-yil 9-iyulgacha Sudan Respublikasi 25 ta viloyatga boʻlingan. Oʻnta janubiy viloyat hozirda [[Janubiy Sudan]] nomi ostidagi mustaqil davlatning bir qismi sanaladi. 2012-yil Dafur mintaqasida ikkita qoʻshimcha viloyat, 2013-yil Kurdufonda bitta viloyat tashkil etildi va viloyatlar soni 18 taga yetdi.

== Sudan Respublikasi viloyatlari ==
[[File:Northern Sudan states numbered.svg|thumb|right]]
Sudan Respublikasi maʼmuriy jihatdan quyidagi 18 ta viloyatga boʻlinadi:

{| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center;"
|+ Sudan viloyatlari
|-style=line-height:1.3
!scope="col" rowspan=2| Xaritagi<br />raqami<br />
!scope="col" rowspan=2| Joylashuvi
!scope="col" rowspan=2| Gerbi
!scope="col" colspan=2| Viloyat nomi
!scope="col" rowspan=2|ISO 3166-2<br />kodi<br />
!scope="col" rowspan=2| Markazi
!scope="col" rowspan=2| Hududi km<sup>2</sup><br />(kv mi)
!scope="col" rowspan=2| Aholisi<br />(2018)<ref>{{cite web|url=http://cbs.gov.sd/files/Pop._Proj._by_satates137.pdf|title= Pop. Proj. by satates |archiveurl= https://web.archive.org/web/20170312172126/http://cbs.gov.sd/files/Pop._Proj._by_satates137.pdf |archive-date=12 March 2017|access-date=20 November 2019|publisher= Government of Sudan}}</ref>
|-
!scope="col"|Oʻzbekcha
!scope="col"|Arabcha
|-
| 1
|[[File:Khartoum in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Emblem of Khartoum.jpg|50px]]
|[[Xartum viloyati|Xartum]]
|{{lang|ar|ولاية الخرطوم|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|Wilāyat al-Kharṭūm}})
|KH
|[[Xartum]]
|{{convert|22,142|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}
|7,993,900
|-
| 2
|[[File:North Kurdufan in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of North Kordofan.png|50px]]
|[[Shimoliy Kurdufon]]
|{{lang|ar|شمال كردفان|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|Shamāl Kurdufān}})
|KN
|[[Al-Abyad]]
|{{convert|185,302|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}
|3,174,029
|-
| 3
|[[File:Northern in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of Northern State (Sudan).png|50px]]
|[[Shimoliy viloyat (Sudan)|Shimoliy]]
|{{lang|ar|الشمالية|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|ash-Shamālīyah}})
|NO
|[[Dunqulo]]
|{{convert|348,765|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}
|936,255
|-
| 4
|[[File:Kassala in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of Kassala State.png|50px]]
|[[Kassala viloyati|Kassala]]
|{{lang|ar|كسلا|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|Kassalā}})
|KA
|[[Kassala]]
|{{convert|52,949|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}<ref>{{Cite web |title=State profile - Kassala |url=https://www.unicef.org/sudan/media/8661/file/Kassala.pdf |access-date=2024-05-14 |website=UNICEF}}</ref>
|2,519,071
|-
| 5
|[[File:Blue Nile in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of Blue Nile State.png|50px]]
|[[Koʻk Nil viloyati|Koʻk Nil]]
|{{lang|ar|النيل الأزرق|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|an-Nīl al-Azraq}})
|NB
|[[Ad-Damozin]]
|{{convert|45,844|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}
|1,108,391
|-
| 6
|[[File:North Darfur in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of North Darfur State.png|50px]]
|[[Shimoliy Dorfur]]
|{{lang|ar|شمال دارفور|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|Shamāl Dārfūr}})
|DN
|[[al-Foshir]]
|{{convert|296,420|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}
|2,304,950
|-
| 7
|[[File:South Darfur in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of South Darfur State.png|50px]]
|[[Janubiy Dorfur]]
|{{lang|ar|جنوب دارفور|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|Janūb Dārfūr}})
|DS
|[[Nyala (Janubiy Dorfur)|Nyala]]
|{{convert|81,000|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}<ref>{{Cite web |title=State profile South Darfur |url=https://www.unicef.org/sudan/media/8781/file/South%20Darfur.pdf |access-date=2024-05-14 |website=UNICEF}}</ref>
|5,353,025
|-
| 8
|[[File:South Kurdufan in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of South Kordofan.png|50px]]
|[[Janubiy Kurdufon]]
|{{lang|ar|جنوب كردفان|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|Janūb Kurdufān}})
|KS
|[[Koduqli]]
|{{convert|158,355|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}
|2,107,623
|-
| 9
|[[File:Al Jazirah in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of Gezira State.png|50px]]
|[[Jazira viloyati|Jazira]]
