Унcле Том'с Cабин
Унcле Том'с Cабин, тўлиқ номи Унcле Том'с Cабин; ор, Лифе Амонг тҳе Лоwлй — америкалик ёзувчи Ҳарриэт Беэчер Стоwе қаламига мансуб қуликка қарши роман. 1852-йилда икки жилдда нашр қилинган роман афроамерикаликлар ҳамда АҚШда қулликка бўлган муносабатга йирик таъсир ўтказган. Роман „АҚШда фуқаролар урушига замин яратгани“ айтилади[1][2][3].
|
„Унcле Том'с Cабин“ романининг биринчи жилдининг илк нашри муқоваси (1852) | |
| Муаллиф(лар) | Ҳарриэт Беэчер Стоwе |
|---|---|
| Безовчи(лар) | Ҳамматт Биллингс |
| Мамлакат | АҚШ |
| Тил | инглизча |
| Жанр(лар)и | роман |
| Нашр этилган санаси | 1852 |
| Нашриёт | Жоҳн П. Жеwетт анд Cомпанй |
| ОCЛC | 1077982310 |
| Кейингиси | „А Кей то Унcле Том'с Cабин“ |
Келиб чиқиши инглиз бўлган Стоwе Коннектикут штатида Беэчерлар оиласида туғилган ва фаол аболициячи бўлган. Стоwе „Унcле Том'с Cабин“ сентиментал романини қуллар аҳволини тасвирлаш ҳамда насроний севги қулликни енга олишини кўрсатиш мақсадида ёзган[4][5][6]. Романнинг бош қаҳрамони узоқ йил азият чеккан Том тоға бўлиб, бошқа қаҳрамонларнинг ҳикоялари унинг ҳаёти билан узвий боғлиқдир.
АҚСҲда „Унcле Том'с Cабин“ ХИХ асрда энг бозори чаққон бўлган роман ҳамда Инжилдан кейинги иккинчи энг кўп сотилган китобдир[7][8]. Роман 1850-йилларда аболиционизм учун курашни кучайтиргани айтилади. Романнинг таъсири ҳақидаги қарашлар шу қадар кучли бўлганки, АҚШда фуқаролар уруши бошланиши арафасида Абраҳам Линcолн Стоwе билан учрашиб, „Ушбу буюк урушни бошлаган кичик аёл шу экан-да“, дея таъкидлагани ҳақида асоссиз миш-миш тарқалган[9][10].
Роман ҳамда унинг асосида ёзилган драмалар афроамерикаликлар, жумладан, романнинг бош қаҳрамони Том тоға ҳақида бир неча салбий стереотиплар оммалашишига турки бўлган[11][12][3]. Инглиз тилида „Том тоға“ жумласи ошиқча итоаткор одам маъносини англата бошлаган[13]. Роман ҳақида кейинчалик юзага келган ушбу қарашлар асар ўз вақтида „қулликка қарши муҳим восита“ бўлгани қисман эътибордан қолишига сабаб бўлган[14]. Бунга қарамасдан, роман норозилик руҳида ёзилган асарлар орасида салмоқли ўрин тутади[15]. Хусусан, „Унcле Том'с Cабин“ Уптон Синcлаирнинг „Тҳе Жунгле“ романи ҳамда Рачел Cарсоннинг „Силент Спринг“ илмий асарига катта таъсир кўрсатган[16].
Манбалар
Сноскалар
- ↑ Кауфман 2006, с. 18.
- ↑ Паинтер 2000, с. 245.
- ↑ 3,0 3,1 ДеЛомбард 2012.
- ↑ Куриан 2010, с. 580.
- ↑ де Роса 2003, Он п. 122, де Роса қуотес Томпкинс 1985, п. 145 тҳат Стоwе'с стратегй wас то дестрой славерй тҳроугҳ тҳе "савинг поwер оф Чристиан лове"..
- ↑ Томпкинс 1985, Он п. 141, Томпкинс wритес "Стоwе cонcеивед ҳер боок ас ан инструмент фор брингинг абоут тҳе дай wҳен тҳе wорлд wоулд бе рулед нот бй форcе, бут бй Чристиан лове.".
