Thomas Chippendale
Томас Чиппендале
| Томас Чиппендале | |
|---|---|
| Таваллуди | 1718 |
| Вафоти | 1779 |
| Бўйи | 178 см |
| Турмуш ўртоғи | Элизабетҳ Девис |
| Болалари | 3 та |
| Қариндошлари | отаси Жон Чиппендейл , онаси Мери |
Томас Чиппендале (1718-1779) [[Лондон]]да истиқомат қилган мебеллар конструктори бўлиб, у асосан грузин, инглиз ва [[неоклассик]] услублардаги мебелларни лойиҳалаштирган. 1754-йилда у ўз чизмаларини „Жентлмен ва кабинет устаси директори“ савдожурналида нашр этди — бу журнал Англияда нашр этилган ва мебел учун оммавий бозорни ярата олган энг муҳим журналлардан бири эди — бу муваффақият туфайли Томас тезда машҳур бўлиб кетди. Виктория ва Алберт санацҳунослик мактаби изоҳига кўра, "Унинг дизайнлари нафақат Буюк Британияда, балки Европа ва Америкада ҳам шунчалик машҳур эдики, „Чиппендале“ ҳар қандай зўр мебелнинг турига бериладиган умумий номга айланиб қолди[1]. Унинг ишлари ўша даврдаги мебел учун замонавий Британия модасини яққол ифодалайди ва ҳозирда бутун дунёда қайта ишлаб чиқарилади. Сент-Мартин-ин-тҳе-Фиэлдс қайдларига кўра, у 1779-йил 16-ноябрда, Миллий галерея томонидан қурилган қабристонга дафн этилган. Шу билан бирга Чиппендале мебеллари жуда қиммат ҳамдир; 2008-йилда ким ошди савдосига қўйилган падоук шкафи 2,729,250 фунт стерлингга сотилган[2].
Ҳаёти

Чиппендале 1718-йил июн ойида Англиянинг Ёркшир графлигидаги Отлей шаҳрида туғилган. У 5-июндачўқинтирилган[3]. Унинг отаси Жон Чиппендейл (1690-1768), дурадгор бўлган ва онаси Мери (1693-1729) бўлиб Томас оилада ягона фарзанд эди. У шаҳзода Генри грамматикаси мактабида бошланғич таълим олган[4]. Чиппендале оиласи узоқ вақтдан бери дурадгорлик ҳунари билан шуғулланган ва шунинг учун у асосий таълимни отасидан олган. Лекин у Лондонга кўчиб кетишдан олдин Ёркда Ричард Вуд мактабида ҳам қисқа фурсат таълим олган. 1749-йилда Чиппендейл Ковент боғи яқинидаги Cондуит Cоуртда оддий уйни ижарага олди. 1752-йилда эса у Странд яқинидаги Сомерсет Cоуртга кўчиб ўтди. 1754-йилда Чиппендале Лондондаги 60-62-Сент-Мартинс Лайн кўчасига кўчиб ўтди, у ерда кейинги 60 йил давомида оилавий бизнес фаолият юритди, 1813-йилда Томас Чиппендале банкрот бўлди. Аммо таслим бўлмасдан 1754-йилда у бой шотландиялик савдогар Жеймс Ренни билан ҳамкорликни бошлади. Унинг рафиқаси Кетрин 1772-йилда вафот этган. 1766-йилда Жеймс Ренни вафот этганидан сўнг, Томас Ренни бевасидан 2000 фунт стерлинг қарзолган. Ренни ижрочиларидан бири Генри Фергюсон учинчи ҳамкор бўлиб бизнесга аралашади ва шунинг учун Томас Чиппендале 1776-йилда отасига нафақага чиқишга рухсат бериб, бизнесни бошқаришни ўз зиммасига олди. У ўша пайтда Кенсингтондаги Лоб’с Фиэлдс (ҳозирги Дерри кўчаси деб аталади) деб номланган жойга кўчиб ўтди. Чиппендале 1777-йил 5-августда Фулхем черковида Элизабетҳ Девисга уйланди. У яна учта фарзанднинг отаси бўлди. 1779-йилда Чиппендейл Хокстонга кўчиб ўтди, у ерда сил касаллигидан вафот этди ва 1779-йил 16-ноябрда дафн қилинди. Чиппендейлга бағишланган ҳайкал ва ёдгорлик лавҳаси, Ёркшир, Лидс яқинидаги Отлей шаҳрида, Манор майдонидаги Олд Граммар Счоол галереяси ташқарисида жойлашган[1].Лондон, Виктория ва Алберт музейининг жабҳасида Томас Чиппендаленинг тўлиқ ўлчамли ҳайкали ҳам мавжуд.
Ишлари