|{{lang|ar|الجزيرة|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|al-Jazīrah}})
|GZ
|[[Vad Madaniy]]
|{{convert|27,549|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}
|5,096,920
|-
| 10
|[[File:White Nile in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of White Nile State.png|50px]]
|[[Oq Nil viloyati|Oq Nil]]
|{{lang|ar|النيل الأبيض|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|an-Nīl al-Abyaḑ}})
|NW
|[[Rabak]]
|{{convert|39,701|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}
|2,493,880
|-
| 11
|[[File:River Nile in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of River Nile State.png|50px]]
|[[Nil daryosi viloyati|Nil daryosi]]
|{{lang|ar|نهر النيل|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|Nahr an-Nīl}})
|NR
|[[Ad-Domar]]
|{{convert|122,123|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}
|1,511,442
|-
| 12
|[[File:Red Sea in Sudan (+claims hatched) (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of Red Sea State.png|50px]]
|[[Qizil dengiz viloyati|Qizil dengiz]]
|{{lang|ar|البحر الأحمر|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|al-Baḥr al-Aḥmar}})
|RS
|[[Port-sudan]]
|{{convert|218,887|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}
|1,482,053
|-
| 13
|[[File:Al Qadarif in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of Al Qadarif State.png|50px]]
|[[Al-Qadorif viloyati|al-Qadorif]]
|{{lang|ar|القضارف|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|al-Qaḍārif}})
|GD
|[[al-Qadorif]]
|{{convert|75,263|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}<ref>{{Cite web| title=Situation in Gedaref | url=https://www.unicef.org/sudan/media/8651/file/Gedarif.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20230115151520/https://www.unicef.org/sudan/media/8651/file/Gedarif.pdf | archive-date=2023-01-15}}</ref>
|2,208,385
|-
| 14
|[[File:Sennar in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of Sennar State.png|50px]]
|[[Sannor viloyati|Sannor]]
|{{lang|ar|سنار|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|Sinnār}})
|SI
|[[Singa (Sudan)|Singa]]
|{{convert|37,844|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}
|1,918,692
|-
| 15
|[[File:West Darfur in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of West Darfur State.png|50px]]
|[[Gʻarbiy Dorfur]]
|{{lang|ar|غرب دارفور|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|Gharb Dārfūr}})
|DW
|[[Al-Junayna]]
|{{convert|23,550|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}<ref>{{Cite web | url=https://www.unicef.org/sudan/media/8761/file/West%20Darfur.pdf | title=Situation in West Darfur | website=www.unicef.org | publisher=[[Unicef]]}}</ref>
|1,775,945
|-
| 16
|[[File:Central Darfur in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of Central Darfur State.png|50px]]
|[[Markaziy Dorfur]]
|{{lang|ar|وسط دارفور|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|Wasaṭ Dārfūr}})
|DC
|[[Zallinjay]]
|{{convert|46,729|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}<ref>{{Cite web| title=Situation in Central Darfur | url=https://www.unicef.org/sudan/media/8621/file/State%20profile-%20Central%20Darfur.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20221209152017/https://www.unicef.org/sudan/media/8621/file/State%20profile-%20Central%20Darfur.pdf | archive-date=2022-12-09}}</ref>
|2,499,000
|-
| 17
|[[File:East Darfur in Sudan (Kafia Kingi disputed).svg|80px]]
|[[File:Seal of East Darfur.png|50px]]
|[[Sharqiy Dorfur]]
|{{lang|ar|شرق دارفور|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|Sharq Dārfūr}})
|DE
|[[Ad-Dayn]]
|{{convert|52,867|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}<ref>{{Cite web| title=Situation in East Darfur | url=https://www.unicef.org/sudan/media/8631/file/East%20Darfur.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20230115171032/https://www.unicef.org/sudan/media/8631/file/East%20Darfur.pdf | archive-date=2023-01-15}}</ref>
|1,587,200
|-
| 18
|[[File:West Kurdufan in Sudan (+claims hatched).svg|80px]]
|[[File:Seal of West Kordofan.png|50px]]
|[[Gʻarbiy Kurdufon]]
|{{lang|ar|غرب كردفان|rtl=yes}}<br />({{transliteration|ar|Gharb Kurdufān}})
|GK
|[[Al-Fula]]
|{{convert|111,373|km2|sqmi|abbr=unit|sortable=on}}
|1,945,450 (2014)<ref>{{Cite web| title=Situation in West Kordofan | url=https://www.unicef.org/sudan/media/8736/file/West%20Kordofan.pdf | archive-url=https://web.archive.org/web/20230115180412/https://www.unicef.org/sudan/media/8736/file/West%20Kordofan.pdf | archive-date=2023-01-15}}</ref>
|}

