Kontent qismiga oʻtish
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦
Ilova test rejimida ishlamoqda: matnlar, jumlalar va soʻzlardagi xatoliklar tez orada tahrirchilar tomonidan tuzatiladi ✦

Sochi xalqaro aeroporti

Koordinatalari: 43°27′00″N 039°57′24″E / 43.45000°N 39.95667°E / 43.45000; 39.95667
ZiyoSfera, erkin ensiklopediya
(URSSdan yoʻnaltirildi)
Сочи халқаро аэропорти
Международный Аэропорт Сочи
ИАТА коди: АЭР – ИCАО коди: УРСС
Қисқача баён
Аэропорт тури Фуқаролик / ҳарбий
Эгаси Олег Дерипаска
Басиc Элемент орқали
Оператор „Сочи халқаро аэропорти“ АЖ
Хизмат доираси Сочи, Краснодар ўлкаси, Россия
Денгиз сатҳидан баландлиги 27 м / 89 фт
Координаталари 43°27′00″Н 039°57′24″Э / 43.45000°Н 39.95667°Э / 43.45000; 39.95667
Вебсайти аэр.аэро
Харита
AER (Rossiya)
АЭР
Аэропортнинг Россия харитасидаги жойлашуви
Учиш/қўниш йўлаклари
Узунлиги Юзаси
м фт
02/20 2,200 7,218 Асфалт
06/24 3,000 9,482 Асфалт
Маълумотлар (2018)
Йўловчилар оқими 6,343,869
Парвозлар сони 21,174
Тиме Зоне УТC +3
Оператинг Тиме 24/7, Алл Еар
Манба: Россия федерал ҳаво транспорти агентлиги(2018-йилги статистикага ҳам қаранг)[1]

В. И. Севастянов номидаги Сочи халқаро аэропорти[2] (ИАТА: АЭР, ИCАО: УРСС) — Краснодар ўлкаси Сочи шаҳридаги халқаро аэропорт. Россиянинг жанубий федерал округидаги маҳаллий ва халқаро авиакомпанияларнинг энг йирик маркази.

Аэропорт Сочи шаҳрининг Адлер туманида жойлашган, шунинг учун „Адлер аэропорти“ номи ҳам кенг тарқалган. Россиянинг энг йирик курортига, унинг агломерацияси (жумладан, Туапсе шаҳри), бошқа тортишиш ҳудудлари ва Абхазия (245 минг киши[3])га, умумий тахминан 900 минг кишига хизмат қилади. Федерал аэропорт мақомига эга[4].

Аэропорт йўловчи ташиш ҳажми бўйича (11 076 621 йўловчи) Москванинг Шереметево, Домодедово, Внуково ва Санкт-Петербургнинг Пулково аэропортларидан кейин мамлакатда 5-ўринни эгаллайди. Аэропортдан Москвагача бўлган масофа тахминан 1360 км, парвоз вақти эса 4 соат.

Аэропорт оператори „Сочи халқаро аэропорти“ АЖ ҳисобланади. У „Аэродинамика“ аэропорт холдинги таркибига киради.

Тарихи

Ҳарбий аэродром

Адлер туманидаги аэродром Улуғ Ватан уруши даврида Қора денгиз соҳилини ҳимоя қилиш учун қурилган. Аэродром қурилиши 1941-йил 9-июлда Черноморец уруғчилик совхози ҳудудида бошланган. 50 кун ичида сочилик муҳандис Иван Гаврилович Шевкуненко бошчилигида асфалтланмаган учиш-қўниш йўлаги бўлган аэродром, шунингдек, майдони 20 м² бўлган бир қаватли бош офис биноси қурилди[5].

Эски ва янги Сочи аэродромлари майдонида Қора денгиз флоти ҳарбий ҳаво кучларининг махсус (Қора денгиз) Фуқаро ҳаво флоти транспорт отряди жойлашган эди. 1941-йил 1-сентябрда аэродром биринчи жанговар самолётни қабул қилди. 1942-йилдан бери аэродромда авиация генерал-лейтенанти Сергей Кондратиэвич Горюнов қўмондонлигидаги 5-ҳаво армиясининг полклари ва фронти ҳаво кучларининг бир қатор бошқа бўлинмалари жойлашган эди[5].

Сочи аэропортининг эски биноси

Аэропорт

Адлер аэропорти расмий равишда Фуқаролик ҳаво флоти бош бошқармасининг 1945-йил 23-ноябрдаги 236-сонли буйруғи билан Ли-2, Ил-12 тезюрар самолётларига парвозлар ва техник хизмат кўрсатиш учун ташкил этилган. Сочи дарёси водийсидаги 1929-йилдан бери фуқаро авиациясига хизмат кўрсатган эски аэропорт ёпилди ва унинг ҳудуди турар-жой биноларини қуриш учун шаҳар балансига ўтказилди ва барча жиҳозлар янги Адлер аэропортига ўтказилди.

1956-йилда терминал биноси (ҳозирги эски бино) ва учиш-қўниш йўлаги-1 қурилди. 1957-йилда аэропорт 35 мингга яқин йўловчи ва 1000 тонна юк жўнатган. 1960—1965-йилларда йўловчи ва багаж павилёнлари, 200 ўринли меҳмонхона, радионавигация ва қўниш тизимлари қурилди. Йўловчи ташиш доимий равишда ўсиб борди ва 1965-йилда 902 мингдан ортиқ, 1990-йилда эса 2 миллион 300 минг йўловчи ташилди.

