Tovush yozib olish sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Sanyo Micro-Pack 35 tape recorder showing cassette being inserted.jpg|thumb|Tovush yozib olish]]
'''Tovush yozib olish''' (texnikada) — tovush ([[nutq]], [[musiqa]], [[qoʻshiq]] va boshqalar)ni tovush eltgich ([[magnit lenta]], [[grammofon plastinkasi]], [[disk]] va boshqalar)ga yozib olish jarayoni. Akustik va elektroakustik usullar bilan amalga oshiriladi.

Akustik usulda tovush tebranishlari yozuv (tovush) eltuvchi moddaga taʼsir qiluvchi asbobni bevosita boshqaradi. Elektroakustik usulda tovush tebranishlari [[mikrofon]] vositasida elektr tebranishlariga aylantiriladi va kuchaytirilgandan keyingina tovush eltgichga tushiriladi.

Tovush yozib olishning mexanik, fotografik va magnit tizimlari mavjud. Mexanik tizimda nina harakatlanayotgan tovush eltgichni bosib, uning sirtida tovush tebranishlari shakliga moye keluvchi ariqchalar chizadi. Tovushni tiklash (qayta eshitish)da [[grammofon]] ninasi shu ariqchalar boʻylab harakatlanib, oʻsha tebranishlarni takrorlaydi va uni membranaga uzatadi. Mexanik usulda yozib olishni 1877-yil amerikalik ixtirochi T. A. Edison birinchi boʻlib qoʻllagan. Mexanik tizimi [[Grammofon plastinkasi|grammofon plastinkalar]] ishlab chiqarishda keng qoʻllanadi.

Fotografik tizimda harakatlanayotgan kinoplyonkaga kuchi yoki shakli tovush tebranishlariga moye holda oʻzgarayotgan yorutlik nuri tushadi. Natijada tovush "suratga olingan"dek boʻladi. Tizimni 1901-yil nemis olimi E.Rumer qoʻllagan. Fotografik tizim, asosan, [[Ovozli kino|ovozli kinoda]] qoʻllanadi.

Magnit tizimda tovush tebranishlariga moye holda [[Magnit maydon|magnit maydonida]] harakatlanayotgan lentaning ayrim qismlari magnitlanib boradi. Magnit maydon esa magnit kallagi oʻramidan [[Mikrofon|mikrofonning]] kuchli elektr toki oʻtganda hosil boʻladi. Tovushni qayta tiklashda magnit fonogrammasi harakatlanib, magnit kallagi oʻramida elektr signallari hosil qiladi (yana qarang [[Magnitofon]]). Magnit tizimni 1898-yil daniyalik muhandis V. Paulsen taklif qilgan. XX asrning 80-yillaridan tovush yozib olishning raqamli usuli ham qoʻllana boshladi. Tovush yozib olish [[radioeshittirish]], [[televideniye]], taʼlim-tarbiya ishlari va boshqa sohalarda muhim ahamiyatga ega.

{{OʻzME}}


{{chala}}
[[Turkum:Texnika]]
[[Turkum:Musiqa]]