Toshkent real bilim yurti sahifasining manbasini koʻrish

{{Taʼlim muassasasi
 |nomi                 = Toshkent real bilim yurti
 |qisqartma            = 
 |tasvir               = Building_of_Realschule_in_Tashkent.jpg
 |xalqaronom           =
 |shior                =
 |asos_yil             = 1894-yil 1-avgust
 |turi                 = bilim yurti
 |tipi                 = tabiiy fanlar, matematika
 |sohasi               = umumiy oʻrta taʼlim
 |prezident            = 
 |rektor               =  
 |talabalar            = 
 |fakultet             = <!-- kiritilgan maʼlumotdan keyin „ta“ qoʻshiladi. -->
 |bakalavriat          = 
 |magistratura         = 
 |aspirantura          =
 |doktorantura         =
 |akademik             = <!-- kiritilgan maʼlumotdan keyin „ta“ qoʻshiladi. -->
 |doktor               = <!-- kiritilgan maʼlumotdan keyin „ta“ qoʻshiladi. -->
 |professor            = <!-- kiritilgan maʼlumotdan keyin „ta“ qoʻshiladi. -->
 |oʻqituvchi           = <!-- kiritilgan maʼlumotdan keyin „ta“ qoʻshiladi. -->
 |kampus               =
 |manzil               = 1-uy [[Taras Sheshvchenko koʻchasi (Toshkent)|Konstantinovskiy koʻchasi]] <!-- Bu parametr yoki quyidagi uch parametr taʼlim muassasi manzilini kiritish uchun. -->
 |Davlat nomi          = [[Rossiya imperiyasi]] <!-- Bu parametr orqali taʼlim muassasi joylashgan davlat nomi [[]] teglarisiz kiritilishi kerak. Misol: Oʻzbekiston -->
 |Shahar nomi          = [[Toshkent]] <!-- Bu parametr orqali taʼlim muassasi joylashgan shahar nomi [[]] teglarisiz kiritilishi kerak. Misol: Toshkent -->
 |koʻchasi             = 
 |vebsayt              = 
|tasvir_tagyozuvi=Real bilim yurtining zamonaviy koʻrinishi}}

Toshkent real bilim yurti – [[Toshkent]] shahrida faoliyat yuritgan [[real bilim yurti]] hisoblanadi.

== Tarixi ==
1876-yilda Toshkentda toʻrt yillik pro-gimnaziya ochildi va 1881-yilda [[gimnaziya|gimnaziyaga]] aylantirildi. Shaharda nafaqat anʼanaviy taʼlim (birinchi navbatda, qadimgi tillar<ref>[[Qadimgi yunon tili]] va [[Lotin tili]].</ref> va zamonaviy xorijiy tillar) beruvchi taʼlim muassasalariga ega boʻlish, balki oʻsha davrdagi texnik va texnologik oliy taʼlim muassasalarida oʻqishga kirish va qoʻshimcha taʼlim olish uchun yetarli bilim bera oladigan tabiiy fanlarni qamrab olgan taʼlim muassasalariga boʻlgan ijtimoiy ehtiyoj paydo boʻldi. 19-asr oxiri 20-asr boshlarida [[Rossiya imperiyasi]]dagi bunday taʼlim muassasalari real bilim yurtlari edi.

Toshkent real bilim yurti 1894-yil 1-avgustda ochilgan<ref name="elmundotour.com">{{veb manbasi |title=Ташкентское реальное училище |url=https://www.elmundotour.com/ru/dostoprimechatelynosti-perioda-pravleniya-romanovih/tashkentskoe-realynoe-uchilishe |website=elmundotour.com |accessdate=4-noyabr 2023-yil |arxivsana=2023-11-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231104104115/https://www.elmundotour.com/ru/dostoprimechatelynosti-perioda-pravleniya-romanovih/tashkentskoe-realynoe-uchilishe }}</ref> va dastlab Vorontsovskiy prospektidagi Sesiliya Iogansonning uyidagi shaxsiy kvartirada joylashgan<ref>Sovet davrida bu koʻcha bir necha marta nomini oʻzgartirgan: Stalin koʻchasi – Bratskiy koʻchasi – Akademik Sulaymonov koʻchasi.</ref>. Biroq, tez orada, 1898-yilda arxitektorlar [[Vilgelm Geynselman|V. S. Geynselman]] va A. P. Maksimov tomonidan bilim yurti uchun maxsus bino qurilgan. Konstantinovskiy koʻchasi<ref>Hozirgi Taras Shevchenko koʻchasi.</ref> va [[Islom Karimov koʻchasi (Toshkent)|Mahram shoh koʻchasi]]<ref>Sovet davrida bu koʻcha Oʻzbekiston koʻchasi deb atalgan, mustaqillik yillarida Oʻzbekiston shoh koʻchasi, [[Islom Karimov]] vafotidan keyin esa Islom Karimov shoh koʻchasi deb ataladi.</ref> kesishmasida joylashgan edi. Maktab binosi hozirgi kungacha saqlanib qolgan va meʼmoriy yodgorlik hisoblanadi<ref name="lex.uz">{{veb manbasi |title="Moddiy madaniy merosning ko'chmas mulk obyektlari milliy ro'yxatini tasdiqlash to'g'risidagi" [[Vazirlar Mahkamasi]] qarori |url=https://lex.uz/ru/docs/-4543266 |website=lex.uz |accessdate=4-noyabr 2023-yil}}</ref>. Maktab binosini qurish uchun pul<ref>Oʻsha paytda binoni qurish qiymati 240 000 ming rublni tashkil qilgan.</ref> davlat tomonidan ajratilgan va qisman xalq tomonidan xayriya shaklida yigʻilgan<ref> Masalan, [[Buxoro amiri]] [[Amir Abdulahadxon]] tomonidan 52 000 rubl xayriya qilingan. [[Zemstvo]] hisobidan, yaʼni mahalliy hokimiyat mablagʻlari hisobidan 50 000 rubl ajratilgan.</ref>.