Аэропортнинг асосий кириши

1966-йил август ойида аэропорт фаолиятидаги юқори кўрсаткичлари учун Меҳнат Қизил Байроқ ордени билан тақдирланди.

1967-йилда Шимолий Кавказ фуқаро авиацияси бошқармаси томонидан Адлер аэропорти Сочи аэропорти деб ўзгартирилди.

1981-йил 21-июлда аэропортга илк маротаба Совет Ил-86 кенг фюзеляжли йўловчи самолёти қўнди. Экипаж раҳбари В. П. Корниюк.

1981-йилда чет элга мунтазам парвозлар бошланди: Сочидан Братислава, Будапешт, Прага йўналишлари йўлга қўйилди. Кейинчалик Яқин Шарқ ва Ғарбий Европага кўплаб рейслар очилди.

2009-йилда юқори технологияли янги терминал биноси фойдаланишга топширилди.

Инфратузилмаси

Аэропортнинг 2006-йилдаги кўриниши
Янги терминалнинг италян усулидаги ички ҳовлиси

Биринчи тоифали Сочи аэродромида иккита сунъий учиш-қўниш йўлаги, умумий узунлиги 4310 м ва кенглиги 40,5 м бўлган такси йўллари тармоғи, умумий майдони 219 000 квадрат метр бўлган перрон ва тўхташ жойлари мавжуд. Аэродромнинг ўзига хос хусусияти шундаки, аэродромнинг шимоли ва шимоли-шарқида табиий тўсиқлар (тоғлар) мавжудлиги сабабли қўниш фақат бир томондан — денгиздан амалга оширилади. Худди шу сабабга кўра, парвоз мутлақо тескари йўналишда амалга оширилади.

Сочи аэропорти ИАC Авиация регистри томонидан халқаро рейсларга мувофиқлиги сертификатига эга. 2007-йилдан бери у барча турдаги самолётларни, жумладан: А-330 ва унинг модификациялари, Боэинг-747, Боэинг-777 (-200, −300, −200ЛР, −300ЭР) қабул қила олади.

Янги терминал биноси 1989—2007-йилларда қурилган бўлиб, майдони 65 000 м², Россиядаги энг йирикларидан бири ҳисобланади. 2013-йил охирида янги интернат галереяси ва 10 та телетраплар қурилиши якунланди. 1000 дан ортиқ автомобилларни тўхташ имконияти мавжуд. Аэропорт мажмуасининг сиғими соатига 2500 йўловчини ташкил этади. 2013-йил декабр ойида янги ВИП терминал фойдаланишга топширилди. Терминалнинг майдони 4 минг квадрат метрни ташкил қилади. У асосий аэропорт мажмуаси ёнида қурилган. Терминалда бизнес тадбирлари ва учрашувлар учун бешта хона мавжуд.

Аэропортда рўйхатдан ўтиш жойи

2014-йилги Қишки Олимпиада ўйинлари давомида аэропортнинг ўтказиш қобилияти соатига 3800 йўловчига етди, бу Халқаро олимпиада қўмитаси талабларига тўлиқ жавоб беради. Энг қизғин кунларда аэропорт кунига 575 та учиш-қўниш операцияларини амалга оширишга муваффақ бўлди, бу дунёдаги энг йирик аэропортлардаги ҳаво қатнови интенсивлиги билан таққосланади[6].

2014-йил 19-октябрдан бошлаб аэропортда „очиқ осмон“ режими („ҳаво эркинлигининг бешинчи даражаси“[7]) ишламоқда, бу эса кўплаб янги халқаро йўналишларни очиш имконини берди. Бундай эркинлик даражаси билан хорижий компаниялар Россияда қўнишлари ва улар рўйхатдан ўтган мамлакатдан учинчи давлатга учаётганда йўловчи ва юкларни олиб кетишлари мумкин.

2015-йилда Халқаро аэропортлар кенгаши Сочи аэропортини Шереметево ва Пулково билан бирга хизмат кўрсатиш даражаси бўйича Европадаги энг яхшиси деб тан олди[8].

Авиакомпаниялар ва йўналишлар

С7 авиакомпанияси Сочидан Боэинг 767-300 самолётларида учади

Аэропорт 40 та авиакомпаниядан 60 та йўналишга парвозларни амалга оширади[9].

Аэрофлот компаниялар гуруҳининг авиакомпаниялари аэропорт йўловчи ташишининг 40% дан ортиғини таъминлайди. Рейсларнинг энг юқори частотаси Москва, Санкт-Петербург, Новосибирск йўналишларига тўғри келади[10].

