Tajrish sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Tajrish
| asl nomi = {{lang-fa|تجريش}}
| image_skyline = Tajrish square.jpg
|tasvir_eni=
| mavqe = Mahalla
| mamlakat = Eron
| mintaqa turi = Eron ustonlari{{!}}uston
| mintaqa = Tehron ustoni{{!}}Tehron
| jadvalda mintaqa = Tehron ustoni{{!}}Tehron
| tuman turi = Eron shahristonlari{{!}}shahriston
| tuman = Shemiranat shahristoni{{!}}Shemiranat
| jadvalda tuman =
| jamoat turi =baxsh
| jamoat =[[Rudbari Qasron tumani|Rudbari Qasron]]
| jadvalda jamoat =
| qaram =
|lat_deg= 35|lat_min= 48|lat_sec=20
|lon_deg= 51|lon_min= 26|lon_sec=17
|CoordAddon = type:neighbourhood(10034830)_region:IR
| CoordScale =
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 260
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi =
| mintaqa xaritasi =
| tuman xaritasi =
| ichki bolinishi =
| rahbar turi = Voliy
| rahbar =
| asos solingan =
| ilk eslatilishi =
| avvalgi nomlari =
| qachondan beri =
| maydon =
| balandlik turi =
| AP markazi balandligi =
| iqlim =
| rasmiy til = fors tili
| aholi = 86000
| sanalgan yil = 2006
| zichlik =
| aglomeratsiya =
| milliy tarkib =
| konfessiyaviy tarkib =
| etnoxronim =
| vaqt mintaqasi =
| DST =
| telefon kodi =
| pochta indeksi =
| pochta indekslari =
| avtomobil kodi =
| identifikator turi =
| raqamli identifikator =
|sayt =
| Commons turkumi = Tartus
}}
'''Tajrish''' ({{lang-fa|تجريش}}) (talaffuzi:[tædʒˈɾiːʃ] yoki Tajrīš), [[Eron]] poytaxti [[Tehron]]dagi mahalla. Maʼmuriy jihatdan [[Tehron ustoni]]ning Shemiranat shahristoni tarkibiga kiradi<ref name="Shemiranat">{{cite web |title = Creation and formation of three cities, two districts and three rural districts in Shemiranat County under Tehran province |language = fa |website = Islamic Parliament Research Center |url = https://rc.majlis.ir/fa/law/show/110327 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110109004143/https://rc.majlis.ir/fa/law/show/110327 |archive-date = 9 January 2011 |date = 18 May 1366 |publisher = Ministry of Interior, Board of Ministers |access-date = 24 December 2023}}</ref>. Bir vaqtlar qishloq boʻlgan, keyinchalik Tehron shahriga singib ketgan.

Tajrish mahallasi Tehronning shimoliy chekkasida joylashgan. Bu mahalla Tehronning eng qadimiy qismlaridan biri boʻlib, soʻnggi bir necha oʻn yilliklarda ifloslanish darajasi pastligi, oʻz navbatida Tehronning shimoliy tepaliklari boʻylab qulay joylashuvi tufayli boylar orasida mashhur boʻlib qolgan. 2006-yil holatiga koʻra mahallada 86 000 nafar aholi istiqomat qilgan.

Tajrish maydonining oʻzi „Tajrish koʻprigi ustida“ maʼnosini beruvchi Sar-e Pol-e Tajrish (سر پل تجریش) nomi bilan tanilgan. Bu maydon aslida daryo [[koriz]]i ustidagi ulkan koʻprikdir. Qadim zamonlarda mahalliy aholi bu koʻprikni Govgal (Sigirning koʻprigi) deb atashgan<ref>Journal of Persianate Studies 4 (2011) 246-271 brill.nl/jps The Extinct Dialect of Tajrish: Caspian or Persian?
Habib Borjian Encyclopaedia Iranica. p.248.[https://www.academia.edu/8074661/_The_extinct_dialect_of_Tajrish_Caspian_or_Persian_]</ref>.

== Tarixi ==
Mahalla joylashgan joy bir paytlar qadimiy qishloq boʻlgan va 1788-yilda [[Qojarlar sulolasi]] bu yerni oʻzlariga poytaxt qilib tanlagan<ref name=":0">{{Cite book |last=Mozaffari |first=Ali |url=https://books.google.com/books?id=aBGMDwAAQBAJ |title=Forming National Identity in Iran: The Idea of Homeland Derived from Ancient Persian and Islamic Imaginations of Place |date=2014-06-20 |publisher=Bloomsbury Publishing |isbn=978-0-85772-398-7 |pages=64 |language=en}}</ref>. U oʻzining togʻli landshafti bilan mashhur<ref name=":0" />. Bu hudud koʻpincha shahar aholisi tomonidan yozgi dam olish maskani sifatida foydalanilgan<ref name=":0" />.

