Tanit sahifasining manbasini koʻrish

'''Tanit''' (finik. <span lang="phn" dir="rtl" class="script-phoenician" style="font-family: 'ALPHABETUM Unicodeʻ, 'MPH 2B Damaseʻ, Aegean, Code2001, 'Noto Sans Phoenicianʻ, FreeSans, 'Segoe UI Historic', sans-serif; font-size: 130%">𐤕𐤍𐤉𐤕</span>''';Tannita''') — bokira maʼbuda, ayniqsa [[Karfagen|Karfagenda]] Baal-Xammon bilan birga hurmat qilinadi<ref>Richard Miles ''Carthage Must Be Destroyed'' (Penguin, 2011), p. 68</ref><ref>F. O. Hvidberg-Hansen, ''La déesse TNT: une Etude sur la réligion canaanéo-punique'' (Copenhagen: Gad) 1982, is the standard survey. An extensive critical review by G. W. Ahlström appeared in ''Journal of Near Eastern Studies'' '''45'''.4 (October 1986), pp. 311—314.</ref>.

'''Tanit''', shuningdek, '''Tinnit''' yoki '''Tank''' deb ham atalgan. Tinnit nomi Karfagenda paydo boʻlgan koʻrinadi, garchi u mahalliy bolalar uchun ishlatilmagan boʻlsa ham<ref>''Religions of the past'' p209</ref>. U oy maʼbudasi Astartaning muqobili boʻlgan va Rim Karfagenida unga Rim maʼbudasi [[Yunona (maʼbuda)|Yunonaning]] mahalliylashtirilgan shakli boʻlgan Yunona Kelestis sifatida sigʻinilgan<ref>Ottavo contributo alla storia degli studi classici e del mondo antico Arnaldo Momigliano, 1987, p. 240.</ref>.

== Karfagenlarning sigʻinishi ==
Tanit Gʻarbiy Oʻrtayer dengizi boʻylab (Ellinistik davrda Malta chegaralaridan [[Kadis|Gadesgacha]]) Puni koloniyalarida sajda qilish ob’ekti edi. Miloddan avvalgi V asrdan boshlab maʼbudaga sigʻinish Baal-Xammon bilan bogʻliq boʻlib, uning oʻziga ''pene baal'' („Baalning yuzi“) epiteti va ''rabat'' unvoni, ''rab'' (janob) soʻzining ayollik shakli berilgan<ref>Markoe 2000:130.</ref>. Shimoliy Afrikada va Kipr orolida u Baal Xamonning xotini, urushning samoviy homiysi, bokira ona maʼbudasi va kamroq darajada unumdorlik ramzi boʻlgan.

Finikiya xudosining emblemasi trapetsiya boʻlib, tepada gorizontal chiziq bilan yopilgan va oʻrtasida doira boʻlgan (gorizontal chiziq koʻpincha ikkita tekis vertikal chiziq bilan tugaydi). Keyinchalik, trapetsiya oʻrniga koʻpincha teng yonli uchburchak paydo boʻldi. Tanitning oʻzi baʼzan sherning boshi bilan tasvirlangan, bu uning jangchi xususiyatlarini koʻrsatgan<ref>''The Phoenician solar theology'' by Joseph Azize, page 177.</ref>. Finikiya janubidagi Sarepta shahrida Tanitga bagʻishlangan ibodatxona topilgan, undagi yozuvlar uni oy maʼbudasi Astarta (Ishtar) bilan chambarchas bogʻlagan<ref>James B. Pritchard, ''Recovering Sarepta, a Phoenician City'' (Princeton: Princeton University Press) 1978. (Ahlström 1986 review, p 314).</ref>.

== Bola qurbon qilish ==
Tanitning kelib chiqishini Ugarit shahrining panteonida mahalliy maʼbuda [[Anat|Anat timsolida]] topish mumkin. Bolalar Anat va Baal-Xammon uchun qurbon qilingani haqida baʼzi olimlar tomonidan bahsli dalillar mavjud<ref>Markoe, p. 136</ref>. Rim nasroniy muallifi Tertullianning soʻzlariga koʻra, ular imperator [[Tiberiy|Tiberi]]y hukmronligigacha ochiq holda oʻtkazilmagan. Arxeologlar topilgan Karfagen tofetini (kichik bolalarni ommaviy dafn etish) Tanit maʼbudasiga bolalar qurbon qilinganini tasdiqlash sifatida hisoblashdi<ref>''The Cambridge Ancient History'' Alan K. Bowman, Edward Champlin, Andrew Lintott, 1996, vol. 10, p. 614.</ref>. Biroq, dafnning keyingi tadqiqotlari bu xulosaga shubha tugʻdirdi, qoldiqlarni tahlil qilish tugʻilishdan oldin vafot etgan chaqaloqlarning sezilarli foizini koʻrsatdi. Natijada, tofet oʻlik tugʻilgan va 6 oygacha kasalliklardan oʻlgan bolalar uchun maxsus qabriston ekanligi haqidagi faraz ilgari surildi<ref>[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0009177 Jeffrey H. Schwartz et al. Skeletal Remains from Punic Carthage Do Not Support Systematic Sacrifice of Infants]</ref>. Ammo, bu gipoteza, boshqa olimlar tomonidan rad qilingan<ref> Patricia Smith et al. Cemetery or sacrifice? Infant burials at the Carthage Tophet: Age estimations attest to infant sacrifice at the Carthage Tophet</ref>.

== Boshqa madaniyatlarda ==
Rimliklar tomonidan Karfagen vayron qilinganidan keyin uzoq vaqt davomida [[Shimoliy Afrika]] aholisi unga Rim maʼbudasi [[Yunona (maʼbuda)|Yunona]] bilan bogʻliq boʻlgan Yunona Kelestis (Kalestis) nomi bilan sigʻinishdi<ref>Tate, Karen (2008). ''Sacred Places of Goddess''. CCC Publishing, p. 137. ISBN 1-888729-11-2</ref>. Eneidadagi [[Vergiliy|Vergil]]iy Yunonani Karfageniyaliklarga yoqadigan maʼbuda deb atagan, chunki u uni Tanit bilan tenglashtirgan. Qadimgi [[berberlar]] ham Tanit kultini moslashtirgan<ref>Michael Brett and Elizabeth Fentress ''The Berbers'' (Blackwell, 1997), p. 269</ref>. Qadimgi misrliklar orasida uning ismi ''Yer Neyt'' degan maʼnoni anglatadi, Neytning oʻzi urush maʼbudasi boʻlgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
<references group="" responsive="1"></references>
== Adabiyotlar ==
* Tanit // Ensiklopedicheskiy slovar Brokgauza i Yefrona : v 86 t. (82 t. i 4 dop.). — SPb., 1890—1907.
* {{Книга|заглавие=Phoenicians|год=2000|издательство=[[University of California Press]]|место=Berkeley, Calif.|isbn=9780520226142|серия=Peoples of the Past|ссылка=https://books.google.com/books?id=smPZ-ou74EwC|автор=Markoe, Glenn E.}}
[[Turkum: Carthage Mifologiyasi]]
[[Turkum: qadimgi Yunon xudolari]]
[[Turkum: oy ma'budasi]]
[[Turkum:fertillik ma'budasi]]
[[Turkum:urush xudosi]]