Авиакомпания Манзиллар
Аэрофлот Москва–Шереметево, Қозон, Санкт-Петербург, Самара, Уфа, Екатеринбург
Аир Арабиа Мавсумий: Шаржа[11]
Аир Сербиа Белград[12]
азимутҳ Анталия, Ар-Риёд[13], RossiyaАстрахан[14], Батуми[15], Дубай–Ал-Мактум, Истанбул, RossiyaКалуга, Маҳачқалъа[14], Минералне Води, Налчик, Олмаота[16], RossiyaПенза[14], RossiyaПсков, Самарқанд[16], RossiyaСаранск[14], RossiyaСтавропол[14], Тел-Авив[17], Тбилиси[18], Тошкент[19], RossiyaЯрославл, Ереван[14]
Мавсумий: TurkiyaБодрум[20]
Азур Аир Мавсумий чартер: Анталия[21]
Белавиа Минск
Cентрум Аир Самарқанд[22]
Этиҳад Аирwайс Абу-Даби[23]
флйдубаи Дубай-Халқаро[24]
ФлйОне Ереван[25]
Гулф Аир Мавсумий: Баҳрайн[26]
И-Флй, Rossiya bayrogʻi Россия Москва–Внуково[27]
Икар, Rossiya bayrogʻi Россия RossiyaБарнаул, Иваново, RossiyaНовокузнецк, Перм, Қўрғон, Самара, Сиктивкар, RossiyaТюмен, Уфа
Мавсумий: RossiyaКиров, Орск[28], Волгоград[29]
ИрАэро Мавсумий: Анталия, RossiyaАстрахан, TurkiyaДаламан[30], Истанбул[30], Маҳачқалъа[30], RossiyaПенза[30], Уфа[30], Ғозипошо/Алания[31]
Ижавиа, Rossiya bayrogʻi Россия Ижевск
Жазеэра Аирwайс Мавсумий: Кувайт[32]
НордСтар Москва-Домодедово
Мавсумий: RossiyaАбакан[33]
Нордwинд Аирлинес RossiyaКемерово, Красноярск–Халқаро, Магнитогорск[34], Москва-Шереметево, Нижнекамск, Нижневартовск[35], RossiyaНижний Новгород, RossiyaНовокузнецк, Новосибирск, Омск[35], Оренбург, Перм[35], Қозон, Санкт-Петербург, Самара, Сургут, RossiyaТомск, RossiyaТюмен, Уфа, Уляновск–Баратаевка[36], Екатеринбург, Чебоксари, RossiyaЧелябинск[35]
Мавсумий: RossiyaКиров[37]
Победа Москва-Шереметево[38], Москва-Внуково, RossiyaПерм, Қозон[39], Самара, RossiyaСаратов, Уфа, Екатеринбург, RossiyaЧелябинск[39]
Мавсумий: RossiyaКиров[37]
Ред Wингс Аирлинес Анталя, Баҳрайн[40], Батуми, Москва–Жуковский[41], Тбилиси, Тел-Авив[42], Ереван
Мавсумий: TurkiyaБодрум[21], Элиста[21], Маҳачқалъа[21] Владикавказ[21]
Мавсумий чартер: Пҳукет[21]
Россия Аирлинес Анталия[43], Истанбул[44], Красноярск, Москва–Шереметево[45], Перм, Санкт-Петербург, Ереван[44]
Мавсумий: RossiyaТомск[46]
С7 авиакомпанияси[47] Иркуцк[48], Москва-Домодедово, Новосибирск
Северстал Аир Cомпанй, Rossiya bayrogʻi Россия RossiyaПетрозаводск[49], Череповец
Смартавиа Мавсумий: RossiyaАрхангелск, Мурманск, Омск[50], Оренбург[21], Санкт- Петербург[21], Сиктивкар, Уфа, Екатеринбург[21], RossiyaЧелябинск[50]
Урал Аирлинес Душанбе, Истанбул[51], Москва-Домодедово, Перм, Самара[52], Тошкент[19], Екатеринбург, Ереван[53], Ўш[54], RossiyaЧелябинск
Мавсумий: Дубай–Ал-Мактум[55], RossiyaКемерово[56]
Мавсумий чартер: Ҳургада[57], Шарм аш-Шайх[57]
Утаир Москва-Внуково, Сургут, RossiyaТюмен
Мавсумий: Нижневартовск[58] Уфа[58], Ханти-Мансийск аэропорти[58]
Ўзбекистон ҳаво йўллари Наманган[19], Тошкент[59]
Ямал Аирлинес, Rossiya bayrogʻi Россия Москва-Домодедово, RossiyaТюмен
Мавсумий: Надим[60], Новий Уренгой[60], Ноябрск[60], Салехард[60]
Якутиа Аирлинес Москва–Внуково[21]
Мавсумий: Омск[21]

Фаолият кўрсаткичлари

2020-йилда 8 ой ичида 1300 тонна юк ташилган[61].

Бутун фаолият даври мобайнида 60 миллиондан ортиқ йўловчи аэропортдан ўз манзилларига учиб кетган.

1946-2021 йилларда йўловчи ташиш, миллион йўловчи[62]
1946 1957 1961 1965 1988 1990 2005 2006 2007 2008 2009
0,017 0,035 0,469 1566 4.4[63] 2,279 Decrease 1,223 1,346 1,6 Decrease 1,5 Decrease 1,4
2010 2011 2012 2013 [64] 2014 [65] 2015 [66] 2016 [67] 2017 [68] 2018 [69] 2019 [70] 2020 [71] 2021 2022
2,0 2,1 2,120 2,428 3,1 4,1 5,263 5,692 6,335 6,772 Decrease 6,505 11,077 13,700
Утаир авиакомпаниясининг Ту-134А-3 самолётлари Сочидан учади

Транспорт алоқаси

Сочи аэропорти темир йўл терминали платформаси

2013-йил 20-апрелда Сочи халқаро аэропорти терминали шаҳар автобусларини қабул қила бошлади. Максимал қулайлик учун жамоат транспортига кириш йўловчиларни тушириш учун аэропорт мажмуасининг иккинчи қавати даражасида жойлашган рампа бўйлаб таъминланади: рампадан улар зинапоялар, лифтлар ва эскалаторларни четлаб ўтиб, тўғридан-тўғри аэропортнинг кутиш залига ва рўйхатдан ўтиш жойларига киришлари мумкин. 105-сонли учта транзит йўналиши мавжуд (Сочи автовокзали — Роса Хутор тоғ-чанғи курорти соат 5.20 дан 23.15 гача ва унинг тезлаштирилган версияси 105-c, Хоста ва Кудепстада тўхтамасдан, 6 дан 23.35 соатгача, иккала вариант ҳам ҳаракатланиш оралиғини 13 дан 25 минутгача (13 дан 25 минутгача) беради (Ла35), бор") — „Роса-Хутор“ ТЧК, соат 7 дан 23.35 гача, интервал — 30 минут).