- ↑ ДиМаггио 2014, с. 15.
- ↑ Смитҳ 2001, с. 221.
- ↑ Стоwе 1911, с. 203.
- ↑ Волларо 2009.
- ↑ Ҳулсер 2003.
- ↑ Жамиэсон 2018, с. ??.
- ↑ Жонес 2019, сс. 1465–1467.
- ↑ Аппиаҳ & Гатес 2005, с. 544.
- ↑ Смитҳ 2008, с. 161.
- ↑ Wеинстеин 2004, с. 13.
Адабиётлар
- Адамс, Чарлес Франcис. Транс-Атлантиc Ҳисториcал Солидаритй: Леcтурес Деливеред бефоре тҳе Университй оф Охфорд ин Эастер анд Тринитй Термс. Тҳе Cларендон Пресс, 1913. ИСБН 978-1331302445.
- Адамс, Эпҳраим Доугласс. Греат Бритаин анд тҳе Америcан Cивил Wар. Русселл & Русселл, 1958. ИСБН 978-0846201021.
- Аллен, Жоҳн. Ҳомелесснесс ин Америcан Литературе: Романтиcисм, Реалисм, анд Тестимонй. Роутледге, 2004. ИСБН 978-0415945899.
- Аммонс, Элизабетҳ „Стоwе'с Дреам оф тҳе Мотҳер-Савиор: Унcле Том'с Cабин анд Америcан Wомен Wритерс Бефоре тҳе 1920с“, . Неw Эссайс он Унcле Том'с Cабин. Cамбридге Университй Пресс, 1986. ИСБН 978-0521302036.
- Апплегате, Деббй. Тҳе Мост Фамоус Ман ин Америcа: Тҳе Биограпҳй оф Ҳенрй Wард Беэчер. Тҳреэ Леавес Пресс, 2006. ИСБН 978-0385513975.
- Аппиаҳ, Кwаме Антҳонй; Гатес, Ҳенрй Лоуис. Африcана: Арц анд Леттерс: ан А-то-З референcе оф wритерс, мусиcианс, анд артисц оф тҳе Африcан Америcан Эхпериэнcе. Руннинг Пресс, 2005. ИСБН 978-1422392232.
- Бадиа, Жанет Бадиа; Пҳеглей, Женнифер. Реадинг Wомен: Литерарй Фигурес анд Cултурал Иcонс фром тҳе Виcториан Аге то тҳе Пресент. Университй оф Торонто Пресс, 2005. ИСБН 978-0802094872.
- Балдwин, Жамес. Нотес оф а Нативе Сон. Пенгуин, 2017. ИСБН 978-0141987279.
- Берcовитч, Саcван; Пателл, Cйрус Р. К.. Тҳе Cамбридге Ҳисторй оф Америcан Литературе. Cамбридге Университй Пресс, 1994. ИСБН 978-0521301053.
- Брандт, Нат. Тҳе тоwн тҳат стартед тҳе Cивил Wар. Сйраcусе Университй Пресс, 1990. ИСБН 978-0815602439.
- Буиниcки, Мартин Т.. Неготиатинг Cопйригҳт: Аутҳоршип анд тҳе Дисcоурсе оф Литерарй Пропертй Ригҳц ин Нинетеэнтҳ-Cентурй Америcа. Роутледге, 2006. ИСБН 978-0415976251.
- Cастроново, Русс „Трансатлантиc вс. Ҳемиспҳериc: Тони Моррисон'с Лонг Нинетеэнтҳ Cентурй бй Амй Бриcкҳоусе“, . Тҳе Охфорд Ҳандбоок оф Нинетеэнтҳ-Cентурй Америcан Литературе. Охфорд Университй Пресс, 2014. ИСБН 978-0199355891.
- Cлайбаугҳ, Аманда. Унcле Том'с Cабин. Барнес анд Нобле Cлассиcс, 2003. ИСБН 978-1593081218.
- де Роса, Дебораҳ C.. Доместиc Аболитионисм анд Жувениле Литературе, 1830–1865. СУНЙ Пресс, 2003. ИСБН 978-0791458259.
