Ziyosfera

Oʻrxon I: Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Oʻrxon I
Oʻzbekiston Milliy Ensiklopediyasi (OʻZME) loyihasidan 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Oʻrxon I]]
{{Qirollik bilgiqutisi
| embed          =
| ismi          = Oʻrxon<br>{{lang-ota|أورخان غازي|Orhân Gâzî}}
| title = [[Bek|Bey]]<br />[[Gʻozi]]
| titletext =
| more =
| tur =
| tasvir = Paolo Veronese (1528-1588) (Nachfolger) - Sultan Orhan - 2236 - 69 x 54 cm. Bavarian State Painting Collections. Munich, Germany.jpg
| tasvir_eni =
| alt =
| izoh = Oʻrxon Gʻozining 1553-yil Venetsiyalik rassom [[Paolo Veronese]] tomonidan chizilgan portreti
| succession =  2-[[usmoniylar imperiyasi|usmoniylar sultoni]]
| moretext =
| reign = 1324-yil mart – 1362-yil mart
| reign-type =
| coronation =
| cor-type =
| oʻtmishdoshi = [[Usmon I]]
| pre-type =
| davomchisi = [[Murod I]]
| suc-type =
| regent =
| reg-type =
 
<!-- succession4 to succession9 are also available -->
| tugʻilgan_paytidagi_ismi =
| tugʻilgan_sanasi = 1281-yillar
| tugʻilgan_joyi = [[Söğüt]], [[Koʻniya sultonligi]]
| vafot_sanasi = 1362-yillar
| vafot_joyi = [[Bursa]], [[Usmonlilar imperiyasi]]
| dafn_etilgan_sana =
| dafn_etilgan_joy = [[Oʻrxon Gʻozi maqbarasi]], [[Bursa]]
| turmush_oʻrtogʻi = [[Nilüfer Hatun]]<br>[[Asporcha xotun]]<br>[[Theodora Hatun]]
| turmush_oʻrtoq-tur =
| consort = <!-- yes (ha) yoki no (yoʻq) -->
| issue = <!--{{plainlist}} yoki {{unbulleted list}} --> [[Süleyman Paşa]]<br />[[Murod I]],<br />[[Shahzoda Halil]]<br>Shahzoda Ibrohim<br>Shahzoda Qosim<br>Fatma Hatun
| issue-link =
| issue-pipe =
| issue-type =
| toʻliq nomi =
| era name =
| era dates =
| shohlik ismi =
| posthumous name=
| temple name =
| uy = [[Usmonlilar sulolasi]]
| house-type =
| otasi = [[Usmon I]]
| onasi = [[Malxun Xotun]]
| dini =[[Islom|Sunni Islom]]
| kasbi =
| imzo_turi =
| imzo =
| modul =
}}
'''Birinchi Oʻrxon''', baʼzi manbalarda '''Urxon''' ({{lang-ota3|أورخان غازي|Orhân Gâzî}}, {{lang-tr|Orhan Gazi, Birinci Orhan}}; 1281-1362) — [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli beyligining]] 1323—1362 yillardagi ikkinchi begi boʻlgan.<ref name="Nicolle">Nicolle, David and Hook, Adam. ''[http://www.google.com/books?hl=en&lr=&id=C9UVaLyo4UEC&oi=fnd&pg=PA8 Ottoman Fortifications 1300-1710] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20141029045119/http://www.google.com/books?hl=en&lr=&id=C9UVaLyo4UEC&oi=fnd&pg=PA8 |date=29-oktabr 2014-yil }}.'' Osprey Publishing, 2010. Retrieved 3-Sep 2011-yil.</ref>. [[Usmon I|Usmon bey]] va [[Malhun Hatun|Rabia Bala Malhun Hatun]]ning oʻgʻli boʻlib, [[Söğüt]]da tugʻilgan. Hukmronligining dastlabki bosqichlarida Oʻrxon oʻz kuchini shimoli-gʻarbiy Anadoluning katta qismini zabt etishga qaratdi. Bu hududlarning aksariyati [[Vizantiya]] hukmronligi ostida edi va u Pelekanonda Vizantiya imperatori Andronikos Palaiologosga qarshi birinchi jangida gʻalaba qozondi. Oʻrxon [[Baliqesir]]dagi Karasidlar va [[Anqara]]dagi Ahiylar yerlarini ham egallagan. Toʻqqiz yoshli Vizantiya imperatori Ioann V taxtga chiqishi bilan bogʻliq bir qator fuqarolar urushlari Oʻrxonga katta foyda keltirdi. Usmonli jangchilarini imperator raqib kuchlariga qarshi ishlatib, ularga Frakiyani talon-toroj qilishga imkon berdi. 1352-1357 yillardagi Vizantiya fuqarolar urushida Kantakuzenos Usmonli qoʻshinlarini Ioann V ga qarshi ishlatib, ularga 1352-yillarda Chimpedagi Yevropa qalʼasidan foydalanishga ruxsat berdi. Ikki yil oʻtgach, Gallipolini (zamonaviy Gelibolu) kuchli zilzila vayron qildi, shundan soʻng Oʻrxonning oʻgʻli Sulaymon posho shaharni egallab oldi va Usmonlilarga Yevropaga chiqish uchun mustahkam koʻprik boʻldi. Musulmon olimi [[Ibn Battuta]]ning taʼkidlashicha, Oʻrxon „turk podshohlarining eng ulugʻi, boyliklari, yerlari va harbiy kuchlari jihatidan eng boyi“ edi.
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
[[Turkum:Usmonli sulolasi]]
{{Usmoniylar imperiyasi sultonlari}}
{{Taxt uchun kurashgan Usmoniy shahzodalar}}
[[Turkum:Usmonlilar imperiyasi hukmdorlari]]
[[Turkum:14-asr Usmoniylar imperiyasi sultonlari]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Oʻrxon
usmonli turkcha: أورخان غازي‎‎
Bey
Gʻozi