Йўловчилар ва аэропортга бошқа ташриф буюрувчиларни чиқиш терминалининг биринчи қаватида жойлашган терминалнинг кириш қисмида амалга оширилади. Жамоат транспорти бекатлари учиб келиш ва юкларни қабул қилиш залларига яқин жойлашган.

Сочи аэропорти платформаси ва йўл ўтказгичнинг қурилиши 2009-йилда бошланган ва 2012-йил 15-февралда Аэроэкспресс электр поэздлари (2013-йил 1-майдан — Ласточка электр поэздлари) ушбу линияда аэропортдан Адлер, Хоста ва Мацеста орқали Сочига кунига 4 марта (аэропортдан 3 соатгача) қатновни амалга оширади[72]. Саёҳат вақти тахминан 45 дақиқа, максимал тезлиги 160 км/соат, йўл ҳақи 200 дан 350 рублгача[73].

2014-йил 20-декабрдан 2015-йил 30-июнгача „Россия темир йўллари“ ОАЖ қарори билан Сочи аэропорти бекатидан шаҳар атрофидаги электр поездларининг ҳаракати тўхтатилди[74].

2015-йил 30-июндан бошлаб Сочи аэропорти бекатидан шаҳар атрофидаги электр поездларининг ҳаракати тикланди. Шаҳар атрофидаги ҳудуд учун йўл ҳақи 17 рублни ташкил қилади. Шундай қилиб, Сочи бекатидан аэропортгача йўл ҳақи 51 рублни ташкил қилади[72].

Мулкчилик шакли ва устав капитали

Хусусийлаштирилиши

Россия президентининг 2006-йил 3-майдаги 456-сонли фармони билан Сочи аэропорти 2004-йил 4-августдаги фармони билан илгари 1009-сонли фармон билан тасдиқланган стратегик корхоналар рўйхатидан чиқарилди.

Россиянинг Молиявий бозорлар федерал хизмати (МБФХ) 2006-йил 29-августдаги йиғилишда „Сочи халқаро аэропорти“ ОАЖнинг умумий қиймати 1 миллиард 142 миллион 35 минг 400 рубл бўлган оддий рўйхатга олинган ҳужжациз аксияларини чиқариш натижалари тўғрисидаги ҳисобот рўйхатга олди. Эмиссия қилиш Россия Федерацияси томонидан хусусийлаштириш жараёнида давлат корхонасини ОАЖга айлантириш жараёнида аксиядорлик жамиятининг аксияларини сотиб олиш йўли билан амалга оширилди.

Эмиссия қимматли қоғозлари сони 11 миллион 420 минг 354 дона, ҳар бир аксиянинг номинал қиймати 100 рубл. Эмиссия 1-01-55219-Э давлат рўйхатидан ўтиш рақамини олди.

Учиш-қўниш йўлаги хусусийлаштириладиган мулк эмас ва аэропортдан ижарага олинган.

Россия ҳукуматининг 16-сентябрдаги Н1301-р сонли буйруғи билан 2006-йил учун федерал мулкни хусусийлаштириш дастурига „Сочи халқаро аэропорти“ АЖнинг 100% аксияларини киритди[75]. 2006-йил 20-ноябрда Россия Федерал мулк жамғармаси Сочи халқаро аэропортининг 100% аксияларини сотиш бўйича ким ошди савдосини ўтказди. Ким ошди савдоси ғолиби БасеЭл (Басиc Элемент, 2001-йилгача — Сибир алюминий гуруҳи) га аффилланган „Стратегия-Юг“ (русча:Стратегия-Юг) МЧЖ бўлди, у 5 миллиард 503 миллион 665 минг рубл тўлади[76]. Сочидаги аэропорт Россия-Осиё инвестиция компанияси (РАИнКО, ҳақиқий эгаси Олег Дерипаска) учун Россия жанубидаги тўртинчи аэропорт бўлди. Бу вақтга келиб компания „Жануб аэропортлари“ холдинги орқали учта аэропортни бошқарар эди — Краснодар (Пашковский аэропорти), Анапа шаҳри ва ўша пайтда Геленджикда қурилаётган аэропортлар[77]. 2007-йил июл ойида Базел Сочи аэропортининг ёқилғи қуйиш мажмуасининг 65% га эга бўлган Сочи-авиа-инвест ЙАЖни 10 миллион долларга сотиб олди.

