Susan Polgar
Сусан Полгар (1969-йил 19-апрелда туғилган, Полгар Зсузсанна номи билан ва кўпинча Зсузса Полгар номи билан танилган) — венгер -америкалик шахмат гроссмейстери.
| Сусан Полгар | |
|---|---|
Полгар ин 2018
| |
| Фулл наме | Полгáр Зсузсанна |
| Cоунтрй | Ҳунгарй Унитед Статес (2002—2019) |
| Борн | Април 19, 1969 Будапест, Ҳунгарй |
| Титле | Грандмастер (1991) |
| Wоменъс Wорлд Чампион | 1996-1999 |
| ФИДЕ ратинг | 2577 (Аугуст 2022) [инаcтиве] |
| Пеак ратинг | 2577 (Жануарй 2005) |
1984-йил июл ойидаги ФИДЕ рейтингида 15 ёшида у дунёнинг энг юқори ўринли аёл футболчисига айланди. 1991-йилда у ФИДЕ томонидан гроссмейстер унвонига сазовор бўлган учинчи аёл бўлди. У аёллар ўртасидаги шахмат олимпиадасида ўн икки медал (5 олтин, 4 кумуш ва 3 бронза) қўлга киритди.
Шунингдек, мураббий, ёзувчи ва промоутер бўлган Полгар ёш ўйинчилар учун турли шахмат турнирларига ҳомийлик қилади ва Вебстер университетидаги Сюзан Полгар шахмат бўйича мукаммаллик институти (СПИCЕ) раҳбаридир[1].
Шахсий ҳаёти

Полгар Венгриянинг Будапешт шаҳрида венгер-яҳудий оиласида туғилиб ўсган[2]. 1994-йилда Полгар компютер маслаҳатчиси Жейкоб Шуцманга уйланди ва Ню-Ёркка кўчиб ўтди. Уларнинг Том (1999-йилда туғилган) ва Лим (2000-йилда туғилган) исмли икки ўғли бор. Кейинчалик у ажрашди. 2006-йил декабр ойида у узоқ йиллик бизнес менежери ва дўсти Пол Труонгга уйланди[3][4].
Шахмат фаолияти

Полгар ва унинг икки кичик синглиси, гроссмейстер Жудит ва халқаро уста София, отаси Ласло Полгар томонидан ўтказилган ўқув экспериментининг бир қисми бўлиб, у болаларни жуда эрта ёшданоқ махсус фанга ўргатишса, ажойиб ютуқларга эришиш мумкинлигини исботлашга интилган. „Даҳолар туғилмайди, яратилган бўлади“, — деб Ласло тезисини айтган эди[5]. У турмуш ўртоғи Клара билан учта қизини уйда ўқитган, асосий фан шахмат бўлган. 2007-йилда Натионал Геограпҳиc „Менинг ажойиб миям“[6] номли бир соатлик ҳужжатли филмни чиқарди, унинг асосий мавзуси Сюзан Полгар (2010-йилгача бир нечта тилларда ДВД сифатида қайта чиқарилган). Ота уч қизига эсперанто тилини ҳам ўргатган[7].
Америка фаолияти
2002-йилда Полгар ўзининг миллий федерациясини Венгриядан АҚШга кўчирди[8]. 2003-йилда Қўшма Штатлар шахмат федерацияси уни „Йил гроссмейстери“ деб эълон қилди, бу шарафни биринчи марта аёл киши қўлга киритди[9]. Ўша йили Полгар АҚШнинг очиқ блиц чемпионатида эттита гроссмейстерни ўз ичига олган майдонда ғолиб чиққан биринчи аёл бўлди.
У 2004-йил октябр ойида Испаниянинг Маллорка оролидаги Калвиа шаҳрида бўлиб ўтган Шахмат Олимпиадасида Америка Қўшма Штатлари аёллар терма жамоасини машқ қилишда ёрдам берди ва юқори тахтада ўйнади. Умуман олганда, жамоа кумуш медални қўлга киритди ва Полгар аёллар мусобақасида энг юқори кўрсаткич ва энг юқори балл тўплаганлиги учун индивидуал олтин медални қўлга киритди.
