Turan Dursun sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat
|ismi            = Turan Dursun
|asl ismi        = 
|portret         =
|eni             = 
|tavsif          = 
|tavallud sanasi = 1934
|tavallud joyi   = [[Şarkışla]], [[Sivas viloyati]]
|vafot sanasi    = 4-sentabr 1990 (56 yoshda)
|vafot joyi      = [[Istanbul]]
}}'''Turan Dursun''' (1934, [[Şarkışla]] – 4-sentabr 1990, [[Istanbul]])<ref name="AlexanderHoenig2008">{{kitob manbasi
|author1=Yonah Alexander
|author2=Milton M. Hoenig
|title=The new Iranian leadership: Ahmadinejad, terrorism, nuclear ambition, and the Middle East
|url=http://books.google.com/books?id=cesWq6v8srgC&pg=PA57
|accessdate=25-avgust 2010-yil
|year=2008
|publisher=Greenwood Publishing Group
|isbn=978-0-275-99639-0
|page=57}}</ref> [[turklar|turk]] [[islom]] olimi va yozuvchisi boʻlgan. Uning ishlari islom va uning asoschilarini tanqid qiladi<ref name="AlexanderHoenig2008"/><ref name="cum20050904">Dursun Işık Tutmayı Sürdürüyor, Cumhuriyet, 4 Eylül 2005</ref>.

U avvaliga [[imom]] va [[muftiy]] boʻlgan, biroq keyinchalik [[monoteizm|monoteistik dinlar]] tarixini oʻrganib, [[ateist]] boʻlib ketgan<ref name = "YavusEsposito">[http://books.google.com/books?id=19q9N0IBf9wC Turkish Islam and the secular state: the Gülen movement]  By M. Hakan Yavuz, John L. Esposito</ref>. Dursun [[din]], xususan islomiy matnlar tafsirlari haqida bir necha kitob yozgan. U dinni ochiq tanqid qilib, bu ishi tufayli [[fundamentalizm|fundamentalist]] [[aqidaparast]]lar tomonidan tez-tez tahdidlarga uchrar edi<ref name="milliyet19900904">Gazeteci Dursun Öldürüldü, [http://gazetearsivi.milliyet.com.tr/GununYayinlari/DGzmxifGZ5FfEvz1rTUNDA_x3D__x3D_ Milliyet, September 5th, 1990]</ref>.

Turan Dursun 1990-yil 4-sentabr kuni Istanbuldagi uyi tashqarisida oʻldirildi<ref name = "milliyet19900904"/>. Bu voqeadan keyin uning kitoblari minglab nusxada [[Turkiya]]da sotildi<ref name="YavusEsposito"/>.

== Hayoti ==
Turan Dursun 1934-yili [[Sivas]] viloyatining [[Şarkışla]] tumaniga qarashli [[Gümüştepe (Şarkışla)|Gümüştepe]] qishlogʻida sakkiz bolalik katta oilada tugʻildi. Besh yoshida oilasi [[Ağrı]] viloyatining [[Tutak (Ağrı)|Tutak]] tumanidagi bobosidan qolgan yerlarni ishlash uchun koʻchdi. Otasi oilasini boqish uchun qishloqlarda [[imom]]lik qila boshladi. Otasi oʻgʻli Turan'ning eʼtiborli bir [[din]] [[ulamo]]si boʻlib yetishib chiqishini istagan edi.

Otasi Turan'ni diniy taʼlim olishi maqsadida yotoqli din maktablariga, [[Qurʼon]] kurslariga, mashhur domlalar qoʻliga berdi. Bittasidan boshqa barcha domlalar bepul taʼlim berishdi. Dursun pullik domlaga 100 [[turk lirasi|lira]] toʻlash uchun [[atir]] sotib, oʻzi ham domlalik qilib yurdi. Harbiy xizmatga chaqirilishidan oldin [[kurd tili|kurdcha]], [[cherkas tili|cherkascha]] va [[arabcha]] oʻrgandi. [[Antropologiya]] bilan qiziqdi. 1958-yili [[muftiy]] boʻldi<ref name="hayati">Perinçek, Ş., "Turan Dursun Hayatını Anlatıyor", Kaynak Yayınları</ref>.

Boshqa dindagilar bilan bahs olib borish uchun Dursun 1960-yillarda [[xristianlik]] va [[yahudiylik]]ni oʻrgana boshladi<ref name="hayati"/><ref>{{Citation |year= |title=Din Bu |url=http://www.scribd.com/DeCanter/d/63830835-Turan-Dursun-Din-Bu-01 |access-date=2013-07-10 |archivedate=2012-04-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120427065025/http://www.scribd.com/DeCanter/d/63830835-Turan-Dursun-Din-Bu-01 }}</ref>. Bu izlanishlar davomida u [[ibrohimiy dinlar]]ning kelib chiqishi, asotir va afsonalarini oʻrganib chiqdi; bu uning diniy ishonchlarini qayta qarab chiqishiga turtki boʻldi<ref name="milliyet19900904"/>. Din haqida salbiy xulosaga kelgach, Dursun [[Muhammad]] uning qimmatli bolalik va yoshlik yillarini olib qoʻyganidan afsuslandi va 1966-yili muftiylikni tashladi<ref name="hayati"/>.