- Эисенманн, Линда. Ҳисториcал Диcтионарй оф Wомен'с Эдуcатион ин тҳе Унитед Статес. Греэнwоод Пресс, 1998. ИСБН 978-0313293238.
- Фриcк, Жоҳн W.. Унcле Том'с Cабин он тҳе Америcан Стаге анд Сcреэн. Маcмиллан УС, 2016. ИСБН 978-0230114074.
- Гатес, Ҳенрй Лоуис. Фигурес ин Блаcк: Wордс, Сигнс, анд тҳе 'Раcиал' Селф. Охфорд Университй Пресс, 1987. ИСБН 978-0195035643.
- Гриффитҳс, Катиэ. Ҳарриэт Беэчер Стоwе: Аутҳор анд Аболитионист. Cавендиш Сқуаре Публишинг, 2016. ИСБН 978-1502619303.
- Ҳагедорн, Анн. Беёнд Тҳе Ривер: Тҳе Унтолд Сторй оф тҳе Ҳероэс оф тҳе Ундергроунд Раилроад. Симон & Счустер, 2002. ИСБН 978-0684870656.
- Жаcксон, Роберт. Фаде Ин, Cроссроадс А Ҳисторй оф тҳе Соутҳерн Cинема. Охфорд Университй Пресс, 2017. ИСБН 978-0190660185.
- Жайнес, Гералд Д.. Энcйcлопедиа оф Африcан Америcан Соcиэтй. Саге Публиcатионс, 2005. ИСБН 978-0761927648.
- Жордан-Лаке, Жой. Wҳитеwашинг Унcле Том'с Cабин: Нинетеэнтҳ-Cентурй Wомен Новелисц Респонд то Стоwе. Вандербилт Университй Пресс, 2005. ИСБН 978-0826514769.
- Кабатчник, Аммон. Блоод он тҳе Стаге, 1800 то 1900: Милестоне Плайс оф Мурдер, Мйстерй, анд Майҳем. Роwман & Литтлефиэлд Публишерс, 2017. ИСБН 978-1538106174.
- Кауфман, Wилл. Тҳе Cивил Wар ин Америcан Cултуре. Эдинбургҳ Университй Пресс, 2006. ИСБН 978-0748619351.
- Кеитҳ, ЛеэАнна. Тҳе Cолфах Массаcре Тҳе Унтолд Сторй оф Блаcк Поwер, Wҳите Террор, анд тҳе Деатҳ оф Реcонструcтион. Охфорд Университй Пресс, 2009. ИСБН 978-0195310269.
- Куриан, Георге Тҳомас. Тҳе Энcйcлопедиа оф Чристиан Литературе. Роwман & Литтлефиэлд, 2010. ИСБН 978-0810869875.
- Ларсен, Давид Л.. Тҳе Cомпанй оф тҳе Cреативе: А Чристиан Реадер'с Гуиде то Греат Литературе анд Иц Тҳемес. Крегел Публиcатионс, 2000. ИСБН 978-0825430978.
- Лотт, Эриc. Лове анд Тҳефт: Блаcкфаcе Минстрелсй анд тҳе Америcан Wоркинг Cласс, 20тҳ, Охфорд Университй Пресс, 2013. ИСБН 978-0195320558.
- Воиcес Беёнд Бондаге Ан Антҳологй оф Версе бй Африcан Америcанс оф тҳе 19тҳ Cентурй. НеwСоутҳ Боокс, 2014. ИСБН 978-1588382986.
- Лоwанcе, Масон И. (Жр.); Wестброок, Эллен Э.; Де Проспо, Р.. Тҳе Стоwе Дебате: Рҳеториcал Стратегиэс ин Унcле Том'с Cабин. Университй оф Массачусетц Пресс, 1994. ИСБН 978-0870239519.
- МcПҳерсон, Жамес Мунро. Драwн Wитҳ тҳе Сwорд: Рефлеcтионс он тҳе Америcан Cивил Wар. Охфорд Университй Пресс, 1997. ИСБН 978-0195096798.
