Tayn-Uir derbisi sahifasining manbasini koʻrish

{{Sport derbilari
 | name               = Tyne–Wear derby
 | other names        = Wear-Tayn derbisi<br />Shimoli-sharq derbisi
 | image              = [[File:Tyne-Wear_Kits.svg|200px|alt=Uniforms]]
 | caption            = Newcastle United va Sunderland jamoalarining odatiy liboslari.
 | city or region     = [[Tyne va Wear]]
 | first contested    = 1888-yil 10-noyabr<br />[[1888–89 FA Cup qualifying rounds|Angliya kubogi]]<br />{{nowrap|Sunderland 2–0 Newcastle East End}}
 | teams involved     = {{Plainlist|
* [[Sunderland A.F.C|Sunderland]]
* [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]]
}}
 | total              = 157
 | series             = Newcastle: 54<br />Durang: 50<br />Sunderland: 53
 | most wins          = Newcastle (54)
 | stadiums           = Newcastle: [[St James' Park]]<br />Sunderland: [[Stadium of Light]]
 | most player appearances = [[Jimmy Lawrence]], Newcastle (27)
 | top scorer         = [[George Holley]], Sunderland (15)
 | mostrecent         = 2024-yil 6-yanvar<br />[[2023–24 FA Cup|Angliya kubogi]]<br />{{nowrap|Sunderland 0–3 Newcastle United}}
 | nextmeeting        = 
 | largestvictory     = Newcastle United 1–9 '''Sunderland'''<br />[[1908–09 Football League#First Division|1908–09 First Division]]<br />(1908-yil 5-dekabr)
 | map_location       = Tyne and Wear
 | map_label1         = [[St James' Park]] (Newcastle)
 | map_mark1          = Steel pog.svg
 | coordinates1       = {{coord|54|58|32|N|1|37|18|W|display=inline}}
 | map_label1_position = left
 | map_label2         = [[Stadium of Light]] (Sunderland)
 | map_mark2          = red pog.svg
 | coordinates2       = {{coord|54.9144|N|1.3882|W|display=inline}}
 | map_label2_position = bottom
 | map_caption        = Ikki jamoaning stadioni joylashgan joy [[Tyne va Wear]]da bir-biridan 16 km masofada
}}
'''Tayn-Uir derbisi''' ({{lang-en|Tyne–Wear derby}}), shuningdek, Shimoliy-Sharqiy derbi ({{lang-en|North East derby}}) nomi bilan ham tanilgan „<nowiki/>[[Sunderland A.F.C.|Sanderlend]]<nowiki/>“ va „<nowiki/>[[Newcastle United F.C.|Newcastle United]]<nowiki/>“ klublari oʻrtasidagi [[futbol]] raqobatidir. Ikkala klub ham Tayn-va-Uir grafligida ([[Shimoliy-Sharqiy Angliya]] mintaqasi) joylashgan boʻlib, Sanderlend va Nyukasl shaharlari orasidagi masofa atigi oʻn ikki milyani tashkil etadi. „Sanderlend“ oʻz uy oʻyinlarini „<nowiki/>[[Stadium of Light]]<nowiki/>“ stadionida oʻtkazsa, „Nyukasl“ esa „<nowiki/>[[St James' Park|Sent-Jeyms Park]]<nowiki/>“ stadionida chiqish qiladi.

Klublar birinchi marta 1883-yilda oʻzaro doʻstona oʻyin oʻtkazgan. Jamoalar oʻrtasidagi birinchi rasmiy uchrashuvni 1888-yilda Angliya kubogi doirasida boʻlib oʻtgan boʻlib, unda „Sanderlend“ 2:1 hisobida gʻalaba qozongan edi.

Hozirgacha „Nyukasl Yunayted“ derbida 53 marta, „Sanderlend“ ham 53 marta gʻalaba qozongan va 49 marta durang natija qayd etilgan. Ulardan birida „Sanderlend“ oʻyin yakunidan soʻng [[Penaltilar seriyasi (futbol)|penaltilar seriyasi]]<nowiki/>da gʻolib chiqqan<ref name="11v11.com">{{cite web |url=http://www.11v11.com/teams/sunderland/tab/opposingTeams/opposition/Newcastle%20United |title=Sunderland football club: record v Newcastle United |publisher=11v11.com |lang=en |access-date=2018-03-07 |archive-date=2018-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204409/https://www.11v11.com/teams/sunderland/tab/opposingTeams/opposition/Newcastle%20United/ |deadlink=no }}</ref>.