Эгалари

Эгалик муддати Транзаксия суммаси Эгаси Бенефисиар эгаси
1992 2006 федерал мулкка ўтказиш Россия Федерацияси
2006 2011 ₽ 5,5 миллиард (хусусийлаштиришдан кейин ким ошди савдоси) Басиc Элемент (100% аксия) Дерипаска Олег Владимирович
2011 2021 офшор ширкатларга ўтказиш Басиc Элемент (100% аксия)
Транспорт АМД — 2 Лимитед, Кипр Республикаси
Дерипаска Олег Владимирович [78]
2021 Ҳозирга қадар Тамд-2 Лимитед 2021*йил 12-августда Калининград вилояти Федерал солиқ бошқармаси томонидан рўйхатга олинган

Калининград шаҳри, Октябрская кўчаси, 8-уй, 313-офис

„ТАМД-2 ЛИМИТЕД“ ХАЖ

Қизиқарли фактлар

  • 2010-йил декабр ойида Янги Зеландия Сочи аэропорти биносининг миниатюраси тасвирланган 1 долларлик танга чиқарди[79].
  • 2016-йил июн ойида Сочи аэропорти янги рекорд ўрнатди: ҳаво бандаргоҳида кунлик йўловчи ташиш 24,8 минг кишини ташкил этди, бу аввалги рекорддан 300 кишига кўпдир[80].

Бахциз ҳодисалар ва фалокатлар

Сана,

маҳаллий вақт

Самолёт Авиакомпания Қурбонлар сони / бортдаги одамлар сони (П + Э) Тавсиф
1962-йил 28-июл
15:41
Ан-10А

СССР-11186

Аэрофлот
88 ҳаво транспорти отряди
81 / 74+7
415-сонли Лвов-Симферопол-Сочи рейсини амалга ошираётган самолёт Гагра туманидаги Орехово (Арасаху) қишлоғи яқинидаги учиш-қўниш йўлагига йигирма километр масофада қўниш чоғида тоғга қулаб тушди.

Бахциз ҳодиса авиадиспетчер томонидан ҳеч қандай чекловларсиз хавфсиз баландликдан пастга тушишга рухсат бериш пайтида векторлаш жараёнида хатолик туфайли содир бўлган[81].

1972-йил 1-октябр
19:40
ИЛ-18В

СССР-75507

Аэрофлот

Внуково бирлашган авиация эскадрони

109 / 101+8
Москвага учаётган самолёт соатига 300 км тезликда сувга қулаб тушди ва Мзимта дарёсининг оғзида 600 метр чуқурликка чўкди (ҳалокат жойидан қирғоқ чизиғигача бўлган масофа тахминан 2 км). Фалокатнинг эҳтимолий сабаблари: ёнилғи тизимининг, двигателларнинг ишдан чиқиши ёки учувчининг юрак хуружи[82].
2006-йил 3-май
02:13
Аирбус А320-100

ЭК-32009

Армавиа
113 / 105+8
Экипажнинг хатоси туфайли Еревандан учиб келган самолёт ҳалокатга учради[83].
2016-йил 25-декабр
05:27
Ту-154Б-2

РА-85572

Андоза:Cоунтрй дата Россия Россия Мудофаа вазирлиги

223-парвоз отряди

92 / 84+8
Самолёт ҳавога кўтарилганидан 1 дақиқа 10 сония ўтгач, Қора денгизга қулаган ва бутунлай қулаган.

Самолёт Москва (Чкаловский) — Сочи — Латакия (Хмеймим) рейсини амалга оширди.

Тергов материаллари таснифланади[84].

2018-йил 1-сентябр
02:58
Боэинг 737-800

ВҚ-БЖИ

Андоза:Cоунтрй дата РоссияУтаир
0 / 164+6
Москвадан келган самолёт қўнгач, учиш-қўниш йўлагидан чиқиб кетиб, панжара билан тўқнашиб кетган ва ёниб кетган.

Ҳодиса оқибатида 18 киши жароҳатланди[85]. Йўловчилар ва экипаж аъзоларидан ҳеч бири ҳалок бўлмади. Кейинчалик, эвакуацияга ёрдам берган аэропортнинг комплекс смена бошлиғи юрак хуружидан вафот этди[86].

Самолёт билан боғлиқ бўлмаган ҳодисалар

  • 2015-йилнинг 25-июнида Сочининг Адлер ва Хостинский туманларида содир бўлган йирик сув тошқини вақтида аэропорт мажмуасининг биринчи қавати ва учиш-қўниш йўлаги сув остида қолди.

