Ummu Kulsum bint Muhammad sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Ummu Kulsum bint Muhammad
| tasvir                   = File:أم كلثوم بنت محمد.png
| tasvir_eni               =
| izoh                     = 
| tugʻilgan paytidagi ismi = Ummu Kulsum bint Muhammad
| tavallud sanasi          = 603-yil
| tavallud joyi            = Makka, Hijoz
| vafot sanasi             = 630-yil noyabr {{small|(27 yoshda)}}
| vafot joyi = Madina, Hijoz
| turmush oʻrtogʻi = [[Usmon ibn Affon|Usmon]]
| taʼlimi =
| fuqaroligi =
| millati =
| dini =
| kasbi =
| mukofotlari =
| unvoni =
| faoliyat_yillari =
| boʻyi =
| otasi = [[Muhammad|Muhammad s.a.v]]
| onasi = [[Xadicha Bint Xuvaylid]]
| bolalari =
| bilimi =
| partiyasi =
| sayt =
| imzo =
}}
'''Ummu Kulsum''' ({{lang-ar|أم كلثوم}}) ({{Circa}} 603-630) Islom paygʻambari [[Muhammad|Muhammadning]] s.a.v birinchi xotini [[Xadicha bint Xuvaylid|Xadicha bint Xuvayliddan]] koʻrgan uchinchi qizi edi.

== Islomni qabul qilish ==
U [[Makka|Makkada]] tugʻilgan, ehtimol olti farzandining beshinchisi<ref name="Saad8">Muhammad ibn Saad. ''Kitab al-Tabaqat al-Kabir'' vol. 8. Translated by Bewley, A. (1995). ''The Women of Madina''. London: Ta-Ha Publishers.</ref>. U [[610-yil]] avgustidan oldin Utayba ibn [[Abu Lahab]] bilan qonuniy unashtirilgan lekin hech qachon nikoh oʻqilmagan<ref name="Tabari39">Muhammad ibn Jarir al-Tabari. ''Tarikh al-Rusul waʼl-Muluk''. Translated by Landau-Tasseron, E. (1998). ''Volume 39: Biographies of the Prophetʼs Companions and Their Successors''. Albany: State University of New York Press.</ref>. Muhammad s.a.v birinchi marta oʻzini paygʻambar deb eʼlon qilganida Ummu Kulsum ota-onasi bilan yashar edi va onasi islomni qabul qilganiga koʻp oʻtmay u ham [[musulmon]] boʻldi.

Muhammad s.a.v 613-yilda Abu Lahabni jahannam otashidan ogohlantirgandan soʻng, Abu Lahab Utaybaga Ummu Kulsumni taloq qilmagunicha u bilan boshqa hech qachon gaplashmasligini aytdi va u shunday qildi. Uning onasi Hind ibn Abu Hola Muhammaddan: „Ummu Kulsumni Utaybadan nega ajratdingiz?“ deb soʻradi. Muhammad s.a.v: „Olloh taolo uni jannatga kirmaydigan odamga nikohlashimga izn bermadi“, deb javob berdi<ref name="Hajar">Ibn Hajar al-Asqalani, ''Al-Isaba'' vol. 6 #9013.</ref>.

Muhammad s.a.v 622-yil sentabrda Makkani [[Hijrat|tark etdi]]. Koʻp oʻtmay, [[Zayd ibn Hodisa|Zayd ibn Horisa]] Ummu Kulsum va uning singlisi [[Fotima|Fotimaga]] [[Madina (shahar)|Madinada]] otalariga qoʻshilish haqida koʻrsatma berdi<ref name="Tabari39">Muhammad ibn Jarir al-Tabari. ''Tarikh al-Rusul waʼl-Muluk''. Translated by Landau-Tasseron, E. (1998). ''Volume 39: Biographies of the Prophetʼs Companions and Their Successors''. Albany: State University of New York Press.</ref>. Amakilari [[Abbos ibn Abdulmuttalib|Abbos]] ularni tuyaga mindirdi, Huvayris ibn Nuqayz jonivorni qoʻzgʻatib, ularni yerga uloqtirdi<ref name="Hisham">Abdulmalik ibn Hisham. ''Notes to Ibn Hisham’s Life of Muhammad''. Translated by Guillaume, A. (1955). ''The Life of Muhammad''. Oxford: Oxford University Press.</ref>. Ammo Ummu Kulsum bilan Fotima Madinaga eson-omon yetib kelishdi. Muhammad s.a.v hujumni esladi va 630-yilda Makkani fath qilganida, Huvayrisni oʻlimga hukm qildi<ref name="Ishaq">Muhammad ibn Ishaq. ''The Life of Muhammad''. Guillaume, A. (1955). ''The Life of Muhammad''. Oxford: Oxford University Press.</ref>.

