Togʻay Murod sahifasining manbasini koʻrish

{{manbasiz|sana=2024-10}}

{{Yozuvchi
| Tavallud sanasi          = 1948-yil, 3-fevral
| Vafot sanasi             = 2003-yil, 27-may
| asl ismi                 = tog`aymurod mingnarov
| tasvir                   = Togay-Murod.jpg
}}

'''Togʻay Murod''' (taxallusi; asl ism-sharifi - '''Mengnorov Togʻaymurod''') (1948-yil, 3-fevral — [[Surxondaryo]] viloyati Oltinsoy tumani Xoʻjasoat qishlogʻi — 2003-yil 27-may, [[Toshkent]]) — [[Oʻzbekiston xalq yozuvchisi]] (1999). 

Qishlogʻidagi 43-maktabni bitirgach (1966), [[Toshkent]] Davlat universiteti (hozirgi [[OʻzMU]])ning [[jurnalistika]] fakultetida oʻqigan (1966–1972).  U respublika [[radio]]sida muharrir (1972–1976), [[Oʻzbekiston fizkulturachisi|„Oʻzbekiston fizkulturachisi“]] [[gazeta]]sida tarjimon (1976–1978), „[[Fan va turmush]]“ [[jurnal]]ida boʻlim muharriri (1982–1984) boʻlgan. ''1985–1987-yillarda'' [[Moskva]]dagi Adabiyot institutida oʻqigan.

== Ijodi ==
Dastlab kichik [[Hikoya|hikoyalari]], [[Ocherk|ocherklari]] eʼlon qilingan. ''1976-yilda'' bosilgan „[[Yulduzlar mangu yonadi]]“ nomli ilk [[Qissa|qissasi]] bilan yaxshi yozuvchi sifatida tanildi. ''1979-yilda'' „[[Ot kishnagan oqshom]]“, ''1980-yilda'' „[[Oydinda yurgan odamlar]]“, ''1985-yilda'' yozuvchining „[[Momo yer qoʻshigʻi]]“ qissalari chop etildi. Keyingi qissasi uchun yozuvchi [[Oybek nomidagi mukofot]] bilan taqdirlandi. Ularda halol, oqkoʻngil, toʻgʻrisoʻz, mard [[Oʻzbeklar|oʻzbek kishilarining]] betakror [[Obraz|obrazlari]] yaratilgan. [[Oʻzbek adabiyoti|Oʻzbek adabiyotining]] yutugʻi sifatida eʼtirof etilgan bu qissalar tilining shoirona jozibadorligi, xarakterlarning yorqinligi, milliy ruhi bilan ajralib turadi. Togʻay Murod oʻzbek va jahon adabiyotining eng yetuk anʼanalarini muvaffaqiyat bilan davom ettirgan.

== Romanlari ==
„<nowiki/>[[Otamdan qolgan dalalar]]<nowiki/>“ (1993) [[roman]]ida Oʻzbekistonning mustamlakaga aylanishi hamda kecha-yu kunduz mehnat qilib, yashayotgan oʻzbek [[Dehqonlar|dehqonlarining]] [[Mustabidlik|mustabid]] tuzum yillaridagi ogʻir va qiyin hayoti, iztiroblari hayotiy lavhalarda haqqoniy tasvirlab berilgan. Asardagi Dehqonqul oʻzbek mehnatkashlarining umumlashgan obrazi darajasiga koʻtarilgan. U boshiga yogʻilgan minglab musibatlarga chidab yashashga majbur boʻlsada, oʻz insoniy shaʼni, qadr-qimmatini baland tutadi, mustamlakachilarning yugurdaklarini ayovsiz fosh etadi. Asar asosida [[Otamdan qolgan dalalar (film)|badiiy film]] yaratilgan (1998). „<nowiki/>[[Bu dunyoda oʻlib boʻlmaydi]]<nowiki/>“ romanida (2001) ham oʻz ijodiy mezonlariga sodiq qolib, yolgʻon eʼtiqodlar, soxta shiorlarga aldanib, hayotini yelga sovurgan sobiq firqa rahbarlarining majoziy obrazlarini hajviy boʻyoqlarda tasvirlagan.

== Tarjimalari ==
Togʻay Murod tarjimonlik sohasida ham ijod qilgan. U [[Jek London]]ning „[[Boyning qizi]]“ dramasi va hikoyalarini, [[Ernest Thompson Seton|E. Seton Tompsonning]] „[[Yovvoyi yoʻrgʻa]]“ qissasini oʻzbek tiliga tarjima qilgan.

== Asarlari ==
* „Ot kishnagan oqshom“. Qissalar. T.: „[[Sharq]]“, 1996
* „Otamdan qolgan dalalar“. Roman. T.: „[[Sharq]]“, 1994.
* „Bu dunyoda oʻlib boʻlmaydi“. Roman, hikoyalar, maqolalar. T.: „[[Sharq]]“, 2001.

== Adabiyotlar ==
* Normatov U. Kechmishdan qolgan armonlar. „[[Xalq soʻzi]]“ gazetasi, 16-iyul, 1993-yil.
* Solijonov Y. Erkinlikning ilk qaldirgʻochi. „[[Oʻzbekiston adabiyot va san'at]]“ gazetasi, 5-avgust 1994-yil.
* Said Ahmad. Togʻay Murod qoʻshiqlari. Kitob: Said Ahmad. Tanlangan asarlar. 3-jild, T.: „[[Sharq]]“, 2000, 238–242 betlar.
* Rahmon Qoʻchqor. „[[Oʻtgan kunlar]]“ning davomi… „[[Milliy tiklanish]]“ gazetasi, 5 dekabr 1995 yil.
{{DEFAULTSORT:Murod, Togʻay}}
[[Turkum:Oʻzbekiston xalq yozuvchilari]]
[[Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar]]