Тасма илон (Тҳамнопҳис саурита) – Шарқий Шимолий Америкада туғилган илоннинг кенг тарқалган тури[1]. Cолубридаэ оиласининг Натриcинаэ кенжа туркумидаги илонларнинг заҳарсиз[4][5] тури. Тасма илонининг ўртача узунлиги 16-35см (41-89cм)[6]. Ранги эса ёрқин сариқ чизиқлар билан қопланган тўқ жигарранг[7]. Тасма илон жинсий диморфик эмас. Бироқ, урғочилар илонлар одатда эркакларга нисбатан семизроқ бўлади.

Тасма снаке
Шарқий лентали илон (Тҳамнопҳис саурита саурита)
Илмий таснифи edit
Қироллик: Анималиа
Филум: Чордата
Клас: Рептилиа
Ордер: Сқуамата
Субордер: Серпентес
Оиласи: Cолубридаэ
Ген: Тҳамнопҳис
Тури:
Т. саурита
Биномиал номи
Тҳамнопҳис саурита
(Линнаэус, 1766)[1]
Кичик турлар

Тўртинчи, матнга қаранг

Синонимлар[1][2][3]

Тасма илонни кўллар, дарёлар, ҳовузлар ва ботқоқлар каби нам иқлимда топиш мумкин. Илонл апрелдан октябргача фаол бўлиб, қиш ойларида қиш уйқусида ухлайди. Балоғат ёши тахминан 3 ёшга этади[7].

Кичик турлар

Тасма илонининг қуйидаги тўртта кичик тури ҳақиқий деб тан олинган[1]:

  • Шарқий Тасмали илон – Т. с. саурита (Линнаэус, 1766) – жигарранг танаси билан ўзгариб турадиган ўзига хос чизиқли жигарранг танаси, одатда сариқ, орқа томоннинг ўртасидан қуйига ва ҳар бир томондан пастга тушади[8]. Неw-Ёркдан Флоридагача, ғарбда Миссисипи дарёсигача чўзилган ҳудудларда учратиш мумкин.
  • Шимолий Тасмали илон – Т. с. септентрионалис Россман, 1963 – орқа ва кўпинча унинг ён томонлари тўқ жигарранг / қора сариқ чизиқ рангда. Маинедан Онтарио ва Индианагача.
  • Жанубий Тасмали илон ёки ярим орол Тасмали илон – Т. с. саcкении (Кенниcотт, 1859) – жигарранг; Жанубий Каролинадан Флорида жанубигача.
  • Кўк чизиқли Тасмали илон – Т. с. нитаэ Россман, 1963 – қуюқ/очиқ кўк латерал чизиқларо бор. Шимолий-марказий Флорида кўрфази қирғоғи.

Яшаш жойи

Тасма илонлари одатда сувда ва баланд ўсимликларда учрайди. Улар эктотермик ҳайвонларни овлаганликлари сабабли, улар асосан сув бўлган жойларда яшашга мойил бўлиб, сузиш ва ўлжасини тутишни осонлаштиради. Уларнинг аксарияти сувли ҳудудларда яшашига қарамай, улар ўрмонларда ёки баландроқ тошлоқ жойларда ҳам яшашади[9].

Йиртқичлар ва йиртқичлари

Ов қилиш учун Тасма илонлари ўзларининг баъзи ҳис-туйғуларини, шу жумладан эшитиш ва визуал идрокни ишлатадилар. Тасма илонлари иссиқ қонли ўлжани истеъмол қилмайди, худди Тҳамнопҳис жинсига мансуб илонлар каби. Эшитиш ва кўриш қобилиятидан фойдаланиб, улар тритонлар, саламандрлар, қурбақалар, куртаклар, майда балиқлар, ўргимчаклар ва ёмғир чувалчангларини овлашлари мумкин. Айни пайтда улар сутемизувчилар, қушлар ва каттароқ амфибиялар ва судралувчиларнинг ўлжасига айланади[10]. Тасма илонлари камдан-кам ҳолларда ҳар қандай агрессив мудофаа шаклидан фойдаланадилар. Бунинг ўрнига улар жигарранг таналарини атрофдаги ўсимликлар билан камуфляж қилиш учун ишлатадилар. Шу билан бирга, улар қочиб, зич ўт бўлакларига яширинишади, улар ичида ўралиб, иложи борича ерга тушишади. Илонлар ўз ўлжасини тўлиқ истеъмол қилишини ҳисобга олсак, кичик мавжудорлар, айниқса, истеъмол қилинадиган ўлжанинг ҳажми ва шаклида чекланган. Бу кичикроқ илонлар каттароқ бошларга эга бўлиш орқали ўзларининг кичик тана ҳажмини қоплайди[11].

Кўпайтириши

Баҳордан бошлаб, қиш уйқусидан сўнг, Тасма илонлари жуфтлашадиган бошқа илонни қидира бошлайди. Тасма илонлари юмуртлама илонлардир, яъни улар тирик туғадилар. Одатда илонлар ёзда 4 дан 27 тагача туғади. Тасма илонлари 2-3 йилдан сўнг етукликка эришадилар ва наслчиликни бошлашлари мумкин бўлади. Тасма илонлари пишганидан кейин йилига бир ёки икки марта кўпаяди.

