Ullingdo sahifasining manbasini koʻrish

'''Ullingdo''' (shuningdek, '''Ulringdo''' deb yoziladi; [[hangul]]cha : {{Lang|ko|울릉도}}) — Janubiy Koreyadagi orol, 120&nbsp;km (75&nbsp;mi) [[Yapon dengizi|Yapon dengizida,]] [[Koreya|Koreya yarim orolining]] sharqida joylashgan. Ilgari Yevropada '''Dagelet oroli''' yoki '''Argonavt oroli''' deb atalgan.<ref name="carto">{{Kitob manbasi|title=Korea: A Cartographic History|last=Short|first=John Rennie|year=2012|publisher=University of Chicago Press|location=Chicago|isbn=978-0226753645|accessdate=May 29, 2012|url=https://books.google.com/books?id=LfQPjBV8fVEC&q=ulleungdo+dagelet}}</ref> Kelib chiqishi vulqon oroli boʻlib, qoyali tik qirrali orol dengiz tubidan koʻtarilib chiqqan va maksimal balandligi Songinbong cho'qqisida 984 metrga yetadi. Orolning uzunligi 9.5 kilometr va kengligi 10 kilometr; maydoni 72.86 kvadrat kilometrni tashkil qiladi.<ref name="doo"><cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source"><span class="cx-segment" data-segmentid="431">[http://www.molit.go.kr/portal/common/download/DownloadMltm2.jsp?FilePath=/upload/portal/DextUpload/201204/20120418_143412_203.hwp&FileName=120417(%C1%B6%B0%A3)_2012%B3%E2%B5%B5_%C1%F6%C0%FB%C5%EB%B0%E8%BF%AC%BA%B8_%B9%DF%B0%A3(%C1%F6%C0%FB%B1%E2%C8%B9%B0%FA1).hwp "120417(조간)_2012년도_지적통계연보_발간(지적기획과1)"] <span class="cs1-format">(HWP)</span> (in Korean). 2012-04-16.</span></cite></ref> Orolda 10,426 nafar aholi istiqomat qiladi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.visitkorea.or.kr/ena/SI/SI_EN_3_6.jsp?cid=309428|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140826195939/http://asiaenglish.visitkorea.or.kr/ena/SI/SI_EN_3_6.jsp?cid=309428|arxivsana=2014-08-26|nashriyot=Official Site of Korea Tourism|sarlavha=The Island of Ulleung}}</ref>

Orol Janubiy Koreyaning Shimoliy Kyonsan provinsiyasi, Ullingdo okrugining asosiy qismini tashkil etadi va mashhur sayyohlik maskani hisoblanadi. Ulling-doning asosiy shahri Dodong (도동) boʻlib, Ulling-do va materik Janubiy Koreya oʻrtasidagi asosiy parom porti boʻlib xizmat qiladi. Turizmdan soʻng, asosiy iqtisodiy faoliyat baliq ovlashdir, shu jumladan orol  [[Kalmarlar|kalmar]] hosili bilan mashhur. Kalmarlarni ko'p joylarda quyoshda quritib qoʻyilganini  uchratish mumkin.

== Tarixi ==
[[Fayl:DaehanJeondo.jpg|left|thumb| ''Texanjiji'' (geografiya darsligi 1899) - Ullingdo va Liyankurt qoyalari]]
[[Fayl:Liancourt_Rocks8442.jpg|right|thumb|309x309px| 1724 yilgi Yapon xaritasi - Oki orollari (pastki o'ng tarafda), [[Dokdo|Liyankurt qoyalari]] (o'rtada) va Ullingdo (chapda)]]
Orol asosan traxiandezit jinsidagi qoyatoshlardan iborat. Taxminan 9350 yil oldin sodir bo'lgan yirik portlash, vulqon portlash indeksidagi 6-daraga yetgan.

Arxeologik dalillar orolda eramizdan avvalgi 1-ming yillikdan beri aholi yashaganligini koʻrsatadi. Ulling-do haqidagi birinchi tasdiqlangan tarixiy ma'lumot ''Samguk Sagida uchraydi va'' 512-yilga tegishli. O'sha yili Shilla generali Kim Isabu ilgari Usan-guk muxtor xalqi deb keltirilgan orolni zabt etdi. Ba'zi ma'lumotlarga koʻra, u aholini qo'rqitish uchun bir nechta yog'och sherlardan foydalangan va agar ular taslim bo'lmasa, ularni bo'shatib yuborish bilan tahdid qilgan.