== Tarix ==

=== Qarama-qarshilikning ildizlari ===

Klublar oʻrtasidagi qarama-qarshilikning ildizlari [[Ingliz inqilobi|Angliya inqilobi]] davridagi [[Sunderland]] va [[Nyukasl (shahar)|Nyukasl]] raqobatiga borib taqaladi. Qirol [[Charlz I (Angliya qiroli)|Charlz I]] muntazam ravishda Angliyaning sharqidagi koʻmir savdosi huquqini Nyukasl savdogarlariga berib, Uirsayd savdogarlarini chetda qoldirardi. Shu sababli, 1642-yilda fuqarolar urushi boshlanganida, Nyukasl qirol [[Kavalerlar|tarafdorlari]] tomonida boʻlgan, Sanderlend esa savdodagi nomutanosiblikdan norozi boʻlib, parlament tarafdorlarini qoʻllab-quvvatlagan<ref>Middlebrook, S. ''Newcastle Upon Tyne: Its Growth and Achievement'', p. 87. Newcastle Chronicle and Journal, Newcastle Upon Tyne, 1950 and Corfe, Tom ''History of Sunderland'', pp. 35–45. Frank Graham, Newcastle Upon Tyne, 1973.</ref>. Qarama-qarshilik 1644-yil mart oyida Boldon-Xill jangida avjiga chiqdi. Bu jangda Nyukasl va Darem grafligidan boʻlgan qirolga sodiq [[qoʻshin]], Sanderlend armiyasi qoʻshilgan Shotlandiyadan kelgan ahd qiluvchilar va monarxiyaga qarshi kuchlar tomonidan magʻlubiyatga uchradi. Shundan soʻng Nyukaslni shotlandlar egalladi va u urush tugagunga qadar respublikachilarning harbiy bazasi sifatida xizmat qildi<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2005/oct/23/newsstory.sport|title=A rivalry with roots in kings and coal|publisher=[[The Guardian]]|date=2005-10-23|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2018-03-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20180308103316/https://www.theguardian.com/football/2005/oct/23/newsstory.sport|deadlink=no}}</ref>.

Keyinchalik, ikki shahar oʻrtasidagi qarama-qarshilik [[Yakobitizm|yakobitlar]] qoʻzgʻolonlari paytida yana namoyon boʻldi. Bu safar Nyukasl qirol [[George I (Birlashgan qirollik qiroli)|Georg]]<nowiki/>ning [[Gannover sulolasi|Gannover]] sulolasini qoʻllab-quvvatladi, Sanderlend esa [[Styuartlar]] tomonida turdi<ref>Griffiths, Bill ''A Dictionary of North East Dialect'', p. 86. Northumbria University Press, Newcastle Upon Tyne, 2004.</ref><ref>{{cite web|url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/newcastle-united/11306241/Newcastle-vs-Sunderland-Why-is-the-Tyne-Wear-derby-such-a-big-deal.html|first=Luke|last=Edwards|title=Newcastle vs Sunderland: Why is the Tyne-Wear derby such a big deal?|publisher=[[The Telegraph]]|date=2014-12-20|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2017-11-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20171112035852/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/newcastle-united/11306241/Newcastle-vs-Sunderland-Why-is-the-Tyne-Wear-derby-such-a-big-deal.html|deadlink=no}}</ref>.

== Futboldagi raqobat ==
[[File:Sunderland vs Newcastle - Warmup.jpg|thumb|250px|Futbolisti provodyat predmatchevuyu razminku na „[[Стэдиум оф Лайт]]“ pered Tayn-Uirskim derbi]]

XX asr boshlarigacha ikki klubning asosiy raqiblari oʻz shaharlaridagi boshqa jamoalar edi. 1880-yillarda Nyukaslda „Nyukasl Uest End“ va „Nyukasl Ist End“ nomli ikkita klub mavjud edi; ularning raqobati 1892-yilda „Uest End“ bankrot boʻlgach va yagona „Nyukasl Yunayted“ klubi tashkil etilgach yakunlandi. „Sanderlend“ uchun bunday raqib 1888-yilda tashkil etilgan, biroq atigi toʻrt yil faoliyat koʻrsatgan „Sanderlend Albion“ klubi edi.

1883-yilda „Nyukasl Ist End“ va „Sanderlend“ doʻstona oʻyinda uchrashdi, 1888-yil 10-noyabrda esa klublar oʻrtasidagi birinchi rasmiy oʻyin boʻlib oʻtdi – bu [[Angliya kubogi|Angliya kubogining]] uchinchi saralash bosqichi uchrashuvi edi. Unda „Sanderlend“ 2:0 hisobida gʻalaba qozondi.

