Toru Ivatani sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | ismi                 = Toru Ivatani
 | asl ismi             = {{nobold|岩谷徹}}
 | tugʻilgan paytidagi ismi = Toru Ivatani
 | tavallud sanasi      = {{25-yanvar, 1955-yil}}
 | tavallud joyi        = [[Meguro]], [[Tokyo]], [[Yaponiya]]
 | kasbi                = [[Video oʻyin dizayneri]]
 | mukofotlari          = CEDEC Awards — Special Award[d] (2015)
}}
{{Nixongo|'''Toru Ivatani'''|岩谷 徹|Ivatani Toru|1955-yil, 25-yanvarda tugʻilgan}} karyerasining katta qismini Namco kompaniyada oʻtkazgan yapon video dizayneri hisoblanadi. U [[Pac-Man]] oʻyini (1980) yaratuvchisi sifatida tanilgan.

== Yoshlik ==
Ivatani 1955-yil [[25-yanvar]]<nowiki/>da [[Tokio|Yaponiyaning Tokio shahridagi]] Meguro hududida tugʻilgan. Otasi [[NHK|Yaponiya radioeshittirish korporatsiyasiga]] muhandis boʻlib ishga kirgach, u oilasi bilan Yaponiyaning [[Tōhoku viloyati|Tohoku viloyati]]<nowiki/>ga koʻchib oʻtdi. Bu paytda Toru boʻgʻchaga borar edi. Maktabni tamomlagandan soʻng, Ivatani [[Tokio]]<nowiki/>ga qaytib keldi va [https://www.tmu.ac.jp/english/index.html Tokio Metropolitan Universiteti]ning oʻrta maktabini, Tokai universiteti muhandislik fakultetini tamomlagan. Ivatani [[dasturlash]] yoki [[grafik dizayn]] boʻyicha hech qanday rasmiy taʼlimsiz kompyuterda mustaqil ravishda oʻrgangan<ref name="iwatani">{{Veb manbasi|url=https://programmersatwork.wordpress.com/toru-iwatani-1986-pacman-designer/|sarlavha=Toru Iwatani, 1986 Pac-Man Designer &#124; Programmers At Work|sana=29 November 2010|kirish sanasi=2015-07-25}}</ref>. U tez-tez maktab darsliklariga turli [[manga]]<nowiki/>lar chizishni yoqtirgan, uning fikricha, bu uning oʻyinlaridagi personajlar dizayniga katta taʼsir koʻrsatgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Kohler|first=Chris|title=[[Power-Up: How Japanese Video Games Gave the World an Extra Life]]|year=2016|page=[https://www.scribd.com/read/327139764/Power-Up-How-Japanese-Video-Games-Gave-the-World-an-Extra-Life 52]}}</ref>.

== Karyera ==
[[1977]]-yil 22 yoshida Ivatani Namco videooʻyinlarini ishlab chiqaruvchi yapon kompaniyasiga ishga kiradi. U kompaniya jamoasiga qoʻshilishidan oldin, Namco kompaniyasi Nolan Bushnell asos solgan Atari Inc.kompaniyasining Yaponiya boʻlimini sotib olgan va ularga kompaniyaning koʻplab oʻyinlarini, masalan, ''Breakoutni'' butun mamlakat boʻylab tarqatish huquqiga ega boʻlgan edi. Bu Namco uchun misli koʻrilmagan muvaffaqiyat boʻldi va ular uchun oʻyinlar yaratish uchun boshqa kompaniyalarga ishonish oʻrniga, oʻzlarining shaxsiy videooʻyinlarini ishlab chiqarishga katta zamin yaratdi. Ivatani ushbu kompaniyaning aynan videooʻyinlar ishlab chiqish boʻlimiga ishga kiradi. U dastlab pinbol mashinalarini yaratmoqchi edi, ammo Namco rahbarlari patent bilan bogʻliq muammolar tufayli bu goʻyani rad etishadi. Ammo Ivataniga pinbol kontseptsiyasiga asoslangan videooʻyinni yaratishga ruxsat beriladi. Ivatani dasturchi Shigeichi Ishimura bilan birgalikda [[1978]]-yilda ''Gee Bee'' -oʻyinini yaratdi. Oʻyin kompaniyaga kutilganidek muvaffaqiyat olib kelmagan boʻlsa-da, ''Gee Bee'' Namco-ga asta-sekin kengayib borayotgan videooʻyinlar bozorida oʻz oʻrnini topishiga yordam berdi. Ivatani dizayner sifatida ushbu oʻyinning davomi hisoblangan ''Bomb Bee'' va ''Cutie Q'' lar chiqariladi(1979).

