Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Andrey Tupolev
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Andrey Tupolev]]
{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi = Andrey Nikolayevich Tupolev
| asl ismi =
| tasvir = File:А.Н. Туполев 1944.jpg
| uzunlik =
| izoh = Aviatsiya texnik xizmati general-mayori A. N. Tupolev, 1944-yil
| tartib =
| lavozim = [[SSSR]] aviatsiya sanoatining bosh konstruktori
| bayroq  = Flag of the Soviet Union.svg
| bayroq2  =
| boshlanish davri = 1956-yil dekabr
| tugash davri = 1972-yil 23-dekabr
 
| tavallud_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi|1888|11|10}}
| tavallud_joyi = Pustomazovo qishlogʻi, Korchevsk uyezdi, Tver guberniyasi, {{TavalludJoyi|Rossiya imperiyasi}}
| vafot sanasi = {{Vafot sanasi va yoshi|1972|12|23|1888|11|10}}
| vafot joyi = {{VafotJoyi|Moskva}}, [[SSSR]]
| dafn etilgan joyi = Novodevichye qabristoni
| fuqaroligi =
| millati =
| partiya = partiyasiz
| boshqa partiya =
| boʻyi =
| turmush_oʻrtogʻi = Tupoleva Yuliya Nikolayevna (1894—1962)
| bolalari = qizi Yuliya (1920—2011) va oʻgʻli Aleksey (1925—2001)
| otasi = Tupolev Nikolay Ivanovich (1842—1911)
| onasi = Tupoleva Anna Vasilyevna (1894—1928)
| qarindoshlari =
| istiqomat joyi =
| dini =
| taʼlim = Tver guberniya gimnaziyasi (1908) <br /> [[N. E. Bauman nomidagi Moskva davlat texnika universiteti|Moskva oliy texnika oʻquv yurti]] (1918)
| kasbi = aviakonstruktor
| mashhur ishlari =
| maoshi =
| kabinet =
| qoʻmitalar =
| portfolio =
| ilmiy unvoni = [[Fan doktori|texnika fanlari doktori]]
| unvoni = SSSR Fanlar akademiyasi akademigi
| maʼlumoti =
| mukofotlari = {{Sotsialistik Mehnat Qahramoni}} {{Sotsialistik Mehnat Qahramoni}} {{Sotsialistik Mehnat Qahramoni}} <br /> {{Lenin ordeni}} {{Lenin ordeni}} {{Lenin ordeni}} {{Lenin ordeni}} {{Lenin ordeni}} {{Lenin ordeni}} {{Lenin ordeni}} {{Lenin ordeni}} {{Oktabr Inqilobi ordeni}} {{Suvorov ordeni 2-darajali}} {{1-darajali Ulugʻ vatan urushi ordeni}} {{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}} {{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}} {{Qizil Yulduz ordeni}} {{Hurmat Belgisi ordeni}} {{„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali}} {{Lenin mukofoti}} {{Stalin mukofoti}} {{Stalin mukofoti}} {{Stalin mukofoti}} {{Stalin mukofoti}} {{SSSR Davlat mukofoti}}
| imzosi = Sign of Andrey N. Tupolev.png
| sayt =
| taxallus =
| mansubligi = {{SSSR}}
| qoʻshin turi = [[General-polkovnik]]
| xizmat qilgan yillari =
| harbiy_mukofotlari =
| harbiy_blanka1 =
| harbiy_matn1 =
| harbiy_blanka2 =
| harbiy_matn2 =
| harbiy_blanka3 =
| harbiy_matn3 =
| harbiy_blanka4 =
| harbiy_matn4 =
| harbiy_blanka5 =
| harbiy_matn5 =
| modul =
| modul2 =
| modul3 =
| modul4 =
| modul5 =
| izohlar =
| sana =
| yil =
| manba =
}}
[[Fayl:The Soviet Union 1988 CPA 5994 stamp (Birth centenary of Andrei Tupolev, Soviet aeronautical engineer known for his pioneering aircraft designs as Director of Tupolev Design Bureau).jpg|thumb|Andrey Nikolayevich Tupolev]]
'''Tupolev Andrey Nikolayevich''' (1888.29.10, [[Kaliningrad viloyati]] – 1972.23.12, [[Moskva]]) – rus aviakonstruktori, akademik (1953), [[general-polkovnik]] muhandis (1968), 3 marta Mehnat Qahramoni (1945, 1957, 1972), Moskva oliy texnika bilim yurtini tugatgan (1918). N. Ye. Jukovskiy bilan birga [[Aerodinamika]] institutini tashkil qilgan (1918), shu institut tarkibida samolyotlar, torpeda katerlari va aerochanalar yaratish bilan shugʻullanuvchi tajriba konstruktorlik byurosini tuzgan (1922) va uni boshqargan. Tupolev rahbarligida 100 dan ortiq tipdagi harbiy va fuqarolar samolyotlari, shu jumladan, ANT-25, TU-104 [[Tayyora|samolyotlari]] (birinchi reaktiv fuqaro samolyoti), Tu-114, [[Tupolev Tu-144|Tu-144]] (tovushdan tezuchar fuqarolik samolyoti) yaratilgan. Tupolev samolyotsozlikka duralyuminiyni tatbiq qilish ishlariga rahbarlik qilgan (1922—24). Tupolev samolyotlarida 78 jahon rekordi oʻrnatilgan, 28 noyob uchib oʻtishlar (shu jumladan, ANT-4 samolyotida „Chelyuskin“ paroxodi ekipajini qutqarish, ANT-25 samolyotida [[Valeriy Chkalov|V. P. Chkalov]] va M. M. Gromovning Shimoliy qutb orqali [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] ga qoʻnmay uchishi) bajarilgan<ref>{{OʻzME manba|maqola=[[Tupolev Andrey Nikolayevich]]|jild=8}}</ref>.
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
{{OʻzME}}
{{bio-stub}}
{{DEFAULTSORT:Tupolev, Andrey}}
 
