Upekxa sahifasining manbasini koʻrish

{{buddizm}}
'''{{transliteration|si|Upekxā}}''' ({{lang|pi|𑀉𑀧𑁂𑀓𑁆𑀔𑀸}}; ''upekxā'') – bu [[Buddaviylik]]dagi [[xotirjamlik]] (tinch ong holati) tushunchasidir. U [[brahmavihara]]lar – yaʼni „[[Brahma (Buddaviylik)|Brahma]] olami“ ({{lang|pi-Latn|brahmaloka}}) fazilatlaridan biri hisoblanadi va [[Budda taʼlimotidagi ezgu fazilatlar|ezgu]] [[ruhiy omillar]]dan biridir ({{lang|pi-Latn|kuśala}} {{lang|pi-Latn|cetasika}}), u [[Nirvana (Buddaviylik)|Nirvāna]] sari yetaklovchi Dhyana (meditatsiya) amaliyoti orqali rivojlantiriladi.

== Pali adabiyoti ==
[[Pali kanoni]] va undan keyingi davr [[atthakatha|sharhlari]]da '''upekxā''' – ruhiy rivojlanishning muhim jihati sifatida koʻrsatiladi. U [[Brahmavihara]]ning toʻrtta oliy holatidan biri boʻlib, shahvat, gʻazab va johillik kabi [[kilesa|ruhiy holatlar]]ga qarshi turishga qodir boʻlishlikka yordam beradi. Brahmavihara sifatida, u anʼanaviy tarzda tan olingan qirqta [[Buddaviy meditatsiya]] mavzularidan ([[kammaṭṭhāna]]) biridir.

[[Theravada]]dagi oʻnta [[pāramī]] (kamolot) roʻyxatida esa {{transliteration|pi|upekxa}} – oxirgi belgilangan [[Bodhisattva|bodhisatta]] amaliyoti hisoblanadi. [[Uyg‘onishning yetti omili]]da ({{transliteration|pi|bojjhanga}}) esa u ruhiy yetuklikning soʻnggi rivojlantiriladigan xususiyati hisoblanadi

{{transliteration|pi|Upekxa}}ni amalda tatbiq etish – hayotdagi sakkizta oʻzgaruvchan holatga nisbatan xotirjamlik bilan, betaraf holda bardosh berish demakdir. Bu holatlar odatda „dunyodagi shamolning sakkiz yoʻnalishi“ yoki „dunyoviy sharoitlar“ deb ataladi: yoʻqotish va topish, obroʻe'tibor va badnomli, maqtov va tanqid, qaygʻu va quvonch ({{transliteration|pi|atthaloka dhamma}})<ref>{{cite journal |url=https://www.accesstoinsight.org/lib/authors/piyadassi/wheel001.html|title=The Seven Factors of Enlightenment |first=Thera |last=Piyadassi |author-link=Piyadassi Maha Thera |publisher=Buddhist Publication Society |year=1960|journal=Wheel|volume=1|access-date=2013-10-07}}</ref>.

[[Samādhi (Buddaviylik)|Meditatsion jamlanganlik]] (''samādhi'')ni rivojlantirishda '''upekxā''' moddiy chanqoqlikdan xoli yuksak ruhiy singdiruvchanlik omili sifatida namoyon boʻladi. U uchinchi va toʻrtinchi ''jhāna'' holatlarida mavjud.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Buddist meditatsiyasi]]
[[Turkum:Buddizmning falsafiy tushunchalari]]
[[Turkum:Sanskritcha so‘zlar va iboralar]]