Манбалар

  1. ↑ „архив нусхаси“ [Транспортатион волумес ат Руссиан аирпорц] (ру). www.фавт.ру. Федерал ҳаво транспорти агентлиги. 2016-йил 30-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 23-октябр.
  2. ↑ „Указ Президента Российской Федерации от 31.05.2019 № 246“. публиcатион.право.гов.ру. 2019-йил 7-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  3. ↑ „Управление государственной статистики Республики Абхазия“ (ру). угсра.орг. 2020-йил 30-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-январ.
  4. ↑ „Распоряжение Правительства Российской Федерации от 20 апреля 2016 года № 726-р «Об утверждении перечня аэропортов федерального значения»“. 2016-йил 8-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 23-апрел.
  5. ↑ 5,0 5,1 Скоморохов, Н. М. „«Адлер» — это значит «орел»!“, . Боем живёт истребитель. М.: Воениздат, 1975. 
  6. ↑ „Аэропорт Сочи за время Олимпиады обслужил около 353 тыс. пассажиров“ (ру). 2015-йил 2-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 31-март.
  7. ↑ „Крупнейший в Европе лоукостер подал заявку на полеты в Россию“ (ру-РУ). Новости Маил.ру (2019-йил 23-сентябр). 2019-йил 7-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  8. ↑ „Аэропорт Сочи признан одним из лучших в Европе“ (ру). кубан.аиф.ру (2016-йил 2-март). 2021-йил 27-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  9. ↑ „Международный аэропорт Сочи – общие сведения и история“. аэр.аэро. 2021-йил 15-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  10. ↑ „Взаимовыгодное сотрудничество: аэропорт Сочи станет базой "Аэрофлота"“ (ру). Авиатранспортное обозрение (2019-йил 31-август). 2022-йил 10-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  11. ↑ Лиу, Жим. „Аир Арабиа Аддс Шаржаҳ – Сочи Сервиcе Фром Жуне 2025“ (эн-CА). АэроРоутес (2024-йил 27-декабр). Қаралди: 2024-йил 28-декабр.
  12. ↑ „Аир Сербиа реинстатес Сочи лаунч планс“ (2022-йил 14-май).
  13. ↑ Удовик, Мария. „«Азимут» откроет рейсы из Сочи в Эр-Рияд с марта 2026 года“ (ру). Коммерсантъ (2025-йил 21-ноябр). Қаралди: 2025-йил 21-ноябр.
  14. ↑ 14,0 14,1 14,2 14,3 14,4 14,5 „Азимутҳ Эхпандс Сочи Нетwорк ин НС24“ (эн-CА). АэроРоутес (2024-йил 2-апрел). Қаралди: 2024-йил 2-апрел.
  15. ↑ Рыжков, Вячеслав. „«Азимут» начнет летать между Сочи и Батуми“ (ру). Коммерсантъ (2025-йил 5-август). Қаралди: 2025-йил 6-август.
  16. ↑ 16,0 16,1 „Азимутҳ Счедулес Неw Сочи – Cентрал Асиа Сервиcе ин НW23“ (эн-CА). АэроРоутес (2023-йил 19-сентябр). Қаралди: 2023-йил 20-сентябр.
  17. ↑ „Самолеты из России снова полетят в Израиль“. проперм.ру. Сетевое издание «Проперм.ру» (2025-йил 26-июн). Қаралди: 2025-йил 26-июн.
  18. ↑ „"Азимут" начинает полеты в Тбилиси из Сочи и в Батуми из Москвы“ (ру). Эхо Кавказа (2023-йил 25-сентябр). Қаралди: 2023-йил 26-сентябр.
  19. ↑ 19,0 19,1 19,2 „Аэропорт Сочи расширяет международную программу“. НИА-Кубань (2024-йил 7-март). Қаралди: 2024-йил 7-март.
  20. ↑ „Авиакомпания Азимут начинает полеты из Сочи в Бодрум“ (ру). азимутҳ.ру. азимутҳ. Қаралди: 2025-йил 9-июн.
  21. ↑ 21,00 21,01 21,02 21,03 21,04 21,05 21,06 21,07 21,08 21,09 21,10 „Сочи сеасон счедуле“ (эн). аэр.аэро. Сочи Интернатионал Аирпорт. 2022-йил 24-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 21-июн.
  22. ↑ „Cентрум Аир Жулй 2025 Самарканд Регионал Нетwорк Аддитионс“. Аэророутес. Қаралди: 2025-йил 22-июл.
  23. ↑ Лиу, Жим. „Этиҳад Инcреасес Сочи Сервиcе ин НW25“ (эн-CА). АэроРоутес (2025-йил 9-октябр). Қаралди: 2025-йил 9-октябр.
  24. ↑ „Флйдубаи то лаунч диреcт флигҳц то Руссиа'с Сочи“. Гулф Бусинесс (2019-йил 24-апрел). Қаралди: 2019-йил 24-апрел.
  25. ↑ „ФЛЙОНЕ | Чеап флигҳц фром Чисинау“.
  26. ↑ „Гулф Аир Аддс Сочи / Трабзон Сеасонал Флигҳц ин НС25“. Аэророутес. Қаралди: 2025-йил 2-июн.
  27. ↑ „иФлй Аирлинес Аддс Мосcоw – Калининград / Сочи 2023/24 Ҳолидайс Сервиcе“ (эн-CА). АэроРоутес (2023-йил 22-декабр). Қаралди: 2023-йил 22-декабр.
  28. ↑ Калинина, Марина. „В апреле из Орска начнет летать прямой самолет в Сочи“ (эн). Урал56.Ру (2025-йил 13-феврал). 2025-йил 12-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 13-феврал.
  29. ↑ „Волгоградцы смогут напрямую летать в Сочи“ (ру). новостиволгограда.ру. Сетевое издание «НовостиВолгограда.ру» (2025-йил 9-феврал). Қаралди: 2025-йил 10-феврал.
  30. ↑ 30,0 30,1 30,2 30,3 30,4 Лиу, Жим „ИрАэро НС25 Сочи Нетwорк Эхпансион“. аэророутес.cом. Аэророутес. Қаралди: 2025-йил 9-апрел.