== 10 viloyat (1956–2011) ==

[[File:SouthSudanStates.svg|thumb|400px|Janubiy Sudanning oʻnta viloyati Sudanning tarixiy uchta mintaqasiga birlashgan {{legend|#9BCD9B|[[Bahr al-Gʻizol (Janubiy Sudan)|Bahr al-Gʻizol]]}} {{legend|#7AC5CD|[[Ekvatoriya]]}} {{legend|#EEE685|[[Katta Yuqori Nil]]}}]]

{| class="wikitable sortable" style="text-align:right"
|-
! Bayrogʻi
! Viloyat
! Markazi
! Aholisi<br />{{small|(2010)}}
! Hududi<br />{{small|(km<sup>2</sup>)}}
! Zichligi<br />{{small|(/km<sup>2</sup>)}}
! Mintaqasi
|-
| [[File:Flag of Northern Bahr el Ghazal.png|30px]]
| align="left" | [[Shimoliy Baxr-al-G'azal]]
| [[Aweil]]
| 820,834
| 30,543.30
| 26.87
| align="left" | [[Bahr al-Gʻizol (Janubiy Sudan)|Bahr al-Gʻizol]]
|-
| [[File:Flag of Western Bahr el Ghazal.png|30px]]
| align="left" | [[Gʻarbiy Bahr al-Gʻizol]]
| [[Wau]]
| 358,692
| 91,075.95
| 3.94
| align="left" | [[Bahr al-Gʻizol (Janubiy Sudan)|Bahr al-Gʻizol]]
|-
| [[File:Flag of Lakes State.png|30px]]
| align="left" | [[Ko'l (shtat)|Koʻllar]]
| [[Rumbek]]
| 782,504
| 43,595.08
| 17.95
| align="left" | [[Bahr al-Gʻizol (Janubiy Sudan)|Bahr al-Gʻizol]]
|-
| [[File:Flag of Warrap State.png|30px]]
| align="left" | [[Varab]]
| [[Kuajok]]
| 1,044,217
| 45,567.24
| 22.92
| align="left" | [[Bahr al-Gʻizol (Janubiy Sudan)|Bahr al-Gʻizol]]
|-
| [[File:Flag of Western Equatoria.png|30px]]
| align="left" | [[Gʻarbiy Ekvatoriya]]
| [[Yambio]]
| 658,863
| 79,342.66
| 8.30
| align="left" | [[Ekvatoriya]]
|-
| [[File:Flag of Central Equatoria.png|30px]]
| align="left" | [[Markaziy Ekvatoriya]]
| [[Juba]]
| 1,193,130
| 43,033.00
| 27.73
| align="left" | [[Ekvatoriya]]
|-
| [[File:Flag of Eastern Equatoria.png|30px]]
| align="left" | [[Sharqiy Ekvatoriya]]
| [[Torit (Janubiy Sudan)|Torit]]
| 962,719
| 73,472.01
| 13.10
| align="left" | [[Ekvatoriya]]
|-
| [[File:Flag of Jonglei.png|30px]]
| align="left" | [[Jongli]]
| [[Bor (Janubiy Sudan)|Bor]]
| 1,443,500
| 122,580.83
| 11.78
| align="left" | [[Katta Yuqori Nil]]
|-
| [[File:Flag of Unity State.png|30px]]
| align="left" | [[Gʻarbiy Yuqori Nil viloyati|Gʻarbiy Yuqori Nil]]
| [[Bentiu]]
| 645,465
| 37,836.39
| 17.06
| align="left" | [[Katta Yuqori Nil]]
|-
| [[File:Flag of Upper Nile State.png|30px]]
| align="left" | [[Yuqori Nil]]
| [[Malakal]]
| 1,013,629
| 77,283.42
| 13.12
| align="left" | [[Katta Yuqori Nil]]
|- style="background-color:#f2f2f2"
| [[File:Flag of South Sudan.svg|30px]]
| align="left" | '''[[Janubiy Sudan]]'''
| [[Juba]]
| '''8,923,553'''
| '''644,329.37'''
| '''13.85'''
|
|}