1898-yilda chempionat doirasida jamoalarning birinchi uchrashuvi boʻlib oʻtdi (bir qator manbalarda bu oʻyin birinchi „haqiqiy“ Tayn-Uir derbisi sifatida qaraladi)<ref>{{cite web|url=https://www.chroniclelive.co.uk/news/history/newcastle-united-beat-sunderland-first-10645321|first=David|last=Morton|title=Newcastle United beat Sunderland in the first Tyne and Wear derby on this day in 1898|publisher=ChronicleLive.co.uk|date=2015-12-24|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2018-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180222043900/https://www.chroniclelive.co.uk/news/history/newcastle-united-beat-sunderland-first-10645321|deadlink=no}}</ref>. Oʻyin 24-noyabr kuni „<nowiki/>[[Roker Park]]<nowiki/>“da oʻtkazildi. [[Jack Peddie]]<nowiki/>ning dubl urishi tufayli „Nyukasl“ 3:2 hisobida gʻalaba qozondi<ref>{{cite web|url=http://toon1892.com/detail_match.php?id=1592|title=Match Detail. Newcastle v. Sunderland - 24/12/1898|publisher=Toon1892.com|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2018-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20180222043902/http://toon1892.com/detail_match.php?id=1592|deadlink=no}}</ref>.

1900/01-yilgi mavsumda „Nyukasl Yunayted“ va „Sanderlend“ jamoalari oʻrtasidagi Birinchi divizion uchrashuvini 1901-yilning Buyuk juma kuni oʻtkazish rejalashtirilgandi. Biroq, „<nowiki/>[[St James' Park|Sent-Jeyms Park]]<nowiki/>“ stadioniga 120 000 dan ortiq muxlis yigʻilgani sababli, stadion atigi 30 000 tomoshabinni sigʻdira olgani uchun oʻyin bekor qilindi. Oʻyin bekor qilingani haqidagi xabar kelgan muxlislar tomonidan gʻazab bilan kutib olindi va bu ommaviy tartibsizliklarga aylanib ketdi; jarohatlanganlar ham boʻldi. Ushbu derbi koʻplab tomoshabinlarni oʻziga jalb qilar, ularning koʻpchiligi oʻyinni tomosha qilish uchun stadionlar atrofidagi uylarning tomlari va daraxtlarga chiqib olishardi. Shunday boʻlsa-da, 20-asrning birinchi yarmida bu ikki jamoa oʻrtasidagi raqobat unchalik keskin tus olmagan edi.

1908-yil 5-dekabrda „Sanderlend“ „Sent-Jeyms Park“ stadionida „Nyukasl Yunayted“ni 9:1 hisobida tor-mor qildi. Ushbu natijaga qaramay, „Nyukasl“ oʻsha mavsumda Angliya chempioni boʻldi va chempionatni 3-oʻrinda yakunlagan „Sanderlend“dan 9 ochko oldinga oʻtib ketdi. Bu oʻyinda Tayn-Uir derbisi tarixidagi eng yirik hisob va eng katta gʻalaba qayd etildi<ref>{{cite web|url=https://www.11v11.com/teams/sunderland/tab/opposingTeams/opposition/Newcastle%20United/|title=Sunderland football club: record v Newcastle United|publisher=11v11.com|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2018-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204409/https://www.11v11.com/teams/sunderland/tab/opposingTeams/opposition/Newcastle%20United/|deadlink=no}}</ref>. Shuningdek, bu „Sanderlend“ning klub tarixidagi safardagi eng yirik gʻalabasi va „Nyukasl“ning uy chempionatidagi eng ogʻir magʻlubiyati boʻldi. „Nyukasl“ning „Sanderlend“ ustidan 6:1 hisobidagi eng yirik gʻalabasi ikki marta qayd etilgan: 1920-yilda uyda va 1955-yilda safarda.

1926/27-yilgi mavsumda „Sanderlend“ oʻz maydonida 2:0 hisobida gʻalaba qozondi, ammo „Sent-Jeyms Park“dagi javob oʻyinida „Nyukasl Yunayted“ „Sanderlend“ni minimal hisobda magʻlub etdi (yagona golni [[Hughie Gallacher]] kiritdi) va Birinchi divizion turnir jadvalida peshqadamligini mustahkamladi. Natijada „Nyukasl“ chempion boʻldi, „Sanderlend“ esa 3-oʻrinni egalladi<ref name="daily">{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3499331/Newcastle-vs-Sunderland-local-rivalry-Tyne-Wear-derby-biggest-years-Premier-League-riches-stake.html|title=Newcastle vs Sunderland is more than local rivalry... this Tyne-Wear derby is the biggest in years with Premier League riches at stake|publisher=Daily Mail|date=2016-03-18|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2016-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507192059/http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3499331/Newcastle-vs-Sunderland-local-rivalry-Tyne-Wear-derby-biggest-years-Premier-League-riches-stake.html|deadlink=no}}</ref>.