1920-yillargacha Tajrish va unga qoʻshni Shemiranat Tehron chegarasidagi kichik qishloqlar yigʻindisi edi. Hozirda [[Ali Shariatiy|Shariatiy]] xiyoboni deb nomlanuvchi Eski Shemiran yoʻlini hisobga olmaganda, hudud Tehronning shahar hududidan nisbatan uzilgan. 1930-yillarda Pahlaviy yoʻli (hozirgi [[Valiasr koʻchasi]]) va oʻsha paytda Shahanshohiy bulvari nomi bilan mashhur boʻlgan Mudarris shossesi qurilishi bilan shimoliy chekka hududlarga shahar markazidan kirish va tez kengayish imkoniyati paydo boʻldi.

== Bugungi kunda ==
[[File:Mareke Giri Tajrish.jpg|alt=Mareke Giri performer (December 2014) in Tajrish Square|thumb|Mareke Giri Tajrish maydonida, 2014-yil dekabr|left|200x200px]]
[[File:Imamzadeh Saleh, Tehran 01.jpg|alt=Imamzadeh Saleh in 2016|thumb|Imomzoda Solih, 2016-yil]]
Tajrishdagi mashhur sayyohlik joylari eski [[bozor]] va Imomzoda Solih nomli [[maqbara]]dir.

Tajrish maydoni hozirda Tehronning eng gavjum joylaridan biri boʻlib, avtobus va taksi bekatlari mavjud. Bu yerda savdo markazlari, xususan mashhur Tandis markazi joylashgan. Maydonda, shuningdek, koʻcha ijrochilari chiqishlar qiladi, odamlar bayramlarni ommaviy nishonlash uchun bu yerda yigʻiladi<ref>{{Cite web |title=A Look at Life in Iran |url=https://avax.news/fact/A_Look_at_Life_in_Iran_05-05-2021.html |access-date=2022-12-07 |website=Avax.news |language=en}}</ref>.

Bu yerda bir qator [[shialik]]ning diniy maskanlari, jumladan Imomzoda Solih maqbarasi, Imomzoda Qosim ziyoratgohi va bir nechta [[Takyaxona|takyalar]] (masalan, Takya Borzog, Takya Paʼin, Tajrish takyasi) joylashgan<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2013 |title=جان می گیرد تکیه تجریش، پس از سال ها خاموشی |trans-title=Tekeh Tajrish is coming to life after years of silence |url=http://www.chn.ir/NSite/FullStory/News/?Id=86776&Serv=0&SGr=0 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150707102516/http://www.chn.ir/NSite/FullStory/News/?Id=86776&Serv=0&SGr=0 |archive-date=2015-07-07 |website=CHN}}</ref>.

Maydon Valiasr koʻchasi tugaydigan joy. Valiasr eng uzun va Shariatiy xiyoboni bilan bir qatorda Tehrondagi eng muhim koʻchalardan biridir. Shuningdek, u Tehrondagi eng gavjum transport markazlaridan biridir. Ushbu maydondan koʻplab shahar tashqarisidagi hududlarga ketish mumkin. Tehron metropolitenining birinchi liniyasi (qizil chiziq) shimoliy oxiri sanaladigan katta metro bekati shu yerda joylashgan.

Tajrish [[Sadobod majmuasi|Sadobod saroyi]], Velenjak, Asadobod, Zafaroniya, Ilohiya va Niavaranga olib boruvchi koʻchalar va Tehron shimolidagi boshqa koʻplab joylar kesishmasida joylashgan.

=== Tajrish bozori ===
[[File:Tajrish Bazaar (38993399804).jpg|alt=Tajrish Bazaar in 2018|thumb|Tajrish bozori, 2018-yil]]

Tehronda ikkita bozor bor, shaharning shimolida Tajrish bozori, janubida esa Katta bozor joylashgan<ref name=":1">{{Cite book |last=Haghighi |first=Farzaneh |url=https://books.google.com/books?id=9OlwDwAAQBAJ |title=Is the Tehran Bazaar Dead? Foucault, Politics, and Architecture |date=2018-10-01 |publisher=Cambridge Scholars Publishing |isbn=978-1-5275-1779-0 |pages=15 |language=en}}</ref>. Bozor 18-asrda ishlab chiqilgan (baʼzi manbalarda 19-asr boshlarida deyiladi) va Shemiranat qishlogʻi va Qojarlar sulolasi bilan bogʻlangan<ref name=":0" /><ref name=":1" />. Tajrish bozorining joylashuvi Panzandahi Kurdod koʻchasi, Mulloviy koʻchasi, Mustafo Xumayniy koʻchasi va Xayyom koʻchasi bilan tutashadi<ref name=":1" />.

Tajrish bozori Tehron markazidagi Katta bozorga oʻxshash meʼmoriy uslubda qurilgan. Koʻp qavatli uylar qurilishi tufayli uning baʼzi arklari vayron boʻlgan va vitrinalarning tartibsizligi va yangi doʻkonlarning tashqi koʻrinishi uning anʼanaviy oʻziga xosligiga tahdid qilgan. Tajrish bozori tomi bilan qoplangan oʻtish yoʻlini oʻz ichiga oladi, u orqali minglab odamlar yo Imomzoda Solih ziyoratiga yoki tovarlar sotib olish uchun bozorga oʻtishadi.