Biroq, Usan-guk Shilla hukmronligi ostida qolmadi va orol 930 yilgacha, Koryo tomonidan qo'shib olingunga qadar Koreyaning doimiy siyosiy qismiga aylanmadi. Ulling-do materik Koreyadan uzoq boʻlgani uchun Koryo va [[Choson]] sulolalari uchun doimiy xavfsizlik boʻyicha bosh og'rig'i edi. U <nowiki>XI</nowiki> asrda [[Chjurchjenlar|Jurchen]] qaroqchilari va <nowiki>XIV</nowiki> asrda Vokou qaroqchilari tomonidan vayron qilingan. Koreyalik baliqchi An Yong-bok 1690-yillarda baliq ovlash huquqi bo'yicha Yaponiya bilan to'qnashuvni keltirib chiqardi. Ushbu qiyinchiliklarga javoban Choson "boʻsh orol" siyosatini qabul qildi, ammo uni amalga oshirishning iloji yoʻq edi. 1881 yilda boʻsh orol siyosati rasman bekor qilindi, shundan so'ng hukumat Ullingdoni qo'shimcha aholi manzilgohi sifatida rag'batlantirishga harakat qildi.

[[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika]] kit ovlovchi kemalari 1848-1892 yillar oralig'ida orol yaqinida [[Yapon kiti|Yapon kitlari]] uchun sayohat qilgan<ref>''Splendid'', of Edgartown, Apr. 21, 1848, Nicholson Whaling Collection; ''Cape Horn Pigeon'', of New Bedford, Apr. 19, 1892, Kendall Whaling Museum.</ref>

== Turizm ==
Sayyohlar uchun sevimli mashg'ulotlar piyoda yurish, [[baliq ovlash]] va Xe (Koreys xom baliq taomi) yeyishdir. Diqqatga sazovor bo'lgan qayiqlar Dodong portidan jo'nab, qirg'oq bo'ylab barcha diqqatga sazovor joylar, jumladan, ko'plab qiziqarli tosh tuzilmalar va kichik qo'shni Jukdo orolidan o'tib, Ulling-do bo'ylab uch soatlik muntazam aylanishlarni amalga oshiradilar. Boshqa manzarali joylar - Seonginbong, orolning eng baland cho'qqisi ( {{Convert|984|m|ft|abbr=on}} ); Bongnae sharsharasi; "tabiiy muzxona"; va uzoqdan [[Dokdo|Liyankur qoyalarini]] ko'rish mumkin bo'lgan qirg'oq qoyasi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=김 |first=두한 |date=2018-04-13 |title=울릉도 성인봉·나리봉, '4월 명품 숲'에 |work=경북매일 |url=http://www.kbmaeil.com/news/articleView.html?idxno=442105 |access-date=2018-06-16}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=김 |first=용덕 |date=2021-10-11 |title=Dokdo As Seen From Ulleungdo |work=동북아역사재단 |url=https://www.dokdo-takeshima.com/wordpress/wp-content/images/Dokdo-As-Seen-From-Ulleungdo.pdf |access-date=2009-05-18}}</ref>

== Infratuzilmasi ==

=== Energetika ===
Orol elektr energiyasiningn asosiy qismini dizel elektr stansiyalaridan oladi. Orol tarixidagi birinchi elektr stansiya orol shimolida joylashgan irmoqqa qurilgan 750kwh lik gidroelektr stansiyasidir. Shuningdek oroldagi ko'plab binolar tomi quyosh panellari bilan qoplangan. Orolda shamol generatorlari ham mavjud. Ullingdo yaqin kelajakda butunlay qayta tiklanuvchi energiya manbalariga o'tishni reja qilgan.

=== Transport ===
Orolga kelishning yagona yo'li dengiz transportidir. Orol bo'ylab halqa avtomobil yo'li qurilgan.

Janubiy qismida aeroport qurilmoqda.

== Tabiati ==
Orol va uning atrofidagi suvlar 2014-yilda boy bioxilma-xillikni taʼminlash maqsadida dengiz qoʻriqlanadigan hudud sifatida roʻyxatga olingan<ref name="해양수산부고시제2014-139호">[http://gwanbo.mois.go.kr/ezpdf/customLayout.jsp?contentId=00000000000000001420015532144000&tocId=00000000000000001420015604128000&isTocOrder=N 해양수산부고시제2014-139호(울릉도 주변해역 해양보호구역 지정)], 제18417호 / 관보(정호) / 발행일 : 2014. 12. 26. / 83 페이지 / 490.8KB</ref>

Hozirda yo'q bo'lib ketgan yapon dengiz sherlari bir vaqtlar orolda ko'paytirilgan.<ref>[http://www16.tok2.com/home/otakeshimaoxdokdox/Korearecord/Sea%20lions%20on%20Ulleungdo.htm Sea Lions/Seals/Fur Seal on Ulleungdo]{{Oʻlikhavola|date=avgust 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[https://en.yna.co.kr/view/AEN20190227002700320 Scientists find traces of extinct Dokdo sea lions]</ref>

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

[[Turkum:VEI-6 vulqonlari]]
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]