[[1979]]-yil oxiriga kelib, Ivatani videooʻyinlar sanoatidan hafsalasi pir boʻldi va bozor faqat " ''Space Invaders'' " kabi zoʻravon „urush“ oʻyinlari va ''Pong'' kabi sport oʻyinlaridan foydalanishni targʻib qiladi, degan toʻxtamga keldi. U ovqatlanish kontseptsiyasiga asoslangan, yoqimli, rang-barang personaj dizayni va tushunarli qoidalari bilan ayollarga yoqadigan videooʻyinni yaratishga qaror qildi. Toʻqqiz xodimdan iborat kichik jamoa bilan ishlagan Ivatani ''[[Pac-Man]]'' ni yaratdi ([[1980]]-yil [[22-may|22-mayd]]<nowiki/>a sinovdan oʻtkazildi va iyul oyida [[Yaponiya]]<nowiki/>da va oktyabr oyida [[Shimoliy Amerika]]<nowiki/>da chiqarildi). Ushbu oʻyin [[Yaponiya]]<nowiki/>da oʻrtacha muvaffaqiyat qozondi (Namco kompaniyasining oʻz ''Galaxianidan oʻzib'' ketgan boʻlsa-da), ''[[Pac-Man]]'' [[Shimoliy Amerika]]<nowiki/>da misli koʻrilmagan muvaffaqiyatga erishdi va tezda 100 000 dan ortiq arkada birliklarini sotdi va eng koʻp sotilgan va oʻz davrining eng koʻp daromad keltiruvchi arkada oʻyiniga aylandi. Oʻshandan beri ''[[Pac-Man]]'' Namco-ning barcha davrlardagi eng muvaffaqiyatli videooʻyini va kompaniyaning imzosiga aylandi. Katta muvaffaqiyatdan soʻng, Ivatani kompaniya maʼmuriyatini nazorat qilish uchun mas’ul lavozimga koʻtarildi. ''[[Pac-Man]]'' muvaffaqiyatiga qaramay, Ivatanining hech qanday [[bonus]] olmadi yoki maoshi oʻzgartirmadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://vh1.blogs.com/vh1_games//2007/06/exclusive_pacma.html|sarlavha=Exclusive: Pac-Man Creator Speaks!|muallif=Pfeffer|ism=Helen|nashriyot=[[VH-1]]|sana=2007-06-06|kirish sanasi=2007-06-07}}</ref>. Ammo Ivatani kompaniyani maosh kamligi yoki bonuslar yoʻqligi sababli tark etdi degan mish-mishlarni doim inkor etadi.

Ivatani 1983-yilda bolaligida oʻynagan oʻyiniga asoslangan egizak tayoqli boshqotirma ''Libble Rabble'' loyihasini ishlab chiqdi. Ivatani ''Libble Rabble'' oʻzining sevimli oʻyini ekanligini taʼkidlaydi. U, shuningdek, Namco-ning koʻplab arkada oʻyinlari, jumladan ''Rally-X'', ''Galaga'', ''Pole Position'', ''Ridge Racer'' va ''Time Crisis'' uchun prodyuser boʻlib ishlagan. [[2005]]-yil aprel oyidan boshlab Osaka Sanʼat universitetida tashrif buyuruvchi professor sifatida „Personaj dizaynini oʻrganish“ fanidan dars berdi. Ivatani [[2007]]-yilning mart oyida Tokio Politexnika Universitetida maʼruzachi boʻlish uchun Namconi tark etdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.gamespot.com/news/6153732.html|sarlavha=Pac-Man creator leaves Namco Bandai for school|muallif=Wyman, Walt|nashriyot=[[GameSpot]]|sana=2006-07-10|kirish sanasi=2006-07-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20060713034959/http://www.gamespot.com/news/6153732.html|arxivsana=July 13, 2006}}</ref>. Ivatani Namcoga [[2007]]-yilda [[Xbox 360]] uchun ''Pac-Man Championship Edition-'' ni ishlab chiqish uchun qaytdi va u ishlab chiqadigan soʻnggi oʻyin boʻlishini aytdi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Ransom-Wiley, James|sana=2007-06-07|sarlavha=Chasing pellets: Pac-Man tries to make history again|url=http://www.joystiq.com/2007/06/07/chasing-pellets-pac-man-tries-to-make-history-again/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140518002059/http://www.joystiq.com/2007/06/07/chasing-pellets-pac-man-tries-to-make-history-again/|arxivsana=May 18, 2014|nashriyot=[[Joystiq]]}}</ref>.