Dursun ateist boʻlishidan oldin ikki-uch yil mustaqil [[teizm|teist]] boʻlib yurdi. U avvalboshda „[[xudo]] bor boʻlsa ham, u Muhammad xudosi emas,“ degan fikrda edi. Keyin Dursun antropologiyani oʻrganishda davom etib, teizmdan ham voz kechdi<ref name="hayati"/>.

== Vafoti ==
Turan Dursun 1990-yil 4-sentabr kuni Istanbuldagi uyidan chiqayotib, qurollangan shaxs tomonidan otib oʻldirildi. Toʻrt yildan keyin bu qotillik ortida Islomiy Harakat Tashkiloti nomli ekstremist guruh boʻlgani aniqlandi<ref>[http://www.milliyet.com.tr/1997/03/06/t/haber/islami.html İslami teror raporu], [[Milliyet (gazeta)|Milliyet]], 6-mart 1997.</ref>. Qotil İrfan Çağrıcı hibsga olingan va umrbod ozodlikdan mahrum etilgan.

Turan Dursun xotirasiga Turkiyada har yili [[:tr:Turan Dursun Araştırma ve İnceleme Ödülü|Turan Dursun Tadqiqot va Oʻrganish mukofoti]] beriladi.

== Asarlari ==
* Alloh <small>({{lang2|tr|Allah}})</small>
* Din bu 1: Tangri va Qurʼon <small>({{lang2|tr|Din Bu 1: Tanrı ve Kur'an}})</small>
* Din bu 2: Hz. Muhammad <small>({{lang2|tr|Din Bu 2: Hz. Muhammed}})</small>
* Din bu 3: Islomda jamiyat va dunyoviylik <small>({{lang2|tr|Din Bu 3: İslamda Toplum ve Laiklik}})</small>
* Din bu 4: Tabu ortga tortadi <small>({{lang2|tr|Din Bu 4: Tabu Can Çekişiyor}})</small>
* Din va seks <small>({{lang2|tr|Din ve Seks}})</small>
* Duo <small>({{lang2|tr|Dua}})</small>
* Olam hazilmi? <small>({{lang2|tr|Evren Bir Şaka mı?}})</small>
* Qullatayn <small>({{lang2|tr|Kulleteyn}})</small>
* Qurʼon <small>({{lang2|tr|Kur'an}})</small>
* Qurʼon ensiklopediyasi 1: Aba-Aql <small>({{lang2|tr|Kur'an Ansiklopedisi 1: Aba-Akıl}})</small>
* Qurʼon ensiklopediyasi 2: Akra-Arab <small>({{lang2|tr|Kur'an Ansiklopedisi 2: Akra-Arab}})</small>
* Qurʼon ensiklopediyasi 3: Arabu-Qarz <small>({{lang2|tr|Kur'an Ansiklopedisi 3: Arabu-Borç}})</small>
* Qurʼon ensiklopediyasi 4: Bekor-Duo <small>({{lang2|tr|Kur'an Ansiklopedisi 4: Boşa-Dua}})</small>
* Qurʼon ensiklopediyasi 5: Duo-Hijrat <small>({{lang2|tr|Kur'an Ansiklopedisi 5: Dua-Hicret}})</small>
* Qurʼon ensiklopediyasi 6: Hijrat-Kofir <small>({{lang2|tr|Kur'an Ansiklopedisi 6: Hicret-Kafir}})</small>
* Qurʼon ensiklopediyasi 7: Qalb-Shubha <small>({{lang2|tr|Kur'an Ansiklopedisi 7: Kalb-Kuşku}})</small>
* Qurʼon ensiklopediyasi 8: Quvvat-Moʻjiza <small>({{lang2|tr|Kur'an Ansiklopedisi 8: Kuvvet-Mucize}})</small>
* Muqaddas kitoblarning manbalari 1 <small>({{lang2|tr|Kutsal Kitapların Kaynakları 1}})</small>
* Muqaddas kitoblarning manbalari 2 <small>({{lang2|tr|Kutsal Kitapların Kaynakları 2}})</small>
* Muqaddas kitoblarning manbalari 3 <small>({{lang2|tr|Kutsal Kitapların Kaynakları 3}})</small>
* Islom va nurchilik (1971) <small>({{lang2|tr|Müslümanlık ve Nurculuk (1971)}})</small>
* Shariat bunday <small>({{lang2|tr|Şeriat Böyle}})</small>
* Mashhurlarga maktublar <small>({{lang2|tr|Ünlülere Mektuplar}})</small>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [http://www.turandursun.com/ Turan Dursun sayti] {{ref-tr}}
* [http://www.turandursun.net/ Turan Dursun sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130703084224/http://www.turandursun.net/ |date=2013-07-03 }} {{ref-en}}

{{DEFAULTSORT:Dursun, Turan}}
[[Turkum:1934-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1990-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:4-sentabrda vafot etganlar]]


{{bio-stub}}