Trans-Isroil quvuri sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:PikiWiki_Israel_8153_oil_jetty_in_eilat.jpg|thumb|Eylatdagi neft punkti]]
[[Fayl:Eilat-Ashkelon_Pipeline.svg|thumb|Trans-Isroil quvur liniyasi xaritasi]]
'''Trans-Isroil quvuri''' ({{Lang-he|קו צינור אילת אשקלון}}), shuningdek, '''Tipline''', '''Eylat-Ashkelon quvur liniyasi''' yoki '''Yevropa-Osiyo quvur liniyasi deb ataladi.''' [[Qizil dengiz]]dagi Aqaba koʻrfazidan [[Oʻrta dengiz|Oʻrta yer dengizigacha]] choʻzilgan [[Isroil]]dagi neft quvur hisoblanadi. U dastlab [[Eron]]dan olinadigan neftni Isroil va [[Yevropa]]ga tashish uchun qurilgan.

254&nbsp;km, Ashkelondagi maxsus pristandan [[Qizil dengiz]]dagi Eylat portigacha boʻlgan 42 dyuymli quvur quvvati {{Convert|400000|oilbbl|m3}} etadi va kuniga va {{Convert|1.2|Moilbbl/d|m3/d}} teskari yoʻnalishda yetkazish imkoniyatiga ega hisoblanadi. Quvur Eilat Ashkelon quvur liniyasi kompaniyasiga (EAPC) tegishli va boshqariladi u [[Isroil]]dagi boshqa bir qancha neft quvurlarini ham boshqaradi.

== Tarix ==
Quvur 1968-yilda Isroil va Eron oʻrtasida 50/50 % qoʻshma korxona sifatida qurilgan. Biroq 1979-yilgi Eron Islom inqilobida Shoh [[Muhammad Rizo Pahlaviy]] hokimiyatdan ag‘darilgach, ikki davlat o‘rtasidagi munosabatlar uzilganidan keyin Eron quvurdan foydalanishni to‘xtatadi.

2003-yilda Isroil va [[Rossiya]] oʻrtasida [[Novorossiysk]]dan Ashkelonga tankerlar orqali yetkazilgan, qolaversa Osiyoga joʻnatish uchun Eylatdagi tankerlarga qayta yuklangan rus neftini Osiyo bozorlariga yetkazib berish toʻgʻrisida kelishuv imzolandi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/russian-oil-transit-israel-trans-israel-pipeline-reborn|sarlavha=Russian Oil to Transit Israel: The Trans-Israel Pipeline is Reborn|ish=Washington Institute|sana=November 17, 2003|qaralgan sana=March 1, 2016}}</ref>. Shunday qilib, neft dastlab moʻljallanganiga teskari yoʻnalishda oqadi. Evropadan Osiyoga boradigan bu yoʻl [[Afrika]] boʻylab anʼanaviy yoʻlga qaraganda qisqaroq va [[Suvaysh kanali]] orqali yoʻlga qaraganda arzonroqqa tushadi.

2014-yil dekabr oyida quvurning janubiy uchi yaqinidagi buzilish Evrona qoʻriqxonasiga yirik neftning<ref name="TP14">{{Veb manbasi|url=http://thinkprogress.org/climate/2014/12/04/3599861/israel-oil-spill/|sarlavha=PHOTOS: Israel Hit With Massive 600,000 Gallon Oil Spill|ish=Think Progress|sana=December 12, 2014|qaralgan sana=December 5, 2014}}</ref> toʻkilishiga olib keldi.

2020-yil sentabr oyida esa [[Birlashgan Arab Amirliklari|Amirlik]] neftini quvur orqali Qizil dengizdan O‘rtayer dengiziga tashish bo‘yicha dastlabki kelishuvga erishiladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.reuters.com/article/us-emirates-israel-pipeline/israeli-pipeline-company-signs-deal-to-bring-uae-oil-to-europe-idUSKBN275155|sarlavha=Israeli pipeline company signs deal to bring UAE oil to Europe|ish=Reuters|sana=October 20, 2020|qaralgan sana=October 21, 2020}}</ref>.

2021-yil may oyida 2021-yilgi Isroil-Falastin inqirozida G‘azodan otilgan raketa tufayli quvurning Ashkelon omboridagi saqlash tanki talofat koʻradi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Schreirber|ism=Sholom|sana=2021-05-11|sarlavha=Trans-Israel pipeline Hit By Rocket From Gaza|url=https://thejewishvoice.com/2021/05/trans-israel-pipeline-hit-by-rocket-from-gaza/|qaralgan sana=2021-05-12|ish=The Jewish Voice|til=en-US|arxivsana=2021-05-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210512060330/https://thejewishvoice.com/2021/05/trans-israel-pipeline-hit-by-rocket-from-gaza/}}</ref>.

=== Eronning qonuniy daʼvosi ===
1979-yilda neft quvur olib qo‘yilgandan so‘ng, Eron Isroilga qarshi tovon puli talab qildi. 2016-yil 27-iyun kuni Shveysariya Federal tribunali ishni Eron foydasiga hal qilib 1,1 milliard dollar undirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Daiss |first=Tim |date=August 15, 2016 |title=Israel Loses Secretive Oil Pipeline Case To Iran, Ordered To Pay 8.1 Billion Plus Interest |work=Forbes |url=https://www.forbes.com/sites/timdaiss/2016/08/15/israel-loses-secretive-oil-pipeline-case-to-iran-ordered-to-pay-1-1-billion-plus-interest/#79c35b216024 |access-date=August 16, 2016}}</ref>.

== Manba ==
{{Manbalar}}

{{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}