Turkiy davlatlar tashkiloti
Туркий давлатлар ташкилоти (ТДТ)[1] (озарбайжонча: Тüрк Дöвлəтлəри Тəşкилатı, қозоқча: Түрік Мемлекеттері ұйымы, қирғизча: Түрк мамлекеттеринин уюму, туркча: Тüрк Девлетлери Теşкилатı, венг.: Тöрöк Áлламок Сзервезете, инглизча: Организатион оф Туркиc Статес; 2021-йилгача собиқ Туркий кенгаш) — туркийзабон давлатлардан ташкил топган халқаро ташкилот. Ташкилотнинг асосий мақсади аъзо давлатларнинг ҳар томонлама дўстлик ва ҳамкорликни ривожланиришига қаратилган. Ушбу ташкилотга 2009-йил 3-октабрда Озарбайжоннинг Нахичеван шаҳрида асос солинган.
|
герб | |
|
| |
| Ишга тушган санаси | 3-октабр 2009-йил |
|---|---|
| Жойлашуви |
|
| Асосчи(лар)и |
|
| Тил(лар)и |
Қозоқ тили |
| Вебсайти | туркиcстатес.орг |

Тарихи
1992-йилда илк бор "Туркийзабон давлатлар саммитиʻʻ бўлиб ўтди. 2009-йилнинг 3-октабр куни Озарбайжоннинг Нахчивон шаҳрида Озарбайжон, Қозоғистон, Қирғизистон ва Туркия ўртасида „Нахичеван келишуви“ имзоланди ва „Туркий кенгаш“ халқаро ташкилотига асос солинди. Ташкилот котибияти бош биноси Туркиянинг Истанбул шаҳрида жойлашиши аниқлаб олинди[2].
Ушбу ташкилотга асос солинишдан аввал, 1992-йилда Қозоғистоннинг ўша пайтдаги пойтахти Олмаотада „Бирлашган туркийлар тили ва санъати маъмурияти“га асос солинган эди. 1998-йилда эса Озарбайжоннинг Боку шаҳрида „Туркийзабон давлатлар парламентлик ассамблеяси“ ташкил этилди. Яқин келажакда „Туркий Кенгаш“гаТуркманистон кириши кутилмоқда.
Йиғилишлар
2021-йилнинг 23—24-июн кунлари Ўзбекистоннинг Қўқон шаҳрида Туркий кенгаш туризм вазирларининг ВИ йиғилиши ва Туризм бўйича ишчи гуруҳнинг ХВ йиғилиши ўтказилди[3]. 24-июн куни туризм соҳасидаги вазирларнинг йиғилишида Ўзбекистон Туризм ва спорт вазири Азиз Абдуҳакимов таклифига биноан Қўқон шаҳри Туркий кенгашнинг туризм пойтахти деб эълон қилинди[4].
Аъзо давлатлар
| Давлат | Пойтахти | Майдони | Аҳолиси сони (минг) |
ЙИМ | ЙИМ Аҳоли жон бошига |
|---|---|---|---|---|---|
| Боку | 86 600 км² | 10 073 | 130 млрд. долл. | 18 500 долл. | |
| Тошкент | 448 976 км² | 37 143 | 167 млрд. долл. | 2800 долл. | |
| Бишкек | 198 500 км² | 6 389 | 14млрд. долл. | 1655 долл. | |
| Нур-Султон | 2 724 902 км² | 20 000 | 320млрд. долл. | 10000 долл. | |
| Анқара | 783 562 км² | 84 155 | 1400 млрд. долл. | 13500 долл. | |
| Жами: | - | 4 242 540 км² | 157 760 | 11880млрд. долл. | 11000долл. |
Туркий Кенгашдаги кузатувчи давлат
| Давлат | Пойтахти | Аҳолиси сони | Майдони | ЙИМ | ЙИМ Аҳоли жон бошига |
|---|---|---|---|---|---|
| Будапешт | 9 778 371 | 93 036 км² | 242 млрд. долл. | 24 498 долл. | |
| Ашхобод | 5 240 500 | 491 200 км² | 95,5 млрд. долл. | 17 485 долл. | |
| Лефкосия | 3 300 км² | 294 900 | 1.7 млрд. долл. | 10 095 долл. |
Ташкилот соҳалари
- Истанбул котибияти
- Президентлар кенгаши
- Ташқи ишлар вазирлари кенгаши
- Юқори мартабалилардан ташкил топган комитет
- Туркийзабон давлатлар оқсоқоллари кенгаши
- Бокудаги парламент ассамблеяси
- Остонадаги туркий академия
- Туркий маданият халқаро ташкилоти
Ташкилот бош котиблари
| Халил Ақинчи[5] | 3.10.2009 | 16.09.2014 | |
| Рамил Ҳасанов | 16.09.2014 | 3.09.2018 | |
| Бағдод Амреев | 3.09.2018 | 2022 | |
| Кубаничбек Омруалиев | 2022 | ҳозирги кунга қадар |
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ „Туркий Кенгаш номи «Туркий давлатлар ташкилоти» деб ўзгартирилади“. Газета.уз (12-ноябр 2021-йил). Қаралди: 14-ноябр 2021-йил.
- ↑ Нахичеванское соглашение о создании Совета сотрудничества тюркоязычных государств, 27-декабр 2010-йилда асл нусхадан архивланди, қаралди: 29-март 2015-йил
{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат () - ↑ „Ўзбекистонда Туркий кенгаш туризм вазирларининг ВИ йиғилиши ўтказилади“. Бугун.уз. 2021-йил 24-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021 йил 11 июнь.
- ↑ „Қўқон шаҳрини Туркий кенгашнинг илк «Туризм пойтахти» сифатида номлаш таклиф қилинди“. Бугун.уз. 2021-йил 24-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021 йил 24 июнь.
- ↑ Информация из Официального сайта ТС, 14-феврал 2014-йилда асл нусхадан архивланди, қаралди: 29-март 2015-йил
{{cитатион}}: CС1 маинт: дате формат ()
Ҳаволалар
- Ташкилот расмий сайти
- Нахчивон келишуви (Wайбаcк Мачине сайтида 27-декабр 2010-йил санасида архивланган)
- Webarxiv andozasi wayback havolalari
- Xalqaro tashkilotlar
- Turkiy davlatlar
- Turkiy tillar
- Vengriya
- Oʻzbekiston tashqi siyosati
- Turkiyaning tashqi siyosati
- Qirgʻizistonning tashqi siyosati
- Ozarbayjon tashqi aloqalari
- Qozogʻistonning tashqi siyosati
- Turkmanistonning tashqi siyosati
- Turkiy tilli davlatlarning xalqaro tashkilotlari