1754-йилда Лондонда мебел асосан шкаф ишлаб чиқарувчиси бўлиб ишлагандан сўнг, у ўзининг дизайнларидан иборат „Жентлмен ва кабинет“ номли китобини нашрдан чиқарган биринчи шкаф ишлаб чиқарувчиси бўлди[5]. У „биринчи кенг қамровли савдо каталоги“ сифатида қаралади[6].Тҳе Неw Ёрк Тимес газетасига кўра, „мижозлар кўриб чиқишлари, дизайнни танлашлари ва кейин мебелни буюртма қилишлари мумкин бўлган каталогни яратган инсон деб эътироф этилди“[7]. Учта нашр чоп этилди, биринчиси 1754-йилда, кейин 1755-йилда виртуал қайта нашри ва ниҳоят 1762-йилда қайта кўриб чиқилган ва кенгайтирилган нашри, шу вақтга келиб Чиппендаленинг тасвирланган дизайнларида неоклассиксизм белгилари намоён бўла бошлади. Чиппендале ўзининг фаолият йилларида ўта яратувчан ва серҳаракат эди.
Эсда қоларли ишлари
Чиппендале шунчаки шкаф ишлаб чиқарувчиси эмас, балки юмшоқ мебеллар ва ҳатто хонани бўяш керак бўлган ранг каби декорнинг бошқа жиҳатлари бўйича маслаҳат берган интерер дизайнери ҳам эди. Компаниянинг энг катта муваффақият даврида у бошқа мутахассислар билан ишлайдиган замонавий интерер дизайнери каби ҳаракат қилиши ва асосий қурилиш тугагандан сўнг тўлиқ безатилган ва жиҳозланган хоналар ёки бутун уйларни етказиб бериш бўйича шартнома тузиши мумкин эди. Чиппендале кўпинча аристократик мижозлардан катта ҳажмдаги буюртмаларни олар эди. Бу буюртмаларнинг 26 таси аниқланган[8]. Ҳозирда ҳам Чиппендале томонидан ишлаб чиқарилган мебелларни кўриш мумкин. Жойларга қуйидагилар киради:
| Т/Р | Ҳудуд | Ҳизмат ко`рсатилган йили |
|---|---|---|
| 1 | Ностелл Приорй | 1766-1785 |
| 2 | Блаир Cастле | 1758 |
| 3 | Wилтон Ҳоусе | 1759-1773 |
| 4 | Давид Гарриcк | 1772 |
| 5 | Нормантон Ҳалл | 1772 |
| 6 | Ҳареwоод Ҳоусе | 1767-1778 |
| 7 | Неwбй Ҳалл | 1772-1776 |
| 8 | Темпле Неwсам | 1774 |
| 9 | Пахтон Ҳоусе | 1774 |
| 10 | Берwиcкшире | 1767 |
| 11 | Буртон Cонстабле Ҳалл, | 1774 |
| 12 | Петwортҳ Ҳоусе | 1770 |
Ҳамкорлик

Чиппендаленинг дизайнлари кўплаб бошқа шкаф ишлаб чиқарувчилари томонидан ҳам ишлатилган. Шундай қилиб, таниқли „Чиппендале“ мебеллари Дублин, Филаделфия, Лиссабон, Копенгаген ва Гамбургда ишлаб чиқарилган. Буюк Кетрин ва Людовик ХВИ ҳам унинг мижозлари бўлишган. Мутахассислар тўртта асосий услубни кўрсатади: 1. чуқур ўймакорлиги билан инглиз тили, 2. мебел услубидаги нафис франсуз рококоси, 3. панжара ва лак билан безатилган хитойча услуб ва 4. ўткир камар, тўртбурчаклар ва найзали оёқли готика. 1804-йилда банкротлик ва Сент-Мартинъс Лане биноларида қолган акцияларнинг сотилиши компаниянинг тугашига сабаб бўлмади, чунки ёш Чиппендейл 1820 йилгача Стоурҳеаддаги сер Ричард Колт Хоарга мебел етказиб бериб турган.
Охирги хотирлаш
1943-йилда Тҳе Wалт Дисней Cомпанй томонидан яратилган Чип ва Дейл номлари (Чип ва Дейл: Қутқарувчиларнинг бош қаҳрамонлари) Чиппендейл сўзидаги бирикмалардир.[14] У 2022-йилги Чип ва Дейл: Қутқарувчилар филмининг очилишида қисқача тилга олинади[9].
Бу мақола бирорта туркумга қўшилмаган. Илтимос, мақолага алоқадор туркумлар қўшиб ёрдам қилинг. (Апрел 2024) |
- ↑ 1,0 1,1 ҳттп://www.вам.аc.ук/cонтент/артиcлес/т/тҳомас-чиппендале/
- ↑ ҳттпс://www.чристиэс.cом/лот/лот-5092525/?интОбжеcтИД=5092525
- ↑ ҳттпс://www.британниcа.cом/биограпҳй/Тҳомас-Чиппендале
- ↑ ҳттпс://эн.wикипедиа.орг/wики/Отлей
- ↑ ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/гентлеманcабине00Чип
- ↑ ҳттпс://боокс.гоогле.cо.уз/боокс?ид=рйСр84жох_АC&редир_эсc=й
- ↑ ҳттпс://www.нйтимес.cом/2018/07/27/арц/десигн/чиппендале-300-фурнитуре.ҳтмл
- ↑ Гилберт 1978, хвии
- ↑ Боwетт, Адам; Ломах, Жамес (2021). Тҳомас Чиппендале. Блоомсбурй. Тҳе наме Чиппендале wас адоптед фор а вариэтй оф унликелй cоммерcиал продуcц беcаусе ит ҳад гуарантеэд бранд реcогнитион. 'Чип' анд 'Далеъ wере тwо чипмунк cартоон чараcтерс cреатед бй тҳе Wалт Дисней Cомпанй