  31. ↑ Лиу, Жим. „ИрАэро Аддс Сочи – Газипаса Сервиcе ин 4Қ25“ (эн-CА). АэроРоутес (2025-йил 25-сентябр). Қаралди: 2025-йил 25-сентябр.
  32. ↑ „Жазеэра Аирwайс опенс wинтер гатеwай то Сочи“. Тимес Куwаит (2025-йил 14-октябр). Қаралди: 2025-йил 20-октябр.
  33. ↑ „Аэропорт Абакан переходит на весенне-летнее расписание“ (ру-ру). 19русинфо.ру. Информационное Агентство «Хакасия» (2025-йил 25-феврал). Қаралди: 2025-йил 25-феврал.
  34. ↑ „Прямые рейсы в Сочи из Магнитогорска и Сыктывкара запустят в феврале“. куб-информ.ру. Кубань Информ (2024-йил 11-январ). Қаралди: 2024-йил 11-январ.
  35. ↑ 35,0 35,1 35,2 35,3 Лиу, Жим. „Нордwинд Аирлинес Эхпандс А330 Сочи Сервиcе ин НС25“ (эн-CА). АэроРоутес (2025-йил 28-март). Қаралди: 2025-йил 28-март.
  36. ↑ Кузнецова, Анастасия. „Ульяновский аэропорт опубликовал расписание прямых рейсов в Сочи“. Первый ульяновский портал (2024-йил 9-феврал). Қаралди: 2024-йил 9-феврал.
  37. ↑ 37,0 37,1 Гребенкин, Валентин. „Рейсы из Кирова в Сочи будут выполнять две авиакомпании“ (ру). Свойкировский.рф (2025-йил 15-январ). Қаралди: 2025-йил 15-январ.
  38. ↑ „В Шереметьево празднуют "Победу"“ (2021-йил 8-феврал).
  39. ↑ 39,0 39,1 Лиу, Жим. „Победа счедулес неw роутес фром Адлер/Сочи анд Анапа ин С19“. Роутесонлине (2019-йил 16-май). Қаралди: 2019-йил 16-май.
  40. ↑ „Ред Wингс Аддс Баҳраин Сервиcе Фром Май 2024“ (эн-CА). АэроРоутес (2024-йил 2-апрел). Қаралди: 2024-йил 2-апрел.
  41. ↑ Шатилин, Иля. „Ред Wингс запускает 8 новых направлений из Жуковского — ФреқуэнтФлерс.ру“ (ру-РУ). ФреқуэнтФлерс.ру (2024-йил 24-июн). Қаралди: 2024-йил 25-июн.
  42. ↑ Мошков, Александр. „Российские авиакомпании возобновляют полеты в Израиль“ (ру). Тоурдом.ру. Профессиональный портал ТоурДом.ру — проект ООО «Служба Банко» (2025-йил 26-июн). Қаралди: 2025-йил 26-июн.
  43. ↑ „Аэрофлот лаунчес интернатионал нетwорк фром Сочи, Руссиа“ (2022-йил 26-март).
  44. ↑ 44,0 44,1 „Аэрофлот лаунчес интернатионал нетwорк фром Сочи, Руссиа“ (2022-йил 26-март).
  45. ↑ Лиу, Жим. „Аэрофлот Аддс Россия Боэинг 747 Сочи Сервиcе ин 4Қ24“ (эн-CА). АэроРоутес (2024-йил 3-декабр). Қаралди: 2024-йил 4-декабр.
  46. ↑ Каршиева, Яна. „Самолеты из Томска в Сочи будут летать три раза в неделю“ (ру). www.томск.ру. Городской портал Томск.ру (2025-йил 28-март). Қаралди: 2025-йил 23-апрел.
  47. ↑ „С7 Аирлинес флигҳт счедуле“. www.с7.ру. С7 Аирлинес.
  48. ↑ Лиу, Жим „С7 Аирлинес аддс Иркуцк – Адлер/Сочи сервиcе ин С20“. Роутесонлине. Қаралди: 2019-йил 4-сентябр.
  49. ↑ Лиу, Жим. „Северстал Аирcомпанй эхпандс Кировск / Петрозаводск нетwорк ин С19“. Роутесонлине (2019-йил 17-май). Қаралди: 2019-йил 17-май.
  50. ↑ 50,0 50,1 Лиу, Жим. „Нордавиа аддс сеасонал Сочи – Белгород сервиcе ин С17“. Роутесонлине (2017-йил 7-апрел). Қаралди: 2017-йил 7-апрел.
  51. ↑ „"Уральские авиалинии" открывают полеты из Сочи в Стамбул“ (ру). Кубань-Информ (2024-йил 12-март). Қаралди: 2024-йил 12-март.
  52. ↑ „Изменения маршрутных сетей за 3–16 апреля“. ато.ру (2015-йил 16-апрел). Қаралди: 2015-йил 16-апрел.
  53. ↑ „"Уральские авиалинии" возобновят рейсы из Сочи в Ереван“ (ру). РБК (2024-йил 11-январ). Қаралди: 2024-йил 11-январ.
  54. ↑ „Новости компании: "Уральские авиалинии" открывают новый рейс Сочи-Ош – авиакомпания "Уральские авиалинии" | "Уральские авиалинии"“. www.уралаирлинес.ру. Урал Аирлинес. 2022-йил 22-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 1-ноябр.
  55. ↑ Топоркова, Злата. „«Уральские авиалинии» возобновляют прямые рейсы в Дубай“ (ру). моментй.орг. Моменты (2025-йил 1-сентябр). Қаралди: 2025-йил 1-сентябр.[сайт ишламайди]
  56. ↑ „Из Кемерово возобновятся авиарейсы в Сочи“ (ру-ру). куззбас.ру. Информационного агентства НИА «Федерация» (2025-йил 18-март). Қаралди: 2025-йил 18-март.
  57. ↑ 57,0 57,1 Лиу, Жим. „Урал Аирлинес Эхпандс Ҳургҳада / Шарм эл Шеикҳ Чартерс ин 4Қ24“ (эн-CА). АэроРоутес (2024-йил 31-октябр). Қаралди: 2024-йил 1-ноябр.
  58. ↑ 58,0 58,1 58,2 „Авиакомпания «ЮТэйр» летом запустит полеты из Ханты-Мансийска в Сочи“. РУССПАСС (2025-йил 23-январ). Қаралди: 2025-йил 5-феврал.
  59. ↑ Лиу, Жим. „Узбекистан Аирwайс Сочи Фреқуэнcй Чангес Фром мид-Жулй 2025“ (эн-CА). АэроРоутес (2025-йил 27-июн). Қаралди: 2025-йил 27-июн.
  60. ↑ 60,0 60,1 60,2 60,3 „Открываем продажу на весенне-летнее расписание 2025 года“. Авиакомпания «Ямал». Қаралди: 2025-йил 14-феврал.[сайт ишламайди]
  61. ↑ „Увеличение пассажиропотока на 35% зафиксировал аэропорт Сочи в августе | Авиатранспортноэ обозрениэ“. 2022-йил 23-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 23-январ.
