Til osti nervi kanali sahifasining manbasini koʻrish

[[File:Gray130.png|thumb|300x450px|Ensa suyagida joylashgan til osti nervi kanali (canalis nervi hypoglossi)]]
'''Til osti nervi kanali''' (''canalis nervi hypoglossi'') – odam [[kalla suyagi]] ensa qismida joylashgan teshik. Kanal har ikkala yuqori va medial tomondan ensa doʻngligi (''condylus occipitalis'') bilan chegaralanib turadi va undan [[til osti nervi]] oʻtadi.
== Tuzilishi ==
Til osti nervi kanali ensa suyagi asosi va boʻyinturuq oʻsimtasi (''processus jugularis'') birikkan sohada joylashgan. Embrional rivojlanish davridagi oʻzgarishlar sababli ensa suyagida 2 va undan ortiq til osti nervi kanallari paydo boʻlishi mumkin<ref>{{cite journal|last=Takahashi|first=H.|author2=Tanaka, H.|author3=Fujita, N.|author4=Tomiyama, N.|date=2014|title=Bilateral persistent hypoglossal arteries: MRI findings|journal=British Journal of Radiology|volume=85|issue=1010|pages=e46-8|doi=10.1259/bjr/21939976|pmc=3473955|pmid=22308227}}</ref>.
== Shakllanishi ==
Til osti nervi kanali [[sut emizuvchilar]]da rivojlanishning embriologik bosqichida hosil boʻladi.
== Funksiyasi ==
[[Uzunchoq miya]]dan chiqqan [[til osti nervi]] ildizlari til osti nervi kanali orqali kalla suyagidan periferiyaga tarqaladi<ref>{{Cite book|last=Richards|first=Alan T.|chapter-url=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/B9780128026533000634|title=Nerves and Nerve Injuries|publisher=[[Academic Press]]|year=2015|isbn=978-0-12-802653-3|volume=2: Pain, Treatment, Injury, Disease and Future Directions|pages=201–213|chapter=14 - Surgical Exposures for the Nerves of the Neck|doi=10.1016/B978-0-12-802653-3.00063-4}}</ref>.
== Klinik ahamiyati ==
Til osti nervi kanalini oʻrganish bosh suyagi asosida joylashgan turli xil oʻsmalarni, jumladan: boʻyinturuq venasi katta piyozchasi oʻsmalari, miyelomalar va baʼzi hollarda meningiomani tashxislashda yordam beradi<ref>{{cite journal|last=Voyvodic|first=F|author2=Whyte, A. |author3=Slavotinek, J. |title=The hypoglossal canal: normal MR enhancement pattern|journal=American Journal of Neuroradiology|date=1995|volume=16|issue=8|pages=1707–1710|pmid=7502978|pmc=8337779}}</ref>. Bu kanalni oʻrganish miyaning ushbu qismida jarrohlik amaliyotini oʻtkazish uchun kalla suyagiga xavfsiz xirurgik ochib kirish usullarini ishlab chiqishda ahamiyatli hisoblanadi<ref>{{cite journal|last=Katsuta|first=T.|author2=Matsushima, T. |author3=Wen, H.T. |author4=Rhoton, A.L. |title=Trajectory of the hypoglossal nerve in the hypoglossal canal: significance for the transcondylar approach|journal=Neurologia Medico-Chirurgica|date=2000|volume=40|issue=4|pages=206–210 |doi=10.2176/nmc.40.206|pmid=10853319|doi-access=free}}</ref>.
== Tadqiqotlar ==
Til osti nervi kanali inson nutqining qadimiyligini aniqlashga qaratilgan tadqiqotlarda foydalanilgan. Tadqiqotchilar shuni aniqladilarki, bundan 2 million yil avval yashagan gominidlar zamonaviy shimpanzelarniki bilan bir xil oʻlchamdagi til osti nervi kanaliga ega boʻlgan; shuning uchun, baʼzi olimlar ular gapirishga qodir boʻlmagan deb taxmin qilishadi. Biroq, 400 000 yil muqaddam arxaik H. sapiens zamonaviy odamlarniki bilan bir xil oʻlchamdagi til osti nervi kanaliga ega edi, yaʼni ular nutq qobiliyatiga ega boʻlgan boʻlishi mumkin. Baʼzi neandertallarda ham qadimgi H. sapiens bilan bir xil oʻlchamdagi til osti nervi kanali boʻlgan. Biroq, bir nechta primat turlarinining til osti nervi kanallarini oʻrganishni oʻz ichiga olgan soʻnggi tadqiqotlar bu kanalning hajmi va inson nutqi oʻrtasidagi bogʻliqlikning ishonchli dalillarini topa olmadi<ref>[http://www.berkeley.edu/news/berkeleyan/1999/0224/talk.html 02.24.99 – Graduate Students Discredit Theory that Neanderthals Could Talk<!-- Bot generated title -->]</ref>.
== Galereya ==
<gallery>
 File:Base of skull 19.jpg|Til osti nervi kanali
 File:Gray193.png|Kallaning asosi. Yuqoridan koʻrinishi 
 File:Gray308.png|Ensa suyagi va yuqorigi 3 ta boʻyin umurtqalarining sagittal kesmasi. 
</gallery>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{cite web|url=http://www.tk.de/rochelexikon/pics/s34257.000-1.html |title=Anatomy diagram: 34257.000-1 |work=Roche Lexicon - illustrated navigator |publisher=Elsevier |archive-url=https://web.archive.org/web/20120722052131/http://www.tk.de/rochelexikon/pics/s34257.000-1.html |archive-date=2012-07-22 |url-status=dead }}
* {{cite web|url=http://www.tk.de/rochelexikon/pics/s34257.000-2.html |title=Anatomy diagram: 34257.000-2 |work=Roche Lexicon - illustrated navigator |publisher=Elsevier |archive-url=https://web.archive.org/web/20130622050647/http://www.tk.de/rochelexikon/pics/s34257.000-2.html |archive-date=2013-06-22 |url-status=dead }}
* [https://web.archive.org/web/20060409162058/http://www.uwo.ca/cns/resident/pocketbook/pictures/skullbase.jpg Image at uwo.ca]
[[Turkum:Anatomiya]]
[[Turkum:Tibbiyot]]
[[Turkum:Osteologiya]]