- Нобле, Марианне „Тҳе Эcстасиэс оф Сентиментал Wоундинг ин Унcле Том'с Cабин“, . А Роутледге Литерарй Соурcебоок он Ҳарриэт Беэчер Стоwе'с Унcле Том'с Cабин. Роутледге, 2003. ИСБН 978-0415234733.
- Нуделман, Франнй. Жоҳн Броwн'с Бодй: Славерй, Виоленcе, анд тҳе Cултуре оф Wар. Университй оф Нортҳ Cаролина Пресс, 2004. ИСБН 978-0807828830.
- Орwелл, Георге „Гоод Бад Боокс“, . Тҳе Cоллеcтед Эссайс, Жоурналисм, анд Леттерс оф Георге Орwелл. Ҳарcоурт Браcе анд Wорлд, 1968. ИСБН 978-0151185498.
- Поwелл, Тимотҳй Б.. Рутҳлесс Демоcраcй А Мултиcултурал Интерпретатион оф тҳе Америcан Ренаиссанcе. Принcетон Университй Пресс, 2021. ИСБН 978-0691007298.
- А Роутледге Литерарй Соурcебоок он Ҳарриэт Беэчер Стоwе'с Унcле Том'с Cабин. Роутледге, 2003. ИСБН 978-0415234733.
- Рубинстеин, Аннетте Т.. Америcан Литературе Роот анд Флоwер. Монтҳлй Ревиэw Пресс, 2011. ИСБН 978-1583671924.
- Тҳе Охфорд Энcйcлопедиа оф Wомен ин Wорлд Ҳисторй. Охфорд Университй Пресс, 2008. ИСБН 978-0195148909.
- Смитҳ, Гаил К. „Тҳе Сентиментал Новел: Тҳе Эхампле оф Ҳарриэт Беэчер Стоwе“, . Тҳе Cамбридге Cомпанион то Нинетеэнтҳ-Cентурй Америcан Wомен'с Wритинг. Cамбридге Университй Пресс, 2001. ИСБН 978-0521669757.
- Смитҳ, Жессиэ Cарней. Имагес оф Блаcкс ин Америcан Cултуре: А Референcе Гуиде то Информатион Соурcес. Греэнwоод Пресс, 1988. ИСБН 978-0313248443.
- Снодграсс, Марй Эллен. Тҳе Ундергроунд Раилроад: Ан Энcйcлопедиа оф Пеопле, Плаcес, анд Оператионс. Тайлор & Франcис, 2015. ИСБН 9780765680938.
- Соретт, Жосеф. Спирит ин тҳе Дарк: А Религиоус Ҳисторй оф Раcиал Аэстҳетиcс. Охфорд Университй Пресс, 2016. ИСБН 978-0199844937.
- Стоwе, Чарлес Эдwард. Ҳарриэт Беэчер Стоwе: Тҳе Сторй оф Ҳер Лифе. Ҳоугҳтон Миффлин Cо., 1911.
- Стоwе, Ҳарриэт Беэчер. А Кей то Унcле Том'с Cабин. Жоҳн П. Жеwетт, 1854.
- Томпкинс, Жане „Сентиментал Поwер: Унcле Том'с Cабин анд тҳе Политиcс оф Литерарй Ҳисторй“, . Сенсатионал Десигнс: Тҳе Cултурал Wорк оф Америcан Фиcтион, 1790–1860. Охфорд Университй Пресс, 1985. ИСБН 978-0195035650.
- Вреттос, Атҳена. Соматиc Фиcтионс: Имагининг Иллнесс ин Виcториан Cултуре. Станфорд Университй Пресс, 1995. ИСБН 978-0804724241.
- Wеинстеин, Cиндй. Тҳе Cамбридге Cомпанион то Ҳарриэт Беэчер Стоwе. Cамбридге Университй Пресс, 2004. ИСБН 978-0521825924.
- Wилсон, Эдмунд. Патриотиc Горе. Фаррар, Страус анд Гироух, 1962. ИСБН 978-1466899636. ОCЛC 1128081969.
- Wиллиамс, Линда. Плайинг тҳе Раcе Cард: Мелодрамас оф Блаcк анд Wҳите фром Унcле Том то О. Ж. Симпсон. Принcетон Университй Пресс, 2001. ИСБН 978-0691058009.