=== Maxsus maʼmuriy hududlar ===
Janubiy Sudan va Sudan Respublikasi chegarasida joylashgan Abyei hududi hozirda maxsus maʼmuriy maqomga ega va Abyei hududi maʼmuriyati tomonidan boshqariladi. Hudud 2011-yil [[Janubiy Sudan]] yoki [[Sudan|Sudan Respublikasining]] bir qismi boʻlish boʻyicha referendum oʻtkazishi kerak edi.

=== Mintaqaviy organlari ===
Viloyatlardan tashqari, markaziy hukumat va isyonchi guruhlar oʻrtasida tinchlik bitimlari asosida tashkil etilgan mintaqaviy maʼmuriyat organlari ham mavjud:

* [[Darfur tinchlik bitimi]] bilan Darfur mintaqasidagi viloyatlarni muvofiqlashtiruvchi organ sifatida Darfur mintaqaviy hukumati tuzilgan.
* Sudan hukumati va isyonkor Sharqiy front oʻrtasida imzolangan Sharqiy Sudan tinchlik bitimi bilan Sharqiy Sudan viloyatlari muvofiqlashtirish kengashi tashkil etilgan boʻlib, kengash Qizil dengiz, Kassala va Al-Qadorif viloyatlarini boshqaradi.

== Tarixi ==
[[File:Anglo-Egyptian Sudan Provinces.png|thumb|Anglo-Misr Sudani provinsiyalari, 1948-yil. Kelajakdagi Janubiy Sudan provinsiyalari qizil rangda koʻrsatilgan.]]
[[File:Political Regions of Sudan, July 2006.svg |thumb|right|
'''Sudan mintaqalari, 2006-yil iyul'''
{{legend|#8cc63f|Dorfur}}
{{legend|#00adef|[[Janubiy Sudan]] (2011-yilda referendum oʻtkazilgan, 2011-yil iyulda ajralib chiqqan)}}
{{legend|#FFFF00|[[Abyei]] (2011-yilda referendum oʻtkazilishi kerak edi, nomaʼlum muddatga qoldirilgan)}}
{{legend|#fb6282|2011-yil „xalq maslahatlashuvlari“ oʻtkazilgan viloyatlar: Janubiy Kurdufon (jarayon toʻxtatilgan) va Koʻk Nil (holati noaniq}}]]

Anglo-Misr Sudani sakkiz ''mudiriyat'' yoki [[provinsiya]]ga boʻlingan, dastlab bu provinsiyalar aniq boʻlmagan, ammo [[Ikkinchi jahon urushi]]dan keyin chegaralari aniqlashtirilgan. Sakkiz provinsiya quyidagilar: Koʻk Nil, Dorfur, Ekvatoriya, Kassala, Xartum, Kurdufon, Shimoliy va Yuqori Nil. 1948-yil Bahr al-Gʻizol Ekvatoriya provinsiyasidan ajratiladi<ref>{{Cite web|url=http://www.statoids.com/usd.html|title=Sudan States|website=www.statoids.com}}</ref>.