Tajrish mahallasining anʼanaviy bozori Tehron obodonlashtirish tashkiloti tomonidan taʼmirlandi, unda anʼanaviy bozorni anʼanaviy va zamonaviy uslublar yordamida qayta qurish, oqava suvlarni yigʻish, elektr energiyasi, gaz, telekommunikatsiya qurilmalari, shuningdek, kichik va yirik doʻkonlar va oʻtish yoʻllarini taʼmirlash koʻrsatilgan.

== Geografiyasi ==
Tajrish [[Elburs]] togʻ tizmasi etagida, Tajrish maydoni esa dengiz sathidan 1600 metr balandlikda joylashgan. Tajrishning iqlimi moʻtadil va sovuq. Yozda maksimal harorat 36 daraja, qishda minimal harorat −20 daraja. Tajrishda bir necha suv oʻtkazgichlari boʻlgan va ulardan baʼzilari hozir ham oqib turibdi. Ular orasida Imomzoda Solih suv oʻtkazgichi, Muhammadiy akveduki, Darband daryosi boʻyidagi Magsudbak akveduki, Sarpol Tajrish suv oʻtkazgichi va Tajrishning pastki tayanchidagi Qahrizak suv oʻtkazgichlari bor.

== Aholisi ==
Tajrish shahri aholisi 1335-yilda 26 525 kishi, 1365-yilgi aholini roʻyxatga olishda esa 40 000 ga yaqin boʻlgan. 1996-yil aholini roʻyxatga olishda Tajrish [[Tehron]] shahri bilan bogʻlanganligi va Katta Tehron hududida joylashganligi sababli uning aholisi [[Tehron]] aholisi bilan birga tilga olingan.

== Shevasi ==
''Tajrishiy'' ham [[fors tili]]ning shevasi boʻlib, hozirgi kunda deyarli yoʻq boʻlib ketgan va uning oʻrniga standart fors tili qoʻyilgan<ref name=":2">{{Cite journal |last=Borjian |first=Habib |date=2011-01-01 |title=The Extinct Dialect of Tajrish: Caspian or Persian? |url=https://brill.com/view/journals/jps/4/2/article-p246_8.xml |journal=Journal of Persianate Studies |language=en |volume=4 |issue=2 |pages=246–271 |doi=10.1163/187471611X600413 |issn=1874-7167}}</ref>. Tajrish soʻzining oʻzi etimologiyasi nomaʼlum.

[[Eron]]lik tilshunos Habib Borjiyon ushbu shevaga oid barcha mavjud materiallarni oʻrganib chiqib, uning fors lahjasi ekanligini tasdiqlaydi va shunday yozadi: „Tajrishiy zamonaviy standart fors tiliga nisbatan kichik oʻzgarishlarga qaramay, fors guruhidan hech qanday farq koʻrsatmaydi. Biz tajrishiy tilida Elburs zanjirida uning shimolidagi tumanlari bilan azaliy ijtimoiy-iqtisodiy aloqalar orqali lahjaga yuklangan ulkan Kaspiy qoplamasini uchratamiz. Ajablanarlisi shundaki, biz Tajrish lahjasida shimoli-gʻarbiy Eron tagligining asarini ham, Shemiranning yoʻqolib ketgan boshqa xalq tillari toʻgʻrisida bizda mavjud boʻlgan arzimagan materiallarda ham uchramaymiz… Bu holat faqat Ray va unga tutash aholi punktlarining erta forslashuvini tasdiqlashi mumkin.“<ref name=":2" />

== Galereya ==
<gallery class="center" widths="170px" heights="140px">
Tandis centre.jpg|Tandiss Mall & Savdo Markazi, Tajrish
Tajrish.jpg|Shimolga qaragan Tajrish maydonining koʻrinishi
Tajrish square.jpg|Tajrish maydonida bahor
Tajrish square in winter.jpg|Tajrish maydonida qish
Tehran - tajrish.jpg|[[Valiasr koʻchasi]] Tajrish maydonidan oldin
Tajrish square in march.jpg|Tajrish maydonida qish.
Tajrish district in march 2.jpg|Tajrish tumani qishda.
Tajrish square time.jpg|Qishdagi Tajrish vaqt maydoni.
Tajrish district in march.jpg|Shahrdori koʻchasi.
Inside Tajrish.jpg|Ghaem savdo markazi.
Inside Tajrish 3.jpg|Tajrishning eski bozorlari ichida.
</gallery>

{{commons category|Tajrish}}

{{Portal|Eron}}
{{clear}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Tehron ustoni}}

[[Turkum:Tehron mahallalari]]
[[Turkum:Shemiranat shahristoni]]