  62. ↑ Артюхов С. А. Очерки по истории Сочи. 1918—1990 гг.- Сочи, 2006.- С.86
  63. ↑ „Международный аэропорт Сочи впервые в своей истории обслужил пятимиллионного пассажира с начала года / АвиаПорт. Дайджест“. 2016-йил 1-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 1-декабр.
  64. ↑ „Аэропорты "Базэл Аэро" обслужили в 2013 году более 6,2 млн пассажиров“. www.аэх.ру. 2022-йил 31-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  65. ↑ „Олимпиада увеличила пассажиропоток Сочи в 2014 году на 28%“. ТАСС. 2021-йил 27-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  66. ↑ „Аэропорты «Базэл Аэро» обслужили в 2015 году более 8,6 млн человек“ (ру). 2016-йил 26-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 21-январ.
  67. ↑ „Аэропорт Сочи в 2016 году установил рекорд, приняв более 5,2 млн пассажиров“. ТАСС. 2021-йил 27-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  68. ↑ „Аэропорты «Базэл Аэро» обслужили более 10,8 млн пассажиров в 2017 году“ (ру). Базэл Аэро. 2018-йил 18-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 18-январ.
  69. ↑ „Международный аэропорт Сочи обслужил более 6,3 мл пассажиров в 2018 году“ (ру). 2019-йил 29-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 29-март.
  70. ↑ „Международный аэропорт Сочи обслужил около 6,8 млн пассажиров в 2019 году“ (ру). аэр.аэро. 2020-йил 26-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 17-январ.
  71. ↑ „Объемы перевозок через аэропорты России за январь-декабрь 2020 года. Росавиация“. 2022-йил 4-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 26-феврал.
  72. ↑ 72,0 72,1 „Северо-Кавказская железная дорога | Северо-Кавказская ЖД“ (ру). скзд.рзд.ру. 2021-йил 27-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  73. ↑ „Стоимость проезда на поездах «Аэроэкспресс» в аэропорт Сочи“ (ру). 2013-йил 29-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 27-июн.
  74. ↑ „Какой транспорт ходит до аэропорта Сочи? Смотреть маршрут на карте и расписание“ (ру). 2015-йил 20-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2015-йил 30-январ.
  75. ↑ „ОАО «Международный аэропорт Сочи», Новости“. 2017-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2007-йил 10-июл.
  76. ↑ „Аэропорт Сочи продан с аукциона“ (ру). РИА Новости (2006-йил 20-ноябр). 2021-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  77. ↑ „Аэропорт Сочи станет четвертым на юге РФ для инвесткомпании Дерипаски“ (ру). РИА Новости (20061120т1612). 2021-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  78. ↑ „Олег Дерипаска "собирает" аэропорты на Кипре | Кипр информ“ (ру). www.кипринформ.cом. 2020-йил 26-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 19-апрел.
  79. ↑ „Неw Зеаланд минц Сочи Олймпиcс cоин“ (эн). спутникнеwс.cом. Тҳе Воиcе Оф Руссиа (2010-йил 23-декабр). 2021-йил 6-июнда асл нусхадан архивланган.
  80. ↑ „Аэропорт Сочи установил рекорд по ежесуточному приему пассажиров“. ТАСС. 2021-йил 27-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  81. ↑ „Катастрофа Ан-10А Украинского управления ГВФ близ а/п Адлер (борт CCCП-11186), 28 июля 1962 года. // АирДисастер.ру - авиационные происшествия, инциденты и авиакатастрофы в СССР и России - факты, история, статистика“ (ру). www.аирдисастер.ру. 2013-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 19-апрел.
  82. ↑ „Катастрофа Ил-18В Московского ТУ ГА в районе а/п Сочи (Адлер) (борт CCCП-75507), 01 октября 1972 года. // АирДисастер.ру - авиационные происшествия, инциденты и авиакатастрофы в СССР и России - факты, история, статистика“. www.аирдисастер.ру. 2013-йил 22-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  83. ↑ „«Межгосударственный авиационный комитет», «Отчет о расследовании авиапроисшествия с самолетом Аирбус А320 ЭК-32009 авиакомпании Армавиа, 03.05.2006»“ (ру). 2011-йил 20-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 8-март.
  84. ↑ „Тайна борта Минобороны. Крушение Ту-154 над Черным морем остается загадкой“ (ру). РИА Новости (20171225т0800). 2021-йил 27-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  85. ↑ „В Сочи Боэинг 737-800 авиакомпании ЮТэйр выкатился за пределы ВПП и загорелся“ (ру-РУ). АВИАДО.РУ. 2020-йил 2-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 27-июн.
  86. ↑ „Авария Боэинг 737 в Сочи“. РИА Новости.

Ҳаволалар

Викиомборда „Сочи халқаро аэропорти“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.