[[Turkum:Texnika fanlari doktorlari]]
[[Turkum:General-polkovniklar (SSSR)]]
[[Turkum:Uch karra Sotsialistik Mehnat Qahramonlari]]
[[Turkum:Sovet Ittifoqida oqlanganlar]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Andrey Nikolayevich Tupolev

Aviatsiya texnik xizmati general-mayori A. N. Tupolev, 1944-yil
 SSSR aviatsiya sanoatining bosh konstruktori
Mansab davri
1956-yil dekabr – 1972-yil 23-dekabr
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi 10-noyabr 1888-yil
Pustomazovo qishlogʻi, Korchevsk uyezdi, Tver guberniyasi, Rossiya imperiyasi
Vafoti 23-dekabr 1972-yil(1972-12-23)
(84 yoshda)
Moskva, SSSR
Siyosiy partiyasi partiyasiz
Turmush oʻrtogʻi Tupoleva Yuliya Nikolayevna (1894—1962)
Bolalari qizi Yuliya (1920—2011) va oʻgʻli Aleksey (1925—2001)
Onasi Tupoleva Anna Vasilyevna (1894—1928)
Otasi Tupolev Nikolay Ivanovich (1842—1911)
Taʼlim Tver guberniya gimnaziyasi (1908)
Moskva oliy texnika oʻquv yurti (1918)
Kasbi aviakonstruktor
Ilmiy unvoni texnika fanlari doktori
Mukofotlari
1-darajali Vatan urushi ordeni Lenin mukofoti SSSR Davlat mukofoti
Dafn etilgan joyi Novodevichye qabristoni
Imzosi
Mansubligi SSSR bayrogʻi SSSR
Qoʻshin turi General-polkovnik
Unvoni SSSR Fanlar akademiyasi akademigi
Andrey Nikolayevich Tupolev

Tupolev Andrey Nikolayevich (1888.29.10, Kaliningrad viloyati – 1972.23.12, Moskva) – rus aviakonstruktori, akademik (1953), general-polkovnik muhandis (1968), 3 marta Mehnat Qahramoni (1945, 1957, 1972), Moskva oliy texnika bilim yurtini tugatgan (1918). N. Ye. Jukovskiy bilan birga Aerodinamika institutini tashkil qilgan (1918), shu institut tarkibida samolyotlar, torpeda katerlari va aerochanalar yaratish bilan shugʻullanuvchi tajriba konstruktorlik byurosini tuzgan (1922) va uni boshqargan. Tupolev rahbarligida 100 dan ortiq tipdagi harbiy va fuqarolar samolyotlari, shu jumladan, ANT-25, TU-104 samolyotlari (birinchi reaktiv fuqaro samolyoti), Tu-114, Tu-144 (tovushdan tezuchar fuqarolik samolyoti) yaratilgan. Tupolev samolyotsozlikka duralyuminiyni tatbiq qilish ishlariga rahbarlik qilgan (1922—24). Tupolev samolyotlarida 78 jahon rekordi oʻrnatilgan, 28 noyob uchib oʻtishlar (shu jumladan, ANT-4 samolyotida „Chelyuskin“ paroxodi ekipajini qutqarish, ANT-25 samolyotida V. P. Chkalov va M. M. Gromovning Shimoliy qutb orqali AQSH ga qoʻnmay uchishi) bajarilgan[1].

  1. ↑ „Tupolev Andrey Nikolayevich“, Fayl:National Encyclopedia of Uzbekistan logo.png Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi: 8-jild (Solnoma — Toʻytepa). Toshkent: „Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi“ Davlat ilmiy nashriyoti, 2004 — 704-bet.