Unagi sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:小川菊鰻魚飯_(49287165332).jpg|thumb| ''Unagi'' restoranda]]

'''Unagi''' — [[Yapon tili|yaponcha]] soʻz boʻlib, chuchuk suv baligʻi, xususan, yapon ilonbaligi, Anguilla japonica (yapon unagisi). Unagi yapon pazandaligining keng tarqalgan tarkibiy qismi bo'lib, ko'pincha kabayaki kabi. Buni yapon tilida anago deb ataladigan sho'r suvli ilon balig'i bilan adashtirmaslik kerak.

== Yapon oshxonasida ==
Unagi ''unadonning'' turi sifatida iste'mol qilinadi (ba'zan ''unagidon'' deb yoziladi, ayniqsa G'arb mamlakatlaridagi yapon restoranlaridagi menyularda), guruch orasiga solingan to'g'ralgan ilon balig'i bilan ''donburi'' taomi. Kukunli unagi bilan tayyorlangan ''unagi pirogi'' deb ataladigan shirin pechene ham mavjud.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.shunkado.co.jp/gallery/gallery_unagipie.htm|sarlavha=浜松のお菓子処 春華堂|qaralgan sana=2009-09-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090206050240/http://shunkado.co.jp/gallery/gallery_unagipie.htm|arxivsana=2009-02-06}}</ref> Unagi [[Proteinlar|protein]], [[Vitamin A|A vitamini]] va [[Kalsiy|kalsiyga]] boy.<ref>{{Veb manbasi|url=https://pogogi.com/fresh-water-eel-unagi-nutrition-and-calorie-count|sarlavha=Fresh-Water Eel (Unagi) Nutrition and Calorie count|ish=pogogi.com}}</ref>

Unagi pishirish uchun ixtisoslashtirilgan restoranlar Yaponiyada keng tarqalgan va odatda ''unagi'' soʻzining birinchi harfi boʻlgan hiraganaう(hiragana alifbosidagi ''u'' ) bilan ''unagi'' soʻzini koʻrsatadigan belgilarga ega. Shizuoka prefekturasining [[Hamamatsu]] shahridagi Hamana ko'li eng sifatli unagilarning o'chog'i hisoblanadi; Natijada, ko'l turli xil unagidan pishirilgan taomlarga ixtisoslashtirilgan ko'plab kichik restoranlar bilan o'ralgan. Unagi ko'pincha Yaponiyada issiq yozda iste'mol qilinadi. Hatto unagi yeyish uchun maxsus kun bor, ya'ni hokiz kuni yozning o'rtasi kuni (doyo no ushi no hi).<ref name="about.com">{{Veb manbasi|muallif=Yoshizuka|ism=Setsuko|sarlavha=About.com: Introduction to Japanese Unagi|url=http://japanesefood.about.com/od/seafoodfish/a/aboutunagi.htm|qaralgan sana=2009-07-19|arxivsana=2009-01-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090125174044/http://japanesefood.about.com/od/seafoodfish/a/aboutunagi.htm}}</ref><ref name="hh">{{Veb manbasi|sarlavha=Health Hokkaido: Beef Saturday- The Origin of Eel Day|url=http://www.healthhokkaido.com/files/Articles_Oshimi/Eel.cfm|qaralgan sana=2009-07-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090827122601/http://www.healthhokkaido.com/files/Articles_Oshimi/Eel.cfm|arxivsana=2009-08-27}}</ref>

''Unakyu'' - bu ilon balig'i va bodringdan tayyorlangan [[Sushi (zushi)|sushi]] uchun ishlatiladigan keng tarqalgan ibora. Ilon balig'i pishirilmasa zaharli bo'lgani uchun,  ilonbaliqlar har doim pishiriladi va yapon taomlarida ko'pincha tare sousi bilan tortiq etiladi. Qovurilgan va faqat tuz qo'shilgan unagi "Shirayaki" deb ataladi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://savorjapan.com/contents/more-to-savor/unagi-and-anago-8-wonderful-ways-to-eat-japanese-eel/|sarlavha=Unagi and Anago: 8 Wonderful Ways to Eat Japanese Eel|muallif=Savor Japan|ish=SAVOR JAPAN}}</ref>

== Barqarorlik ==
Seafood Watch, barqaror dengiz mahsulotlari bo'yicha maslahatlar ro'yxati, iste'molchilarga butun dunyo bo'ylab chuchuk suv ilonbaliqlari ko'payishiga sezilarli bosim o'tkazilganligi tufayli unagi iste'mol qilmaslikni tavsiya qiladi. Unagi sifatida ishlatiladigan barcha uch turdagi ilon balig'i so'nggi yarim asrda ularning soni sezilarli darajada kamaydi. Masalan, 1960-yillardan beri Yevropa ilon balig'ini ovlash 80% ga kamaydi. [[Yaponiya]] atrof-muhitni [[Suriya hududiy boʻlinishi|muhofaza]] qilish vazirligi yapon ilonbalig'ini rasman mamlakat Qizil [[hayvonlar]] ro‘yxatiga “xavf ostidagi” hayvonlardan “yo‘qolib ketish xavfi ostidagi” hayvonlar qatoriga kiritdi.<ref name="JDP-endangered">{{Veb manbasi|url=http://japandailypress.com/japanese-eel-now-officially-seen-as-endangered-0422595/|sarlavha=Japanese eel now officially seen as endangered|muallif=Westlake|ism=Adam|sana=2013-02-04|ish=Japan Daily Press|qaralgan sana=27 May 2014|arxivsana=2014-05-28|arxivurl=https://web.archive.org/20140528063833/http://japandailypress.com/japanese-eel-now-officially-seen-as-endangered-0422595/}}</ref>

AQShda iste'mol qilinadigan chuchuk suv baliqlarining qariyb 90% [[Baliqchilik|fermer xo'jaliklarida yetishtirilgan bo'lsa-]] da, ular asirlikda yetishtirilmaydi . Buning ustiga, yosh ilonbaliqlar yovvoyi tabiatdan yig'iladi va keyin turli xil holatlarda boqiladi. Bu harakatlar natijasida yovvoyi ilonbaliqlar soniningining kamayishiga ta'ir etmaydi.Shuningdek ilonbaliqlar ko'pincha ochiq to'rlarda yetishtiriladi, bu esa [[Parazitizm|parazitlar]], chiqindilar va kasalliklarning to'g'ridan-to'g'ri yovvoyi ilon [[baliqlar]]<nowiki/>ining yashash joylariga oqib ketishiga imkon beradi va bu yovvoyi populyatsiyalarga yanada xavf keltiradi. Chuchuk suv baliqlari yirtqich hayvonlar  va shuning uchun boshqa yovvoyi baliqlar bilan oziqlanadi, bu esa [[Ugorsimonlar|ilon baliq]] yetishtirishning hozirgi amaliyotiga yana bir barqarorsizlik elementini qo'shadi.<ref>{{Cite journal|title=Seafood Watch: Unagi|publisher=Monterey Bay Aquarium|year=2007|url=http://www.montereybayaquarium.org/cr/cr_seafoodwatch/content/media/MBA_SeafoodWatch_UnagiReport.pdf|last=Halpin|first1=Patricia|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100706014923/http://www.montereybayaquarium.org/cr/cr_seafoodwatch/content/media/MBA_SeafoodWatch_UnagiReport.pdf|archivedate=2010-07-06}}</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Dengiz taomlari]]
[[Turkum:Yapon oshxonasi]]
[[Turkum:Unagi]]