1956-yil 3-mart kuni Angliya kubogining oltinchi bosqichi doirasida amaldagi sovrindor „Nyukasl Yunayted“ oʻz maydonida „Sanderlend“ni qabul qildi. Mehmonlar 2:0 hisobida gʻalaba qozonib, raqiblarini kubokdan chiqarib yubordilar. Quvonchdan toʻlgan mehmon muxlislari yakuniy hushtak chalingach, ommaviy ravishda „Sent-Jeyms Park“ maydoniga yugurib kirishdi<ref name="daily2">{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3499331/Newcastle-vs-Sunderland-local-rivalry-Tyne-Wear-derby-biggest-years-Premier-League-riches-stake.html|title=Newcastle vs Sunderland is more than local rivalry... this Tyne-Wear derby is the biggest in years with Premier League riches at stake|publisher=Daily Mail|date=2016-03-18|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2016-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507192059/http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3499331/Newcastle-vs-Sunderland-local-rivalry-Tyne-Wear-derby-biggest-years-Premier-League-riches-stake.html|deadlink=no}}</ref>.

1979-yilda „Sanderlend“ „Nyukasl Yunayted“ni 4:1 hisobida magʻlub etdi va [[Gary Rowell]] xet-trik qayd etdi. 1985-yil 1-yanvarda „Nyukasl“ hujumchisi [[Peter Beardsley (futbolchi)|Piter Birdsli]] „Sanderlend“ darvozasiga xet-trik urib, jamoasining 3:1 hisobidagi gʻalabasini taʼminladi.

[[File:Tyne Wear Derby pic.PNG|thumb|left|Sravnenie mest, kotorie oba kluba zanimali s 1891 po 2017 godi]]

1990-yilda jamoalar Ikkinchi divizion pley-off yarim finalida uchrashdilar. Bu uchrashuvni matbuot „tarixdagi eng buyuk Tayn-Uir derbisi“ deb atadi<ref name="daily3">{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3499331/Newcastle-vs-Sunderland-local-rivalry-Tyne-Wear-derby-biggest-years-Premier-League-riches-stake.html|title=Newcastle vs Sunderland is more than local rivalry... this Tyne-Wear derby is the biggest in years with Premier League riches at stake|publisher=Daily Mail|date=2016-03-18|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2016-05-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20160507192059/http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-3499331/Newcastle-vs-Sunderland-local-rivalry-Tyne-Wear-derby-biggest-years-Premier-League-riches-stake.html|deadlink=no}}</ref>. „Roker Park“dagi birinchi oʻyin golsiz durang bilan yakunlandi, bunda „Sanderlend“ futbolchisi penaltini amalga oshira olmadi<ref name="daily3" />. „Sent-Jeyms Park“da oʻtkazilgan javob oʻyinida „Sanderlend“ 2:0 hisobida gʻalaba qozondi. Oʻyin yakuniga yaqinlashganda, „Nyukasl“ muxlislari oʻyinni toʻxtatish va qayta oʻyin tayinlanishiga umid qilib, futbol maydoniga kirib kela boshladilar<ref>Days, pp 275–276.</ref>. Biroq muxlislarni maydondan chiqarib yuborishga erishilgach, hakam oʻyinni davom ettirdi va „Sanderlend“ gʻalabaga erishdi. Bu natija jamoani pley-off finaliga olib chiqdi. Unda „Sanderlend“ „<nowiki/>[[Wembley stadioni (1923)|Uembli]]<nowiki/>“ stadionida „<nowiki/>[[Swindon Town F.C.|Suindon Taun]]<nowiki/>“ klubiga magʻlub boʻldi. Ushbu magʻlubiyatga qaramay, „Sanderlend“ moliyaviy qoidabuzarliklar tufayli bu huquqdan mahrum etilgan „Suindon“ oʻrniga Birinchi divizionga koʻtarildi[9].

1999-yil 25-avgustda „Sent-Jeyms Park“da oʻtkazilgan Tayn-Uir derbisida „Nyukasl“ bosh murabbiyi [[Ruud Gullit]] jamoaning ikki yetakchi hujumchisi [[Alan Shearer]] va [[Duncan Ferguson]]<nowiki/>ni zaxiraga qoldirdi. „Sanderlend“ ushbu oʻyinda [[Kevin Phillips (ingliz futbolchisi)|Kevin Fillips]] va [[Niall Quinn]]<nowiki/>ning gollari evaziga 2:1 hisobida gʻalaba qozondi. Bu voqea „Nyukasl“ muxlislarining noroziligiga sabab boʻldi va uch kundan soʻng Gullit „Qirqlar“ bosh murabbiyi lavozimidan isteʼfoga chiqdi<ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/sport/football-gullits-gamble-backfires-1115467.html|first=John|last=Donoghue|title=Football: Gullit's gamble backfires|publisher=[[The Independent]]|date=1999-08-26|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2019-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426122525/https://www.independent.co.uk/sport/football-gullits-gamble-backfires-1115467.html|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.nufc.com/html/gullit-resigns.html|title=Gullit Resignation Statement|publisher=NUFC.com|date=1999-08-28|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2013-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20130424020506/http://nufc.com/html/gullit-resigns.html|deadlink=no}}</ref>. Bir yil oʻtgach, „Sanderlend“ yana „Nyukasl“ni mehmonda 2:1 hisobida magʻlub etdi. Oʻsha oʻyinda „qora mushuklar“ darvozaboni [[Thomas Sørensen]] Shirerning penaltisini qaytardi<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/1028598.stm|title=Quinn brings tears to the Toon|publisher=[[BBC Sport]]|date=2000-11-18|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2016-03-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303235700/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/1028598.stm|deadlink=no}}</ref>.