1973-yil 1-iyulda bir qator yangi viloyatlar tashkil etildi. Dorfurdan Shimoliy va Janubiy Dorfur ajralib chiqqan, Kurdufon Shimoliy va Janubiy Kurdufonga boʻlingan. Jazira va Oq Nil Koʻk Nildan ajralib chiqqan. Nil daryosi viloyati Shimoliy viloyatning bir qismida tashkil etilgan. Qizil dengiz viloyati esa Kassaladan ajralib chiqqan.

1976-yilda viloyatlarning yana boʻlinishi roʻy berdi. [[Ko'l (shtat)|Koʻllar viloyati]] Bahr al-Gʻizoldan, [[Jongli]] esa Yuqori Nildan ajralib chiqqan. Ekvatoriya Sharqiy va [[Gʻarbiy Ekvatoriya]]ga boʻlingan. Natijada oʻn sakkizta viloyat hosil boʻlgan. 1991-yil hukumat maʼmuriy mintaqalarni toʻqqizta federal shtat shaklida qayta tashkil qildi va bu shtatlar 1948—1973-yillarda mavjud boʻlgan mudiriyatlarni takrorlagan. 1994-yil 14-fevralda hukumat yana qayta tashkil qilish ishlarini amalga oshirdi va yigirma oltita ''viloyat'' tashkil qilindi. Aksar viloyatlar eski provinsiyalar yoki provinsiyalarning maʼmuriy tuzilmalari boʻlgan. 2005-yil Janubiy Sudandagi yangi hokimyat tuzilmasi Bahr al-Jabalni [[Markaziy Ekvatoriya]] deb qayta nomladi. 2006-yil Gʻarbiy Kurdufon boʻlindi, Shimoliy Kurdufon va Janubiy Kurdufonga birlashtirildi.

2012-yil yanvarda Dorfur mintaqasida yangi viloyatlar – Markaziy Dorfur va Sharqiy Dorfur tashkil qilindi va viloyatlar umumiy soni 17 taga yetkazildi<ref>{{cite web| url = http://allafrica.com/stories/201201110764.html| url-status = dead| archive-url = https://web.archive.org/web/20120115084903/http://allafrica.com/stories/201201110764.html| archive-date = 2012-01-15| title = allAfrica.com: Sudan: President Bashir Appoints New State Governors}}</ref>. 2013-yil iyulda Gʻarbiy Kurdufon qayta tashkil qilindi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Western Kordofan State |url=http://www.sudan.gov.sd/en/index.php?option=com_content&view=article&id=1779:western-kordofan-state&catid=43:2008-06-06-15-24-59&Itemid=71 |qaralgan sana=2025-02-11 |arxivsana=2021-08-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210804085401/https://www.sudan.gov.sd/en/index.php?option=com_content&view=article&id=1779:western-kordofan-state&catid=43:2008-06-06-15-24-59&Itemid=71 }}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.sudantribune.com/spip.php?article47269|title=Sudan shuffles governors of Kordofan states including ICC suspect}}</ref>.

2019-yilgi Sudan harbiy toʻntarishidan keyin viloyatlarda hokimyatlar va mahalliy kengashlar mavjudligi toʻxtatildi.

=== Janubiy Sudanni tashkil qiluvchi viloyatlar ===
2011-yil 9-iyulda oʻnta janubiy viloyat mustaqil Janubiy Sudan davlatiga aylandi. Bu viloyatlar keyinchalik 86 ta tumanga boʻlindi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.sudan.gov.sd/en/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=43&Itemid=71 States of Sudan]. {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110417144039/http://www.sudan.gov.sd/en/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=43&Itemid=71|date=April 17, 2011}}
* [http://www.cbs.gov.sd/en/files.php?id=7#&panel1-5 2008 Census Results] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180223003636/http://www.cbs.gov.sd/en/files.php?id=7#&panel1-5 |date=2018-02-23 }}, Central Bureau of Statistics

[[Turkum:Sudan viloyatlari| ]]
[[Turkum:Sudan geografiyasiga oid roʻyxatlar]]