Машҳур ўйинлар
- Полгар вс. Ҳардиксай, Венгрия жамоалар чемпионати 1985-йил
1. д4 Нф6 2. c4 c5 3. д5 э6 4. Нc3 эхд5 5. cхд5 д6 6. Нф3 г6 7. Бф4 а6 8. э4 Бг7 9. Қа4+ Бд7 10. Қб3 Бг4 ?! 11. Қхб7 Бхф3 Ҳардиcсай бир неча ой олдин 12.гхф3 Нҳ5 дан кейин ўйинда ғалаба қозонган эди, ўшанда Блек 13 дан кейин қурбон қилинган пиён учун яхши компенсация олган. Бе3 Нд7 ёки 13. Бг3 Нхг3 14.ҳхг3 Нд7. 12. Қха8 ! Нхе4 13. Рc1! Бу тҳеоретиcал новелтй эди; Қора 13 дан кейин яхшироқ деб ўйлашган. Нхе4 Бхе4. 13. . . Бд4 13 дан кейин. . . Нхc3 14.бхc3 Бе4 15.ф3 Бф5 16.г4, Блек эпископи учун яхши чекиниши мумкин эмас, масалан, 16. . . Бд7 17. Бхд6. 14. Рc2 Нхф2?! 14. . . Нхc3 15.гхф3! ҳам катта афзаллик билан Оқ қолдиради. 15. Рхф2 Бхф2+ 16. Кхф2 Бг4 (диаграмма) 17. Бб5+! ахб5 18. Ре1+ Кф8 Агар 18. . . Кд7, 19. Қб7+ Қc7 20. Ре7+! маликани ютади. 19. Бҳ6+ Кг8 (диаграмма) 20. Ре7! Қора фалаж ва ҳар қандай қарши ўйинни тўхтатиш. . . Қҳ4+. Роок иммунитетга эга, чунки 20. . . Қхе7 21. Қхб8+ кучлари жуфт. 20. . . Бд7 21. Қхб8! Қхб8 22. Не4! 1-0[10] Блек рицар учун малика бўлса-да, у 23 ни тўхтата олмайди. Нф6 # [11][12].
Адабиётлар
- Қироллар ўйини маликаси (Жсузса Полгар ролида; Жейкоб Шуцман билан) (1997)ИСБН 0-9657059-7-8
- Шахматни 24 соат ичида ўргатинг (Пол Труонг билан) (2003)ИСБН 0-02-864408-5
- Шахмат бўйича жаҳон чемпиони учун қўлланма (Пол Труонг билан) (2005)ИСБН 0-8129-3653-1
- Бреакинг Тҳроугҳ (Пол Труонг билан) (2005)ИСБН 1-8574-4381-0
- Чемпионлар учун шахмат тактикаси (Пол Труонг билан) (2006)ИСБН 0-8129-3671-Х
- Қирол каби бой: шахматнинг донолиги сизни қандай қилиб инвестиция гроссмейстерига айлантира олади (Дуглас Голдстеин, CФП® билан) (2014)ИСБН 978-1-63047-097-5 қоғоз муқовали
- Шахматни тўғри йўл билан ўрганинг, 1-китоб — Шахматларни билиш керак (2016)ИСБН 978-1-941270-21-9
- Шахматни тўғри йўл билан ўрганинг, 2-китоб ғолиб материал (2016)ИСБН 978-1-941270-45-5
- Шахматни тўғри йўл билан ўрганинг, 3-китоб, ҳимоя қилиш техникасини ўзлаштириш (2016)ИСБН 978-1-941270-49-3
- Шахматни тўғри йўл билан ўрганинг, ғалаба қозониш учун 4-китоб (2017)ИСБН 978-1-941270-65-3
- Шахматни тўғри йўл билан ўрганинг, 5-китоб ғалаба қозониш ҳаракатларини топинг (2017)ИСБН 978-1-941270-66-0
Манбалар
- ↑ „Cоммиссион фор Wомен'с Чесс“. ФИДЕ Диреcторй. ФИДЕ. 2010-йил 26-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-август 2011-йил.
- ↑ Бреакинг Тҳроугҳ: Ҳоw тҳе Полгар Систерс Чангед тҳе Гаме оф Чесс, (Эверйман Чесс 2005), Сусан Полгар, паге 14
- ↑ „Полгар анд Труонг Марриаге Ревеалед“ (2007).
- ↑ „Сусан Полгар Блогспот cонфирмс ҳер марриаге то Паул Труонг“. Сусанполгар.блогспот.cом (13-май 2007-йил). Қаралди: 4-декабр 2011-йил.
- ↑ „Тҳе Грандмастер Эхперимент“.
- ↑ Мй Бриллиант Браин. ОCЛC {{{ОCЛC}}}.
- ↑ „Сусан Полгар“. www.жеwишвиртуаллибрарй.орг.
- ↑ Плаер трансферс ин 2002 (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-07-22 санасида архивланган). ФИДЕ.
- ↑ Фриэдел. „Сусан Полгар – Грандмастер оф тҳе Еар“. Чесс Неwс. ЧессБасе (5-июн 2003-йил). Қаралди: 18-июл 2019-йил.
- ↑ „Зсузса Полгар вс. Петер Ҳардиcсай (1985)“. Чессгамес.cом. Қаралди: 4-декабр 2011-йил.
- ↑ Полгáр, Зсузса. Қуээн оф тҳе Кингс Гаме. Неw Ёрк: CомпЧесс, 1997 — 234–37-бет. ИСБН 9780965705974. ОCЛC 37567453.
- ↑ „Чесс Информант“. Šаҳовски Информатор = Шакҳматнйĭ Информатор = Чесс Информант. 40-жилд. Чесс Информант. ИССН 0351-1375. ОCЛC 753106968.Гаме 117.