Қўшимча ўқиши

  • Конант, Рожер ; Кўприклар, Уилям (1939). Бу қанақа илон? Қояли тоғларнинг шарқий қисмидаги Америка Қўшма Штатларининг илонлари учун дала қўлланмаси . (Эдмонд Малнате томонидан 108 та чизма билан). Ню-Ёрк ва Лондон: Д. Апплетон-Cентурй компанияси. Фронтиспиэcе харитаси + 163 пп. + Плиталар А–C, 1–32. (Тамнофис сауритус, 121-124-бетлар + 23-пластинка, 68, 69Б-расмлар).
  • Линнаэус C (1766). Сйстема натурæ пер регна триа натурæ, секундум синфлар, ординлар, авлодлар, турлар, умумий характеристикалар, фарқлар, синонимлар, жойлашувлар. Томус И. Эдитио Дуодеcима, Реформата . Стокголм: Л. Салвиус. 532 бет. (Cолубер саурита, янги турлар, 385-бет). (лотин тилида).
  • Пауэлл Р, Конант Р, Коллинз ЖТ (2016). Петерсоннинг Шарқий ва Марказий Шимолий Америкадаги судралувчилар ва амфибиялар учун дала қўлланмаси, Тўртинчи нашр . Бостон ва Ню-Ёрк: Ҳоугҳтон Миффлин Ҳарcоурт. 494 бет, 47 та пластинка, 207 та рақам.ИСБН 978-0-544-12997-9ИСБН 978-0-544-12997-9 . (Тамнопҳис сауритус, 430-431-бетлар + 43-пластинка).
  • Шмидт КП, Девис ДД (1941). Қўшма Штатлар ва Канада илонларининг дала китоби . Ню-Ёрк: ГП Путнамнинг ўғиллари. 365 пп., 34 та пластинка, 103 та рақам. (Тамнофис сауритус, 255-257-бетлар + 28-пластинка).
  • Смит ҲМ, Броди ЭД Жр (1982). Шимолий Америка судралиб юрувчилари: далаларни аниқлаш бўйича қўлланма . Ню-Ёрк: Олтин матбуот. 240 бет.ИСБН 0-307-13666-3ИСБН 0-307-13666-3 (қоғоз муқовали),ИСБН 0-307-47009-1 (қаттиқ муқовали). (Тамнопҳис сауритус, 144-145-бетлар).
  • Райт АҲ, Райт АА (1957). Қўшма Штатлар ва Канада илонларининг қўлланмаси . Итака ва Лондон: Cомстоcк Публишинг Ассоcиатес, Корнел университети нашриёти бўлими. 1105 бет, 306 та расм, 70 та харита. (2 жилдда). (Тамнофис сауритус, 824-828, 831-834-бетлар, 239, 241-расмлар + 767-бетдаги 59-харита).
  • Зим ҲС, Смит ҲМ (1956). Судралиб юрувчилар ва амфибиялар: Американинг таниш турлари бўйича қўлланма: Олтин табиат қўлланмаси . Ню-Ёрк: Саймон ва Шустер. 160 бет. (Тамнофис сауритус, 105, 156-бетлар).

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Тҳамнопҳис саурита, Рептиле Датабасе
  2. ↑ Боуленгер ГА (1893). Cаталогуэ оф тҳе Снакес ин тҳе Бритиш Мусеум (Натурал Ҳисторй). Волуме И., Cонтаининг тҳе Фамилиэс… Cолубридæ Аглйпҳæ, парт. Лондон: Трустеэс оф тҳе Бритиш Мусеум (Натурал Ҳисторй). (Тайлор анд Франcис, принтерс). хиии + 448 пп. + Платес И–ХХВИИИ. (Тропидонотус саурита, пп. 212–214.)
  3. ↑ Рутҳвен, Алехандер Г. (1908). „Вариатионс анд генетиc релатионшипс оф тҳе гартер-снакес“. Буллетин оф тҳе Унитед Статес Натионал Мусеум. 61 (61): 1–201, 82 фигурес. дои:10.5479/си.03629236.61.1.
  4. ↑ „Эастерн Риббонснаке“ (17-август 2020-йил).
  5. ↑ „Cоммон Наме“.
  6. ↑ Cонант, Рогер. А Фиэлд Гуиде то Рептилес & Ампҳибианс: Эастерн анд Cентрал Нортҳ Америcа. Ҳоугҳтон Миффлин Ҳарcоурт, 1998. ИСБН 0-395-90452-8. 
  7. ↑ 7,0 7,1 „Эастерн Риббон Снаке Фаcц анд Пиcтурес | Рептиле Фаcт“ (инглизча). www.рептилефаcт.cом (10-апрел 2017-йил). Қаралди: 22-октабр 2018-йил.
  8. ↑ „Эастерн риббон снаке видеос, пҳотос анд фаcц - Тҳамнопҳис сауритус “ (инглизча). Аркиве. 2012-йил 10-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 12-ноябр 2018-йил.
  9. ↑ „Cоммон Риббонснаке“. cт.гов. Қаралди: 21-октабр 2018-йил.
  10. ↑ „Сcиэнтифиc наме: Тҳамнопҳис сауритус Cоммон наме: Риббон Снаке“. Виртуал Натуре Траил ат Пенн Стате Неw Кенсингтон. Пеннсйлваниа Стате Университй (2016). Қаралди: 30-октабр 2018-йил.
  11. ↑ Ҳамптон, Паул М. (2011). „Феэдинг перформанcе ин тҳе Wестерн Риббон Снаке (Тҳамнопҳис прохимус): онтогенй анд тҳе эффеcц оф прей тйпе анд сизе“. Cанадиан Жоурнал оф Зоологй. 89-жилд, № 10. 945–950-бет. дои:10.1139/з11-072.