Reja boʻyicha<ref>Binoning zamonaviy koʻrinishi uning qurilganidan keyin koʻplab kengaytirilganligi sababli biroz oʻzgargan.</ref> bino „H“ harfi koʻrinishida boʻlgan, old qismida fizika va kimyo darslari, shuningdek, geografiya va chizmachilik darslari uchun maxsus kabinetlar ajratilgan. Bu kabinetlar, boshqa sinf xonalari kabi, parket pollar va suv isitish tizimiga ega edi. Binoning orqa qismida kutubxona<ref>Kutubxona fondida 9000 jilddan ortiq kitoblar toʻplami boʻlgan.</ref>, xizmat xonalari va talabalar turar joylari joylashgan edi, chunki Toshkent real bilim yurtida [[Turkiston general-gubernatorligi|Rossiya Turkistonining]] barcha viloyatlaridan kelgan rus harbiy xizmatchilari va ziyolilarining farzandlari oʻqigan<ref>1905-yil 1-yanvardan 1908-yil 23-iyungacha maktab binosida joylashgan va 40 kishiga moʻljallangan oʻquvchilar kvartirasi mavjud edi. Oʻquvchilar kvartirasida qolish istagida boʻlgan talabalar yoʻqligi sababli yopilgan.</ref>. Binoning bir qavatli qanotida cherkov faoliyat yuritgan. Markaziy kirish eshigi ustidagi ikkinchi qavatda keng majlislar zali joylashgan boʻlib, undan toʻgʻridan-toʻgʻri binoning markaziy asosiy kirish eshigi ustida joylashgan ochiq balkonga chiqish imkoniyati boʻlgan. Asosiy kirish eshigi va balkoni binoning old tomonida joylashgan kichik maydonga qaragan<ref>Bino oldidagi bu maydon bugungi kungacha saqlanib qolgan.</ref>.

Real maktabning oʻqituvchilar tarkibi 13 kishidan iborat boʻlib, turli yillarda oʻquvchilar soni 300 dan 350 kishigacha boʻlgan 10 ta sinfda, xususan tayyorgarlik sinfida oʻqigan<ref name="elmundotour.com"/>.

Maktabning xarajatlari yiliga 44 ming rubldan oshgan. Bunda gʻaznadan (Taʼlim vazirligi) 25 ming rubldan ortiq, mahalliy hokimiyat organlaridan (zemstvo) 14 ming rublga yaqin, maxsus jamgʻarmalar hisobidan taxminan 5 ming rubl mablagʻ ajratilgan.

Rossiyada [[Oktyabr inqilobi]]dan soʻng xalq taʼlimiga oʻzgarishlardan soʻng<ref>Barcha gimnaziyalar, real maktablar va tijorat maktablari yopilib, yagona politexnika maktablari tashkil etilgan.</ref> Toshkentdagi real maktab yopildi va bino tez orada Toshkentda tashkil etilgan [[Oʻzbekiston Milliy universiteti|universitetga]], soʻngra Toshkent universitetidan ajralib chiqqan [[Toshkent davlat texnika universiteti|Toshkent politexnika instituti]] kimyo fakultetiga oʻtkazildi<ref name="elmundotour.com"/>. 2011-yil holatiga koʻra, binoda [[Oʻzbekiston Respublikasi investitsiyalar va tashqi savdo vazirligi|Oʻzbekiston Tashqi iqtisodiy aloqalar, investitsiyalar va savdo vazirligi]] joylashgan.

2017-yilda Prezident qarori bilan bino [[Oʻzbekiston Respublikasi Madaniyat va turizm vazirligi|Oʻzbekiston Madaniyat vazirligi]] tasarrufiga oʻtkazildi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Tashqi savdo vazirligi binosi Madaniyat vazirligiga beriladi |url=https://kun.uz/uz/18047257 |accessdate=4-noyabr 2023-yil |agency=[[Kun.uz]] |publisher=Kun.uz |date=2017-yil 3-avgust}}</ref> va Moddiy madaniy merosning koʻchmas mulk obyektlari roʻyxatiga kiritildi<ref name="lex.uz"/>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Rossiya imperiyasining real bilim yurtlari]]
[[Turkum:Toshkent maktablari]]
[[Turkum:Toshkent shahridagi tugatilgan taʼlim muassasalari]]
[[Turkum:Oʻzbekiston Madaniyat vazirligi]]