Tillarning saqlanish darajasi sahifasining manbasini koʻrish

'''Tillarning saqlanish darajasi''' (xavf darajasi; [[Ingliz tili|ingl]]. ''Degree of endangerment'') — bu [[UNESCO]] tomonidan „Yoʻqolish xavfi ostida boʻlgan dunyo tillarining atlasi“ga (ingl. ''Atlas of the World’s Languages in Danger'') kiritilgan tillarga, 9 mezon asosida beriladigan baholash tartibi. Eng muhim hisoblanadigan mezon – tilning avloddan-avlodga oʻtish darajasi hisoblanadi<ref>{{Kitob manbasi |title=Atlas of the World's Languages |url=https://books.google.ru/books?id=R0xWDwAAQBAJ&lpg=PP235&hl=ru&pg=PP235#v=onepage&q&f=false |author=R.E. Asher, Christopher Moseley |year=2007}}</ref>.

== Xavf darajalari ==
{| class="wikitable"
|-
! Darajasi !! Izoh !! Tillarga misol
|-
| Xavfsiz|| Til barcha avlodlar tomonidan qoʻllanadi. Tilning avloddan-avlodga oʻtishi buzilmagan. || [[Arab tili|Arab]], [[Arman tili|Arman]], [[Fors tili|Fors]], [[Fransuz tili|Fransuz]], [[Ingliz tili|Ingliz]], [[Ispan tili|Ispan]], [[Koreys tili|Koreys]], [[Nemis tili|Olmon]], [[Qozoq tili|Qozoq]], [[Rus tili|Rus]], [[Turk tili|Turk]], [[Oʻzbek tili|Oʻzbek]] va boshqa tillar.
|-
| Xavf ostida || Til koʻpchilik bolalar tomonidan ishlatiladi, lekin ishlatilishda baʼzi cheklovlar mavjud. (Masalan, bolalar faqat uyda ushbu tilda gapirishadi) || [[Adigey tili]], [[Boshqird tili|Boshqird]], [[Belarus tili]], [[Chuvash tili|Chuvash]], [[Maori tili]], [[Chechen tili|Chechen]] va boshqa tillar.
|-
| Yoʻqolish xavfi mavjud|| Bolalar tomonidan til – [[ona tili]] sifatida oʻrganilmaydi. || [[Mordva tillari]], [[Mariy tili|Mariy]], [[Nevar tili]], [[Karel tili]],[[Udmurt tili|Udmurt]] va boshqa tillar.
|-
| Jiddiy yoʻqolish xavfi mavjud|| Yoshi katta avlod tomonidangina ishlatiladigan til. Ota-ona avlodi tomonidan tushiniladi, lekin bolalar bilan va oʻzaro aloqa qilish uchun ishlatilmaydi. || Breton, [[Nanay tili]] [[Qrimtatar tili]], [[Xanti tili]] va boshqalar.
|-
| Tiklanayotgan til|| Tiklanish jarayonidagi tillar|| Korn tili, Men tili, Manjur tili va boshqalar.
|-
| Yoʻqolish arafasida|| Faqat yoshi kattalar biladigan va muloqotda deyarli ishlatishmaydigan tillar.|| [[Gavayi tili]], [[Evenk tili]], Vod tili, [[Tofa tili]] va boshqalar.
|-
| Yoʻqolib ketgan ([[Oʻlik til]])||1. Tirik til egalari mavjud emas. <br />2. Yaqin oʻtmishda aniq mavjud boʻlgan, lekin hozirda yetarlicha malumot mavjud emas.
| 1. Dalmat tili, [[Got tili]]<br />2. [[Fargʻona qipchoq lahjasi]], [[Yukagir tili|Yukagir]]
|}
Ko’rinib turibdiki, til egalari soni muhim o'rin tutmaydi: masalan, Pitkern orolida mahalliy kreol tili egalari soni 100 dan kam, shunga qaramasdan bu til xavf ostida deb qaraldi, shu paytda Hindistonda 50 mingdan ortiq til egalari bo’lgan duruva tili yo’qolish arafasida deb hisoblanadi. Til qanchalik yaxshi keyingi avlodlarga o’tishi ancha muhimroq, bu bolalar soni, uni qo'llovchilar soni, shuningdek qo'llovchilarning o’rtacha va minimal yoshidan yaqqol ko'rinib turadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}