[[2010]]-yil [[3-iyun]] kuni Oʻyinlar festivalida Ivatani [[Guinness rekordlar kitobi|Ginnesning rekordlar kitobidan]] ''[[Pac-Man]]'' boʻyicha dunyo boʻylab eng koʻp „tanga bilan boshqariladigan arkada mashinalari“ oʻrnatilganligi haqidagi sertifikat qabul qilib oldi: 293.822. Rekord [[2005]]-yilda oʻrnatildi va ''[[Guinness rekordlar kitobi|Ginnesning rekordlar kitobi]]<nowiki/>da qayd etildi: Gamer’s Edition 2008'' <ref name="nlgd">{{Veb manbasi|ism=Martijn|muallif=Müller|sarlavha=Pac-Man wereldrecord beklonken en het hele verhaal|url=http://www.ng-gamer.nl/game-nieuws/11117_pacman-wereldrecord-beklonken-en-het-hele-verhaal/|til=nl|nashriyot=[[NG-Gamer]]|sana=June 3, 2010|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110723013453/http://www.ng-gamer.nl/game-nieuws/11117_pacman-wereldrecord-beklonken-en-het-hele-verhaal/|arxivsana=July 23, 2011}}</ref>.

== Ishlari ==
{| class="wikitable sortable"
!Nomi
! Chiqarilgan yili
!Vazifasi
|-
| ''Bee''
| 1978-yil
| Dizayner
|-
| ''Cutie Q''
| 1979-yil
| Dizayner
|-
| ''[[Pac-Man]]''
| 1980-yil
| Dizayner
|-
| ''Rally-X''
| 1980-yil
| Prodyuser
|-
| ''Galaga''
| 1981-yil
| Prodyuser
|-
| ''Pole pozition''
| 1982-yil
| Prodyuser
|-
| ''Super Pac-Man''
| 1982-yil
| Dizayner
|-
| ''Pole pozition II''
| 1983-yil
| Prodyuser
|-
| ''Libble Rabble''
| 1983-yil
| Dizayner
|-
| ''Pac-Land''
| 1984-yil
| Prodyuser
|-
| ''Pac-Mania''
| 1987-yil
| Direktor
|-
| ''Quester''
| 1987-yil
| Prodyuser
|-
| ''Ridge Racer''
| 1993-yil
| Prodyuser
|-
| Time crisis
| 1995-yil
| Prodyuser
|-
| ''Pac-Man championship Edition''
| 2007-yil
| Loyiha rahbari
|}

== Adabiyotlar ==

* {{Kitob manbasi|last=Iwatani|first=Toru|title=Pakkuman no Gēmu Gaku Nyūmon|isbn=978-4757717527|date=2005-09-17|publisher=Enter Brain}}
* {{Kitob manbasi|last=Iwatani|first=Toru|title=Gēmu no Ryūgi|isbn=978-4778313265|date=2012-06-21|publisher=[[Ohta Publishing|Ohta Books]]}}

== Havolalar ==
{{Manbalar|30em}}

== Havolalar ==

* {{IMDbda kishi|1136565}}
* [https://web.archive.org/web/20100524002433/http://pacmanmuseum.com/history/Toru-Iwatani.php Detailed Toru Iwatani biography] at PAC-MAN Museum
* [https://www.wired.com/gamelife/2010/05/pac-man-30-years/ Q&A: Pac-Man Creator Reflects on 30 Years of Dot-Eating] at Wired.com
{{Namco Bandai}}{{Pac-Man series}}{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1955-yilda tugʻilganlar]]