2006-yil 17-aprelda boʻlib oʻtgan Tayn-Uir derbisida „Nyukasl“ birinchi boʻlimdan soʻng 1:0 hisobida yutqazayotgan edi, ammo ikkinchi boʻlimda toʻrtta gol urib, „<nowiki/>[[Stadium of Light]]<nowiki/>“da 4:1 hisobida gʻalaba qozondi<ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/4906562.stm|title=Sunderland 1-4 Newcastle|publisher=[[BBC Sport]]|date=2006-04-17|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2017-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170829182620/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/eng_prem/4906562.stm|deadlink=no}}</ref>. Oʻsha oʻyinda „Nyukasl“ uchun gol urgan futbolchilardan biri [[Michael Chopra]] 2007-yilda „Sanderlend“ga oʻtdi va sobiq jamoasiga qarshi uchta Tayn-Uir derbisida ishtirok etdi.

2008-yil 25-oktyabrda „Sanderlend“ „Stadium of Light“da „Nyukasl Yunayted“ni 2:1 hisobida magʻlub etdi; gʻalaba golini [[Kieran Richardson]] urdi. Bu „qora mushuklar“ning 28 yil ichida oʻz uy stadionida derbidagi birinchi gʻalabasi edi<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2008/oct/26/premierleague-sunderland|first=Amy|last=Lawrence|title=Richardson scuppers Newcastle resistance|publisher=[[The Guardian]]|date=2008-10-06|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2019-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426122520/https://www.theguardian.com/football/2008/oct/26/premierleague-sunderland|deadlink=no}}</ref>.

2010-yil 31-oktyabrda „Nyukasl“ „Sanderlend“ni 5:1 hisobida yengdi. „Sanderlend“ bir soatdan koʻproq vaqt davomida oʻn kishi boʻlib oʻynashga majbur boʻldi (53-daqiqada „Nyukasl“ning sobiq futbolchisi [[Titus Bramble]] [[Andy Carroll]]<nowiki/>ga nisbatan qoʻpol oʻyin qilgani uchun maydondan chetlatildi). „Nyukasl“ tarkibida jamoa sardori [[Kevin Nolan]] xet-trik qayd etdi<ref>{{cite web|url=https://www.theguardian.com/football/2010/oct/31/newcastle-united-sunderland-live|first=John|last=Ashdown|title=Newcastle v Sunderland – as it happened|publisher=[[The Guardian]]|date=2010-10-31|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2019-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426122512/https://www.theguardian.com/football/2010/oct/31/newcastle-united-sunderland-live|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/9128797.stm|title=Newcastle 5-1 Sunderland|publisher=[[BBC Sport]]|date=2010-10-31|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2020-01-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20200110233407/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/9128797.stm|deadlink=no}}</ref>.

2013-yilning 14-aprelida „Sanderlend“ „Sent-Jeyms Park“da „Nyukasl“ni 3:0 hisobida magʻlub etdi. Bu „Sanderlend“ning 13 yil ichida derbidagi birinchi safar gʻalabasi boʻldi. Oʻyinda 52 355 tomoshabin ishtirok etdi, ularning 2000 nafari „Sanderlend“ mehmonlar sektorida joylashgan edi (ular orasida diskvalifikatsiya tufayli oʻyinda qatnasha olmagan „qora mushuklar“ yarim himoyachisi [[Craig Gardner]] ham bor edi)<ref>{{cite web|url=http://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2308893/Craig-Gardner-watches-Newcastle-v-Sunderland-fans-St-James-Park-celebrates.html|first=John|last=Drayton|title=How Gardner chose to watch Sunderland's derby demolition with the fans at St James'... and then rubbed Newcastle's noses in it!|publisher=[[Daily Mail]]|date=2013-04-15|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2021-09-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20210916085915/https://www.dailymail.co.uk/sport/football/article-2308893/Craig-Gardner-watches-Newcastle-v-Sunderland-fans-St-James-Park-celebrates.html|deadlink=no}}</ref>.

