Tarixi Abulfayzxon sahifasining manbasini koʻrish

'''Tarixi Abulfayzxon''' — nomli tarixiy asar, muallifi XVIII asr tarixchisi [[Abdurahmon tole|Abdurahmon Davlat]]dir.


== Tarixi ==
Abdurahmon Davlat [[Ashtarxoniylar|Ashtarxoniy]] hukmdorlar [[Ubaydullaxon]] va [[Abulfayzxon]] davrida [[Buxoro xonligi]] saroyida xizmat qilgan shoir, munajjim va tarixchi olim. U koʻproq Abdurahmon Tole nomi bilan mashhur boʻlgan. Abdurahmon Davlat „Tarixi Abulfayzxon“ nomli asar yozdirib qolgan. Mazkur asar hajmi jihatidan kichik (161 varaq) boʻlib, „[[Ubaydullanoma]]“ asaring davomi hisoblanadi va Buxoro xonligining 1711—1723-yillar orasidagi ijtimoiy-siyosiy tarixini oʻz ichiga oladi<ref name="Bakoev4">{{Kitob manbasi|author= Ahmedov B |title= Oʻzbekiston tarixi manbalari (qadimgi zamon va oʻrta asrlar)|date=2001|publisher= Oʻqituvchi |location=Toshkent|pages=352|}}</ref>. Maʼlumki, XVIII asrning birinchi choragida Buxoro xonligining iqtisodiy va siyosiy ahvoli zaiflashgan: ulus boshliqlaring, yaʼni mahalliy hokimlarning mustaqillik uchun olib borgan harakati kuchayadi, ularning ayrimlar masalan, [[Balx]] va [[Samarqand]] markaziy hokimiyatga boʻysunmay qoʻydilar; Fargʻona XVIII asrning boshlarida (1709-yili) Ashtarxoniylar davlatidan ajralib chiqdi va bu oʻlkada mustaqil Qoʻqon xonligi tashkil topdi; 1722-yili Samarqand ham mustaqillik eʼlon qildi va Rajabjon ismli kimsani xon qilib koʻtardilar (1722—1728-yillar); oʻzaro urushlar boshlanib ketdi. Tarixi Abulfayzxon asarining muallifi manashu masalalarni keng yoritib bergan. Bundan tashqari asarda Buxoro xonligining maʼmuriy tuzilishi va oʻzbek xalqining oʻsha yillardagi etnik tarkibi haqida ham ayrim, diqqatga sazovor dalil va maʼlumotlar mavjud. Asar fors-tojik tilida yozilgan va [[Sharqshunoslik Instituti|O‘zFA Sharqshunoslik instituti]] fondida saqlanayotgan qo‘lyozma nusxasi (№ 11) asosida rus tiliga o‘girilib chop etilgan „Tarixi Abulfayzxon“ning toʻliq ruscha tarjimasi, zarur izohlar bilan, 1959-yili [[Semyonov Aleksandr Aleksandrovich|A. A. Semyonov]] tomonidan [[Toshkent]]da nashr qilingan. Mazkur asar ashtarxoniylar sulolasi tarixi oʻrganishda muhim ahamiyat kasb etadi<ref name="Bakoev5">{{Kitob manbasi|author= Masʼul muharrir Habibullayev N.N |title= Oʻzbekiston tarixi (xrestomatiya) 3-jild|date=2014|publisher=  Fan va texnologiya |location=Toshkent|pages=380|}}</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Tarixiy asarlar]]