Oʻrxon Gʻozining 1553-yil Venetsiyalik rassom Paolo Veronese tomonidan chizilgan portreti
2-usmoniylar sultoni
Saltanat 1324-yil mart – 1362-yil mart
Oʻtmishdoshi Usmon I
Davomchisi Murod I
Tugʻilishi 1281-yillar
Söğüt, Koʻniya sultonligi
Vafoti 1362-yillar
Bursa, Usmonlilar imperiyasi
Dafn etilgan joy
Oʻrxon Gʻozi maqbarasi, Bursa
Turmush oʻrtogʻi Nilüfer Hatun
Asporcha xotun
Theodora Hatun
Farzandlari Süleyman Paşa
Murod I,
Shahzoda Halil
Shahzoda Ibrohim
Shahzoda Qosim
Fatma Hatun
Uy Usmonlilar sulolasi
Otasi Usmon I
Onasi Malxun Xotun
Dini Sunni Islom

Birinchi Oʻrxon, baʼzi manbalarda Urxon (usm. أورخان غازي , turkcha: Orhan Gazi, Birinci Orhan; 1281-1362) — Usmonli beyligining 1323—1362 yillardagi ikkinchi begi boʻlgan.[1]. Usmon bey va Rabia Bala Malhun Hatunning oʻgʻli boʻlib, Söğütda tugʻilgan. Hukmronligining dastlabki bosqichlarida Oʻrxon oʻz kuchini shimoli-gʻarbiy Anadoluning katta qismini zabt etishga qaratdi. Bu hududlarning aksariyati Vizantiya hukmronligi ostida edi va u Pelekanonda Vizantiya imperatori Andronikos Palaiologosga qarshi birinchi jangida gʻalaba qozondi. Oʻrxon Baliqesirdagi Karasidlar va Anqaradagi Ahiylar yerlarini ham egallagan. Toʻqqiz yoshli Vizantiya imperatori Ioann V taxtga chiqishi bilan bogʻliq bir qator fuqarolar urushlari Oʻrxonga katta foyda keltirdi. Usmonli jangchilarini imperator raqib kuchlariga qarshi ishlatib, ularga Frakiyani talon-toroj qilishga imkon berdi. 1352-1357 yillardagi Vizantiya fuqarolar urushida Kantakuzenos Usmonli qoʻshinlarini Ioann V ga qarshi ishlatib, ularga 1352-yillarda Chimpedagi Yevropa qalʼasidan foydalanishga ruxsat berdi. Ikki yil oʻtgach, Gallipolini (zamonaviy Gelibolu) kuchli zilzila vayron qildi, shundan soʻng Oʻrxonning oʻgʻli Sulaymon posho shaharni egallab oldi va Usmonlilarga Yevropaga chiqish uchun mustahkam koʻprik boʻldi. Musulmon olimi Ibn Battutaning taʼkidlashicha, Oʻrxon „turk podshohlarining eng ulugʻi, boyliklari, yerlari va harbiy kuchlari jihatidan eng boyi“ edi.

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Nicolle, David and Hook, Adam. Ottoman Fortifications 1300-1710 (Wayback Machine saytida 29-oktabr 2014-yil sanasida arxivlangan). Osprey Publishing, 2010. Retrieved 3-Sep 2011-yil. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Urxon?oldid=237632" dan olindi