2013/14-yilgi mavsumida „Sanderlend“ 1966/67 mavsumidan beri ilk bor Tayn-Uir derbisida „dubl“ qildi („Nyukasl“ga qarshi ikkala oʻyinda ham gʻalaba qozondi) va 1923-yildan buyon birinchi marta ketma-ket uchta Tayn-Uir derbisida gʻolib chiqdi<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/24599741|title=Sunderland 2-1 Newcastle United|publisher=[[BBC Sport]]|date=2013-10-27|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2018-09-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20180911232218/https://www.bbc.com/sport/football/24599741|deadlink=no}}</ref>. 2014-yil 21-dekabrda „Sent-Jeyms Park“dagi derbida [[Adam Johnson (futbolchi)|Adam Johnson]] 90-daqiqada gol urib, „qora mushuklar“ning 1:0 hisobidagi gʻalabasini taʼminladi. Bu „Sanderlend“ning „Nyukasl“ga qarshi derbida ketma-ket toʻrtinchi gʻalabasi edi<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/30467745|title=Newcastle United 0-1 Sunderland|publisher=[[BBC Sport]]|date=2014-12-21|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2017-10-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20171031172442/http://www.bbc.com/sport/football/30467745|deadlink=no}}</ref>. 2015-yil 5-aprelda „Stadium of Light“da „Sanderlend“ [[Jermain Defoe]]<nowiki/>ning 22 yard masofadan urgan goli tufayli ketma-ket beshinchi derbi gʻalabasini qoʻlga kiritdi<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/32103959|title=Sunderland 1-0 Newcastle United|publisher=[[BBC Sport]]|date=2015-04-05|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2017-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021130851/http://www.bbc.com/sport/football/32103959|deadlink=no}}</ref>. 2015-yil 25-oktyabrda „qora mushuklar“ Tayn-Uir derbisida „qirqlar“ni 3:0 hisobida magʻlub etib, ketma-ket oltinchi rekord gʻalabani qoʻlga kiritdilar<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/football/32103959|title=Sunderland 3-0 Newcastle United|publisher=[[BBC Sport]]|date=2015-10-25|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2017-10-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20171021130851/http://www.bbc.com/sport/football/32103959|deadlink=no}}</ref>.

== Bezorilik va zoʻravonlik ==

Tayn-Uir derbisi, boshqa shiddatli futbol raqobatlari singari, [[futbol bezoriligi]]<nowiki/>da ham oʻz aksini topadi. 1990-yilda Birinchi divizionga chiqish uchun pley-off yarim finalining javob uchrashuvida „Sanderlend“ 2:0 hisobida gʻalaba qozonayotganda, „Nyukasl“ muxlislarining bir guruhi oʻyin toʻxtatilishi va natijasi bekor qilinishi umidida maydonga yugurdi. Ularning rejasi amalga oshmadi: begona shaxslar maydondan chiqarib yuborilgach, oʻyin davom ettirildi va „Sanderlend“ning 2:0 hisobidagi gʻalabasi rasmiy bayonnomaga kiritildi.

2001-yilda Tayn-Uir derbisidan soʻng 160 ta qamoqqa olish holati qayd etildi.

2008-yilda „Sanderlend“ derbida gʻalaba qozonganidan soʻng („qora mushuklar“ning uy stadionida 28 yil ichida birinchi marta), „Sanderlend“ muxlislarining bir qismi maydonga otilib chiqdi va „Nyukasl“ muxlislari bilan toʻqnashuvlar yuz berdi (biroq politsiya xodimlari buni tezda bartaraf etdi). Shuningdek, „Nyukasl“ futbolchisi [[Joey Barton]] chigil yozish paytida tomoshabinlar tribunasidan unga turli narsalar otildi. „Sanderlend“ bosh murabbiyi Roy Kin vaziyatga shunday izoh berdi:

{{Cquote|quotewidth=[[Roy Keane]]|''Men ishonchim komilki, Angliya Futbol Assotsiatsiyasi buni ko‘rib chiqadi. Futbol - bu hissiyotlarga boy o‘yin (...) Ammo siz undan zavqlanishingiz lozim. Agar meni bu klub muxlislarini tanqid qilmoqchi deb o‘ylayotgan bo‘lsangiz, yanglishasiz. Klub ajoyib qo‘llab-quvvatlashga ega (...) Men muxlislarning bunday xatti-harakatlarini to‘g‘ri deb aytmayapman, biroq bunday holatlarga e’tibor qaratish uchun bizda xavfsizlik xizmati va politsiya bor<ref>{{cite web |url=http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/sunderland/3259633/Crowd-trouble-mars-Sunderland-Newcastle-Premier-League-derby-Football.html |first=Jonathan |last=Wilson |title=Crowd trouble mars Sunderland-Newcastle Premier League derby |publisher=[[The Telegraph]] |date=2008-10-25 |lang=en |access-date=2018-03-07 |archive-date=2018-04-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180409235655/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/sunderland/3259633/Crowd-trouble-mars-Sunderland-Newcastle-Premier-League-derby-Football.html|deadlink=no }}</ref>.'' '''[[Roy Keane]]'''}}