== Ikkinchi nikohi ==
Uning singlisi [[Ruqayya binti Muhammad|Ruqayya]] vafot etgach, beva qolgan [[Usmon ibn Affon|Usmon]] Ummu Kulsumga uylandi. Nikoh 624-yil avgust/sentabr oylarida qonuniy ravishda tuzilgan,<ref name="Tabari9">Muhammad ibn Jarir al-Tabari. ''Tarikh al-Rusul waʼl-Muluk''. Translated by Poonawala, I. K. (1990). ''Volume 9: The Last Years of the Prophet''. Albany: State University of New York Press.</ref> lekin ular dekabrgacha birga yashamadilar. Ular farzand koʻrmadilar.

[[Uhud jangi|Uhud jangidan]] koʻp oʻtmay, Ummu Kulsum Usmondan qarzi borligini aytgan bir kishiga eshikni ochdi. Ummu Kulsum erini chaqirib, mehmonning dushman qoʻshinidan himoya izlayotgan amakivachchasi ekanini bildi. Usmon bundan norozi boʻlib, Muhammad s.a.vdan bu haqida soʻrashga bordi. U zot tashqarida ekan, bir necha musulmonlar uyga kirib, Ummu Kulsumdan qochoq qayerdaligini soʻradilar. U uning yashiringan joyini koʻrsatdi va ular uni tortib olishdi. Xalifa Usmonning omonliklarini soʻragan paytlarida uni Muhammadning huzuriga olib kelishdi. Muhammad s.a.v Usmonga uch kunlik himoya huquqini berdi, shuning uchun Usmon tezda amakivachchasiga uning qochishiga yordam berish uchun bir tuya berdi. Ammo uch kundan keyin musulmonlar unga yetib oldilar va baribir oʻldirdilar<ref name="Waqidi">Muhammad ibn Umar al-Waqidi. ''Kitab al-Maghazi''. Translated by Faizer, R., Ismail, A., & Tayob, A. K. (2011). ''The Life of Muhammad''. Oxford & New York: Routledge.</ref>.

== Vafoti ==
Ummu Kulsum 630-yil noyabrda vafot etdi. Otasi yigʻlab [[Janoza namozi|janoza namozini]] oʻqidi; Keyin [[Ali]], [[Usama ibn Zayd|Usoma ibn Zayd]] va Abu Talha murdani qoʻydi. Muhammad: „Agar oʻnta qizim boʻlganida, hammasini Usmonga nikohlab berar edim“, dedi. Usmon ''Zul-Nurayn'' („ikki nur sohibi“) nomi bilan mashhur boʻlgan, chunki boshqa hech kim bir paygʻambarning ikki qiziga uylanmagan deb ishonilgan<ref name="Kathir2">Ismail ibn Umar ibn Kathir. ''Al-Sira al-Nabawiyya''. Translated by Le Gassick, T. (1998). ''The Life of the Prophet Muhammad'', vol. 2. Reading, U. K.: Garnet Publishing.</ref>.

== Oʻn ikki shia qarashlari ==
Baʼzi [[Shialik|shia]]liklar uni Muhammadning biologik qizi deb hisoblamaydi; ular [[Fotima|Fotimani]] uning yagona biologik qizi deb bilishadi. Sunniyga koʻra, bu haqiqatni nazarda tutgan rivoyatlar sahih emas<ref>Ordoni, Abu Muhammad; Muhammad Kazim Qazwini (1992), ''Fatima the Gracious'', Ansariyan Publications. ISBN B000BWQ7N6</ref>.

== Yana qarang ==

* Muhammadning bolalari
* [[Xadicha bint Xuvaylid|Xadicha qizlarining nasabnomasi]]
* [[Fotima|Fotima binti Muhammad]]
* [[Sahoba|Sahobalar]]
* [[Zaynab binti Muhammad]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:630-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:603-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Muhammadning farzandlari]]
[[Turkum:Ayol sahobalar]]