Ziyosfera

Susan Dimock

Сюзан Димок (1847-йил 24-апрел — 1875-йил 7-май) Америка тиббиёти ходими бўлиб, 1871-йилда Цюрих университетида шифокорлик таълимини олди ва кейинчалик 1872-йилда Ню-Энгланд аёллар ва болалар касалхонасининг резидент шифокори этиб тайинланди. Ҳозир у ер Димок жамоат саломатлиги маркази сифатида танилган шифохона 1875-йилда чўкиб кетишдан вафот этганидан кейин унинг шарафига ўзгартирилди.

Ссилли ороллари қирғоғида СС Шиллер кемаси ҳалокатида вафот этганида Димок касби учун Европага саёҳат қилган эди. У Шимолий Каролина Тиббиёт Жамиятининг биринчи аёл аъзоси бўлгани билан ҳам эсга олинади.

Болалик йиллари

Сюзан Димок Вашингтонда (Шимолий Каролина) туғилган, Генри Димок ва Мери Малвина Димокнинг қизи (навия Оуэнс) бўлган. Оила 1637-йилда Англиядан Дорчестерга (Массачусец штати) кўчиб ўтган ва кейинроқ Массачусец штатининг Барнстабле шаҳрига кўчирилган Томас Димок оиласидан бўлишган. Сюзан Димок ипак ишлаб чиқарувчи Ира Димокнинг (1827—1917) узоқ қариндоши эди ва у Уитни оилавий бизнес манфаатлари билан боғлиқ бўлган Ню-Ёркдаги адвокат Генри Ф. Димок билан ҳам қариндош эди. Унинг отаси, Мейн штатининг Лимингтон шаҳрида туғилган, 1831-йилда Роксбери ўрта мактабига директор этиб тайинланган. Кейинчалик у Шимолий Каролинага кўчиб ўтди, у ерда мактабда дарс берди, ҳуқуқни ўрганди ва адвокатликка қабул қилинди ва Нортҳ Стате Wҳиг газетасининг муҳаррири бўлиб ишлади. Унинг рафиқаси Мери ҳам мактаб ўқитувчиси бўлган ва меҳмонхонани бошқариш орқали даромадларини тўлдирган[1].

1863-йилда отаси вафот этганидан сўнг, Сюзан Димок онаси томонидан уйда таълим олди. Фуқаролар уруши тугаши билан у онаси билан Стерлингга (Массачусец штати) кўчиб ўтди ва у ерда қизлар мактабида ўқиди ва ҳар бир тиббий дарсликларни ўқишга киришди. 1865-йилнинг кузида у Массачусец штатининг Хопкинтон шаҳрида мактабда дарс берди.

1866-йил 10-январда у Ню-Англия аёллар ва болалар касалхонасига ишга кирди ва у ерда палаталар ва диспансерларда яқиндан кузатиб бориш орқали тиббиётни ўрганишни бошлади. Димокга, шунингдек, Массачусец умумий касалхонасида, шунингдек, Кўз ва қулоқ касалхонасида клиник турларда қатнашишга рухсат берилди[1].

Профессионал ҳаёт

Гарвард тиббиёт мактабига ўқишга кириш учун аризаси рад этилгач, Димок Европанинг тиббиёт мактабларига мурожаат қилди ва 1868-йилда Швейсариянинг Цюрих университетига қабул қилинди. 1871-йилда у олий ўқув юртини имтиёзли диплом билан тугатди ва ўша йили Цюрихда диссертацияси чоп этилди. Ўқишнинг сўнгги йилларида у шифокор бўлган дугонаси Мари Хейм-Вöгтлиннинг оиласида яшади ва у ерда ўзини жуда бахтли ҳис қилди[2].

Ўзининг молиявий аҳволи бироз оғир бўлишига қарамай, у Цюрихдаги тиббиёт битирувчиси Мари Бокова билан бир неча ой давомида Вена шаҳрига боришга қарор қилди, у ерда у Аугусте Форел ва CЕ Ҳоэстерманн билан учрашди. Уларнинг тўрттаси ўзларини „Wиэнер Қуартетт“ (Вена квартети) деб аташди ва 1875-йил июл ойида Цюрихда яна учрашишни режалаштирдилар[3]. Вена ва Париждаги клиник тадқиқотлардан сўнг у АҚШга қайтиб келди.