2011-yil 16-yanvarda [[Angliya Premyer-ligasi|Premyer-liga]]<nowiki/>ning Tayn-Uir derbisida „Sunderland“ning 17 yoshli muxlisi „Stadium of Light“ maydoniga yugurib chiqib, „Nyukasl“ darvozaboni [[Steve Harper]]<nowiki/>ni turtib yubordi. Shuningdek, yakuniy hushtak chalingandan soʻng ikki jamoa muxlislarining ayrimlari stadion oʻrindiqlarini sugʻurib olib, raqiblarga qarata ota boshlashdi. Oʻyin yakunida bezorilik harakatlari sodir etilgani uchun 24 kishi qamoqqa olindi<ref>{{cite web|url=http://www.wiltshiretimes.co.uk/uk_national_news/8794181.24_arrested_after_derby_day_trouble/|title=24 arrested after derby day trouble|publisher=Wiltshire Times|date=2011-01-17|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2015-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20150706235534/http://www.wiltshiretimes.co.uk/uk_national_news/8794181.24_arrested_after_derby_day_trouble/|deadlink=no}}</ref>.

2013-yil 14-aprelda „Nyukasl“ jamoasi muxlislarining katta guruhlari Sent-Jeyms Parkda „Sanderlend“ga 3:0 hisobida magʻlub boʻlganidan soʻng [[Nyukasl (shahar)|Nyukasl-apon-Tayn]] shahri koʻchalarida jamoat tartibini buzishda ishtirok etdilar. Oʻz jamoasining magʻlubiyatidan gʻazablangan „Nyukasl“ muxlislari politsiya kuzatuvida boʻlgan „Sanderlend“ muxlislariga yorib oʻtishga urindilar. Bu politsiya bilan toʻqnashuvlarga olib keldi, jumladan, politsiyachilarga shishalar otildi<ref>{{cite web|url=http://www.telegraph.co.uk/sport/sportvideo/footballvideo/9994337/Newcastle-United-v-Sunderland-Riots-after-Tyne-Wear-derby-as-fans-clash-with-police.html|title=Newcastle United v Sunderland: Riots after Tyne-Wear derby as fans clash with police|publisher=[[The Telegraph]]|date=2013-04-15|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2018-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130013801/http://www.telegraph.co.uk/sport/sportvideo/footballvideo/9994337/Newcastle-United-v-Sunderland-Riots-after-Tyne-Wear-derby-as-fans-clash-with-police.html|deadlink=no}}</ref>. Tartibsizliklar natijasida toʻrt nafar politsiya xodimi jarohat oldi, 29 kishi qamoqqa olindi<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/uk-england-tyne-22702831|title=Tyne-Wear derby disorder: Arrests total 106|publisher=BBC News|date=2013-05-29|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2015-02-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20150205213028/http://www.bbc.com/news/uk-england-tyne-22702831|deadlink=no}}</ref>. Bezorilardan biri politsiya otiga hujum qilib, uning tumshugʻiga zarba berdi[26]. Jinoyatchining hujumiga qaramay, Bad laqabli ot jiddiy shikast olmadi<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/uk-england-tyne-22186034|title=Man 'disgusted' at Tyne-Wear derby police horse attack|publisher=BBC News|date=2013-04-17|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2019-01-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190126170021/https://www.bbc.com/news/uk-england-tyne-22186034|deadlink=no}}</ref>. 2013-yil may oyining oxiriga kelib, ushbu tartibsizliklarda ishtirok etganlikda gumon qilingan yana 77 kishi hibsga olindi va qamoqqa olinganlarning umumiy soni 106 nafarga yetdi<ref>{{cite web|url=http://www.bbc.com/news/uk-england-tyne-22153149|title=Police horse attacked after Tyne-Wear derby 'fine'|publisher=BBC News|date=2013-04-15|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2015-02-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20150214071759/http://www.bbc.com/news/uk-england-tyne-22153149|deadlink=no}}</ref>.

2016-yil mart oyida Tayn-Uir derbisidan soʻng, politsiya jamoat tartibini buzganlik aybi bilan 20 kishini hibsga oldi. Ular orasida [[Aleksandar Mitrović]] tomonidan urilgan golni nishonlash uchun futbol maydoniga yugurib chiqqan „Nyukasl“ muxlisi ham bor edi<ref>{{cite web|url=http://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/newcastle-fan-charged-for-encroaching-onto-pitch-during-tyne-wear-derby-a6944101.html|first=Samuel|last=Stevens|title=Newcastle fan charged for encroaching onto pitch during Tyne-Wear derby|publisher=[[The Independent]]|date=2016-03-21|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2016-12-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20161206181754/http://www.independent.co.uk/sport/football/premier-league/newcastle-fan-charged-for-encroaching-onto-pitch-during-tyne-wear-derby-a6944101.html|deadlink=no}}</ref>.

