Тҳе Сеcрет оф Чимнейс
Тҳе Сеcрет оф Чимнейс (таржимаси „Мўрилар сири“) – британиялик ёзувчи Агатҳа Чристиэнинг детектив романларидан бири бўлиб, илк бор 1925-йил июн ойида Буюк Британияда Тҳе Бодлей Ҳеад томонидан ва ўша йил охирида АҚШда Додд, Меад анд Cомпанй томонидан чоп этилган[1][2]. Ушбу романда Суперинтендент Баттле ва Ладй Эилеэн „Бундле“ Брент каби янги қаҳрамонлар таништирилган. Буюк Британия нашрининг нархи етти шиллинг ва олти пенс (7/6), АҚШ нашри эса 2 доллар бўлган[3][2].
| Муаллиф(лар) | Агатҳа Чристиэ |
|---|---|
| Муқова артист(лар)и | Перcй Гравес |
| Мамлакат | Бирлашган Қироллик |
| Тил | инглизча |
| Қисмлар | Суперинтендент Баттле |
| Жанр(лар)и | Детектив |
| Нашр этилган санаси | 1925-йил июн |
| Нашриёт | Бодлей Ҳеад |
| Саҳифалар сони | 310 (биринчи нашр, қаттиқ муқова) |
| Кейингиси | Тҳе Севен Диалс Мйстерй |
Георге Ломахнинг илтимосига кўра, Лорд Cатерҳам истамай бўлса-да, ўз уйи Чимнейсда дам олиш кунлари зиёфат уюштириш таклифини қабул қилади. Уйда қотиллик содир бўлиши билан, меҳмонлар орасида полиция ходимлари ҳам бўлган ҳолда, бир ҳафталик шиддатли воқеалар бошланиб кетади.
Роман илк бор чоп этилганида жуда яхши кутиб олинган. Танқидчилар уни оддий қотиллик детективидан кўра кенгроқ асар, яъни хазинани излаш ҳақидаги саргузашт сифатида таърифлашган. Кейинги йиллардаги шарҳларда ҳам бу роман „биринчи даражали саргузашт“ ва ёзувчининг дастлабки энг яхши триллерларидан бири сифатида баҳоланган.
Сюжети
Булаваёда учрашганларида, Антҳонй Cаде дўсти Жамес МcГратҳ учун икки вазифани бажаришга рози бўлади. Антҳонй Лондонга йўл олади: биринчидан, у ерда у бир эсдалик қўлёзмасини нашриётга етказиши керак. Нашриёт маълум санага қадар топширилса, £1000 тўлашга ваъда беради. Иккинчи вазифа – шармандали бўлиши мумкин бўлган мактублар тўпламини уларни ёзган аёлга қайтариш.
Англияда сиёсатчи Георге Ломах Лорд Cатерҳамни Чимнейс уйида катта зиёфат ўтказишга кўндиради. Меҳмонлар қаторига Георгенинг қариндоши Виргиниа Ревел, биринчи нашр китоблар коллексионери Ҳирам Фиш, шунингдек Ҳерзословакиа монархиясини тиклаш режасига алоқадор сиёсий шахслар ҳам киритилади – бунда янги топилган нефт захиралари Британия синдикати томонидан бошқарилиши кўзда тутилган.
Антҳонй Cаде Лондонга етиб келган биринчи кунидаёқ, икки ҳерзословакиялик киши қўлёзмани қўлга киритиш учун уни тўхтатади. Биринчиси, қироллик тарафдори бўлган граф. У қўлёзмада уяладиган маълумотлар бўлиши мумкинлигини айтиб, уни сотиб олишни таклиф қилади; Cаде мулойимлик билан рад этади. Иккинчиси, инқилобчи радикал гуруҳ аъзоси. У Cадени қурол билан қўрқитиб, қўлёзмани талаб қилади; Cаде уни қуролсизлантириб, ҳайдаб юборади.
Ўша кечаси Cаде официантнинг меҳмонхона хонасига яширинча кирганини пайқайди. Официант хатлар тўпламини ўғирлаб қочади. Эртаси куни нашриёт Cадега қўнғироқ қилади ва қўлёзмани олиш учун уларнинг ходими Мр Ҳолмес келишини айтишади. Қўлёзмани Ҳерзословакиянинг марҳум графи Стилпитч ёзган экан. Нефт топилгани сабабли мамлакат республикачилар ва роялистлар ўртасидаги низолар гирдобига тушиб қолган. Маслаҳатга амал қилиб, Cаде меҳмонхона сейфига ҳақиқий эмас, сохта пакетни қўяди.
Мактубларни ўғирлаган киши улардан бирини Виргиниа Ревелнинг уйига олиб боради, чунки барча мактублар унинг номи билан имзоланган эди. У аёл мактубларни ёзган деб ўйлаб, уни шантаж қилишга уринади. Аслида Виргиниа мактубларни ёзмаганини ҳам, унинг эри эса аллақачон вафот этганини ҳам билмайди. Виргиниа ўйлаб ўтирмасдан ўша одамга бироз пул беради ва эртаси кун яна беришни ваъда қилади. Аммо эртаси куни уйига қайтганда, шантажчи эркакнинг отиб ўлдирилган жасадини топади. Эшик олдида эса Антҳонй Cаде турган бўлади. Cаде аёлни шармандаликдан асраш учун жасадни олиб чиқиб кетади. Уни шаҳар ташқарисидаги йўл бўйига ташлаб, қуролни дарахт тепасига яширади. Шундан сўнг Виргиниа бемалол Чимнейсдаги зиёфатга бориши мумкин бўлади.
Манбалар
- ↑ "Анноунcемент". Тҳе Публишерс' Cирcулар анд Боокселлерс Реcорд 122 (3076): 733. 3 Жуне 1925.
- ↑ 2,0 2,1 Марcум, ЖС „Америcан Трибуте то Агатҳа Чристиэ: Тҳе Cлассиc Еарс 1920с“. Инсигҳт ББ (2007-йил 1-май). 2020-йил 17-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 7-сентябр.
- ↑ Wагстафф, Ванесса; Пооле, Степҳен. Агатҳа Чристиэ: А Реадерс Cомпанион. Аурум Пресс Лтд, 2004 — 41-бет. ИСБН 1-84513-015-4.
Ҳаволалар
- Прожеcт Гутенберг, Тҳе Сеcрет оф Чимнейс
- Тҳе Сеcрет оф Чимнейс ат тҳе оффиcиал Агатҳа Чристиэ wебсите
- Стотт, Граҳам Ст Жоҳн; Ясеэн, Айсар (Жуне 2016), „Тҳе Балкан Тҳеме ин Тҳе Сеcрет оф Чимнейс“, СИC Жоурнал, 2 (6), дои:10.15291/сиc/2.6.лc.3