Шимолий Каролина Тиббиёт жамияти фақат эркаклардан иборат бўлганлиги сабабли, Димок 1872-йил 20-августда резидент шифокор этиб тайинланган Ню-Энгланд аёллар ва болалар касалхонасига қайта қўшилди. У шифохона хизматини сезиларли даражада яхшилади ва оширди, шунингдек, у 1872-йил 1-сентябрда Қўшма Штатларда биринчи даражали ҳамширалик мактабини очди. У жарроҳ бўлиб ишлади, акушерлик ва гинекология бўйича хусусий амалиётни ривожлантирди ва бир қатор муҳим жарроҳлик операцияларини амалга оширди, уларнинг бир қатори ўша даврдаги тиббий журналларда тилга олинган[1].

Ўлими ва мероси

Димок узоқ вақтдан бери Европага яна бир бор ташриф буюришни хоҳларди; 1875-йил май ойида буни қилиш имконияти пайдо бўлганида, Димок ва унинг энг яқин икки дўсти — Керолин Крейн ва Элизабет „Бесси“ Грин (ислоҳотчи Уилям Батчелдер Гриннинг қизи) Ню-Ёркдан йўл олган СС Шиллер темир пароходига ўтиришди. 1875-йил 7-майда кучли туман остида уларнинг кемаси ҳалокатга учради[1]. Димок бу пайтда атиги 28 ёшда эди.

Унинг Бостондаги Форест Ҳиллс қабристонидаги қабр тошида шундай ёзилган: „Сюзан Димок. Ню-Энгланд аёллар ва болалар касалхонасида жарроҳ ва шифокор. Сcиллй қояларидаги Шиллер пароходида йўқолган. 8-май 1875-йил“.

„Унинг ўлими вақтида унинг йўқотилиши тузатиб бўлмас хато деб ҳисобланган, чунки унинг ўрнини эгаллаш учун маҳоратга эга бўлган ва зарурий тайёргарликка эга бўлган аёллар жуда оз эди.“ — Америка биографиясининг миллий сиклопедияси, ХИХ:30 (1926)

1939-йилда Шимолий Каролина табиатни муҳофаза қилиш ва ривожланиш департаменти унинг шарафига тарихий белги ўрнатди. 1996-йилда асл мармар қабр тошини Бостондан Шимолий Каролина штатидаги Вашингтондаги Авлиё Пётр епископ черкови қабристонига кўчиришди, чунки Бостондаги бир гуруҳ уни гранит нусхаси билан алмаштиришга қарор қилди. 

Сюзан Димок ўқиган ва ишлаган Ню-Англия аёллар ва болалар касалхонаси энди унинг номини Тҳе Димоcк Cентер, Димоcк Cоммунитй Ҳеалтҳ Cентер, хулқ-атвор соғлиғи учун турар жой дастурлари, болалар ва оила хизматларини ўз ичига олган кўп хизмат кўрсатадиган агентлик деб атайди[4][5].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Тҳе Натионал Cйcлопаэдиа оф Америcан Биограпҳй, Вол. ХИХ, п. 30. Неw Ёрк: Жамес Т. Wҳите & Cомпанй, 1926.
  2. ↑ Мüллер, Верена Э. (2008). Мариэ Ҳеим-Вöгтлин — диэ эрсте Счwеизер Äрзтин (1845—1916): Эин Лебен зwисчен Традитион унд Ауфбруч (ин Герман) (2нд эд.). ҳиэр+жетзт Верлаг; ИСБН 978-3-03919-061-4, п. 155
  3. ↑ Ҳанс Ҳ. Wалсер (эд.) (1968). Аугуст Форел: Бриэфе. Cорреспонданcе 1864 — 1927 (ин Герман, партлй Френч). Верлаг Ҳанс Ҳубер, Берн, пп. 82, 85, 487
  4. ↑ „Оур Рич Ҳисторй | Тҳе Димоcк Cентер“. димоcк.орг. 2018-йил 2-январда асл нусхадан архивланган.
  5. ↑ „Др. Сусан Димоcк Бегинс Медиcал Ресиденcй“.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Susan_Dimock" dan olindi