== Oʻzaro oʻyinlar natijalari ==
{{Updated}}
{| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: center;"
!Turnir
!Nyukasl gʻalabasi
!Sanderlend gʻalabasi
!Durang
!Nyukasl gollari
!Sanderlend gollari
|-
! scope="row" |Liga
|51
|49
|43
|210
|209
|-
! scope="row" |Angliya kubogi
|2
|3
|3
|8
|11
|-
! scope="row" |Liga kubogi
|0
|0
|2
|4
|4
|-
! scope="row" |Pley-off
|0
|1
|1
|0
|2
|-
!Umumiy
!53
!53
!49
!222
!226
|}

== Statistika va rekordlar ==
2016-yil 1-iyun holatiga koʻra

=== Tayn-Uir derbisida „dubl“ ===
Derbida „dubl“ bir mavsumda raqib ustidan (uyda va safarda) erishilgan ikkita gʻalabani anglatadi. „Nyukasl Yunayted“ bunday dublni toʻqqiz mavsumda (soʻnggi bor 2005/06-yilgi mavsumda), „Sanderlend“ esa yetti mavsumda (soʻnggi bor 2014/15-yilgi mavsumda) qayd etgan<ref name="11v11.com2">{{cite web|url=http://www.11v11.com/teams/sunderland/tab/opposingTeams/opposition/Newcastle%20United|title=Sunderland football club: record v Newcastle United|publisher=11v11.com|lang=en|access-date=2018-03-07|archive-date=2018-01-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20180130204409/https://www.11v11.com/teams/sunderland/tab/opposingTeams/opposition/Newcastle%20United/|deadlink=no}}</ref>.

==== Nyukasl Yunaytedning dubl natijalari ====
{| class="wikitable"
!Mavsum
!Uy
!Safar
|-
|1909/10
|1:0
|2:0
|-
|1911/12
|3:1
|2:1
|-
|1913/14
|2:1
|2:1
|-
|1920/21
|6:1
|2:0
|-
|1955/56
|3:1
|6:1
|-
|1956/57
|6:2
|2:1
|-
|1992/93
|1:0
|2:1
|-
|2002/03
|2:0
|1:0
|-
|2005/06
|3:2
|4:1
|}

==== Sanderlendaning dubl natijalari ====
{| class="wikitable"
!Mavsum
!Uy
!Safar
|-
|1904/05
|3:1
|3:1
|-
|1919/20
|2:0
|3:2
|-
|1923/24
|3:2
|2:0
|-
|1954/55
|4:2
|2:1
|-
|1966/67
|3:0
|3:0
|-
|2013/14
|2:1
|3:0
|-
|2014/15
|1:0
|1:0
|}

=== Eng yirik gʻalabalar ===
'''Sanderlend'''

* 9:1 (safarda), 1908-yil 5-dekabr

'''Nyukasl Yunayted'''

* 6:1 (uyda), 1920-yil 9-oktyabr
* 6:1 (safarda), 1955-yil 26-dekabr

=== Eng uzun gʻalabalar seriyasi ===
'''Sanderlend'''

* 2013-yil 14-apreldan 2015-yil 25-oktyabrgacha 6 ta oʻyin

'''Nyukasl Yunayted'''

* 2002-yil 24-fevraldan 2006-yil 17-aprelgacha 5 ta oʻyin

=== Eng uzun durang natijalar seriyasi ===

* 1985-yil 8-apreldan 1990-yil 13-maygacha 4 ta oʻyin

=== Tayn-Uir derbisidagi eng koʻp oʻyin oʻtkazgan futbolchilar ===
{| class="wikitable"
!Klub
!Futbolchi
!Liga
!Kubok
!Umumiy
|-
|Sanderland
|[[George Holley]]
|17
|5
|22
|-
|Nyukasil Yunayted
|[[Jimmy Lawrence]]
|22
|5
|27
|}

=== Tayn-Uir derbisida eng koʻp gol urilgan futbolchilar ===
{| class="wikitable"
!Klub
!Futbolchi
!Liga
!Kubok
!Umumiy
|-
|Sanderland
|[[George Holley]]
|13
|2
|15
|-
|Nyukasil Yunayted
|[[Jackie Milburn]]
|9
|2
|11
|}

== Yana qarang ==

* Tayn-Tees derbisi

* Tees-Uir derbisi

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

[[Turkum:Angliyadagi futbol derbilari]]
[[Turkum:Newcastle United F.C.]]
[[Turkum:Sunderland A.F.C.]]