Tarag‘ay

Taragʻay qishlogʻi- Qahqadaryo viloyati, Chiroqchi tumanida joylashgan. Nomi oʻzbek xalqining urugʻlaridan biri boʻlgan taragʻay urugʻiga asoslangan. Shahrisabz tumanidagi Boshqop qishlogʻida ham taragʻay urugʻi vakillari yashaydi. Taragʻay urugʻi barlos qabilasining tarkibidagi urugʻlardan biridir. Shu bois, Temuriyzoda Mirzo Ulugʻbekning bolalik ismi Muhammad Taragʻay boʻlib, bu ismda Taragʻay soʻzi shajaraviy nisba vazifasini bajaradi.

Maʼnosi va kelib chiqishi Taragʻay soʻzi dastlab togʻ nomi sifatida paydo boʻlgan. Moʻgʻul tilida tolgoy/toʻlgay/toʻlgʻay – bosh, rahbar, sardor, yuqori nuqta yoki togʻ choʻqqisi maʼnolarini bildiradi. Qirgʻiz tilida taragʻay – togʻda daraxt oʻsmagan, qaragʻaysiz yer; Qirgʻizistonda Norin daryosi boshida Taragʻay darasi mavjud. Moʻgʻuliston va Qozogʻistonda Talagʻay togʻ nomi sifatida ishlatiladi, ayniqsa yolgʻiz balandlik yoki choʻqqi maʼnosida.

Taragʻay soʻzi dastlab moddiy narsa – choʻqqi, balandlik yoki boshliq maʼnosida ishlatilgan. Keyinchalik bu nom urugʻ va etnonim shaklida hosil boʻlgan. Ulugʻbek taxallusi Muhammad Taragʻay ismidagi Taragʻay soʻzi maʼnodoshi hisoblanadi. Shu tarzda Taragʻay qishlogʻi togʻ nomidan kelib chiqqan boʻlib, turkiy va moʻgʻul tillariga mansub qadimiy soʻz, ism va etnonim sifatida saqlangan.