Usmon ibn Muhammad ibn Abu Sufyon sahifasining manbasini koʻrish

{{Davlat arbobi bilgiqutisi
| ismi                      = Usmon ibn Muhammad ibn Abu Sufyon
| lavozim                   = Madina hokimi
| boshlanish davri          = 682
| tugash davri              = 683
| oʻtmishdoshi              = [[Al-Volid ibn Utba ibn Abu Sufyon]]
| vorisi                    = hech kim ([[Madina]]da [[ansor]]lar, [[quraysh]]iylar va qurayshiy bo‘lmagan [[muhojirun]]larning qo‘zg‘olon ko‘tarishi natijasida)<ref>{{harvnb|Yarshater|1985–2007|loc=v. 19: pp. 201 ff.}}; {{harvtxt|EI2|loc=s.v. "Al-Harra"}}; {{harvnb|Khalifah ibn Khayyat|1985|pp=236 ff.}}; {{harvnb|Al-Ya'qubi|1883|pp=297 ff.}}.</ref>
| ota-onasi = Muhammad ibn Abu Sufyon (otasi)
| munosabatlar = [[Umaviylar|Banu Umayya]] (urugʻ)
| bolalari = *Yazid ibn Usmon
* Atika binti Usmon
}}
'''Usmon ibn Muhammad ibn Abu Sufyon''' ({{Lang-ar|عثمان بن محمد بن أبي سفيان}}) – [[Umaviylar]] sulolasining aʼzosi, 682-yilda [[xalifa]] [[Yazid I]] ({{Hukmronlik|680|683}}) davrida Madina hokimi boʻlib xizmat qilgan. [[Ikkinchi fitna]] davrida, 682-yilda shahar aholisi tomonidan quvib chiqarilgan.

== Hayoti ==
[[Fayl:Sufyanid_dynasty_genealogy.png|right|thumb|300x300px]]
Usmon ibn Muhammad [[Umaviylar|Banu Umayya]] qabilasidan boʻlib, [[Abu Sufyon|Abu Sufyon ibn Harbning]] nabirasi, xalifa [[Yazid I|Yazid I ning]] amakivachchasi edi<ref name="Howard197n655">Howard 1990, p. 197, note 655.</ref>. Yazid I 682-yilda Usmonni boshqa bir amakivachchasi [[Volid ibn Utba ibn Abu Sufyon|Volid ibn Utba ibn Abu Sufyonning]] oʻrniga [[Madina (shahar)|Madinaga]] hokim etib tayinlagan. IX asr tarixchisi [[Tabariy]] tomonidan qayd etilgan maʼlumotlarga koʻra, Usmonning ushbu lavozimni egallashi [[Makka|Makkadagi]] Umaviylarga qarshi shaxs, xalifalikka daʼvogar [[Abdulloh ibn az-Zubayr|Abdulloh ibn az-Zubayrning]] hiylasi natijasida yuzaga kelgan. Abdulloh Volid ibn Utbani Madina hokimi lavozimiga noloyiq deb maktub yoʻllab, uning oʻrniga boshqa bir kishining tayinlanishini taklif qilgan. Bunga javoban xalifa Usmonni viloyat hokimi deb eʼlon qilgan<ref>Howard 1990, p. 197.</ref>. Tarixchi Julis Wellhausenning soʻzlariga koʻra, Usmon oʻsha vaqtda „yosh, tajribasiz va takabbur“ kishi boʻlgan<ref name="Wellhausen152">Wellhausen 1927, p. 152.</ref>.

Yazidga nisbatan Madinada ortib borayotgan qarshilikni yengillashtirish maqsadida Usmon Madina shahrining taniqli kishilaridan iborat elchilarni Yazidning Damashqdagi saroyiga yubordi. U xalifaning moliyaviy ragʻbatlar bilan qoʻllab-quvvatlashiga umid bildirar edi<ref name="Wellhausen1522">Wellhausen 1927, p. 152.</ref>. Shundan soʻng, Madina shahri aholisi elchilar guruhi aʼzosi [[Abdulloh ibn Hanzala]] boshchiligida Yazidga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarib, Usmonga hujum qildi. Banu Umayya va ularning ''mavoliylari'' (arab boʻlmagan mijozlari) hamda [[Quraysh|Qurayshning]] 1000 ga yaqin tarafdorlari ham hujumga uchradilar va u yerdan qochib, [[Marvon|Marvon ibn al-Hakamdan]] najot topdilar<ref>Howard 1990, p. 201.</ref>. Tabariyning soʻzlariga koʻra, „yosh, hech qanday hukm chiqarish qobiliyatiga ega boʻlmagan“ Usmon bu inqiroz davomida Marvon tomonidan hokimiyatdan chetlashtirilgan<ref>Howard 1990, p. 202.</ref>. Umaviylar oxir-oqibat xalifalikning siyosiy markazi boʻlgan Suriyaga koʻchib oʻtishgan. Madinadagi qisqa hukmronlik davridan keyin Usmonning hayoti bilan bogʻliq maʼlumotlar juda kam<ref name="Howard197n6552">Howard 1990, p. 197, note 655.</ref>. Qizlaridan biri Atika keyinchalik Umaviylar xalifasi [[Al-Volid ibn Yazid|al-Volid II ga]] ({{Hukmronlik|743|744}}) turmushga chiqqanligi aytiladi<ref>Howard 1990, pp. 197–198, note 655.</ref><ref>Robinson 2020, p. 146.</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{The History of al-Tabari |volume=19 |url=}}
* {{cite book |last1=Robinson |first1=Majied |title=Marriage in the Tribe of Muhammad: A Statistical Study of Early Arabic Genealogical Literature |date=2020 |publisher=Walter de Gruyter |location=Berlin |isbn=9783110624168 |url=https://books.google.com/books?id=TiXGDwAAQBAJ}}
* {{cite book | title = Historiae, Vol. 2 | editor-first=M. Th. | editor-last=Houtsma | last = Al-Ya'qubi | first=Ahmad ibn Abu Ya'qub | author-link=Al-Ya'qubi | year=1883 | publisher=E. J. Brill | location=Leiden | url = https://books.google.com/books?id=wD0yAQAAMAAJ }}
* {{cite book | last = Khalifah ibn Khayyat | author-link = Khalifa ibn Khayyat | title = Tarikh Khalifah ibn Khayyat, 3rd ed | publisher = Dar Taybah | language = ar | year = 1985 | location = Al-Riyadh | editor-last = al-Umari | editor-first = Akram Diya' }}
* {{The History of al-Tabari}}
{{Start box}}
{{S-off}}
{{Succession box|oʻtmishdoshi=[[Al-Volid ibn Utba ibn Abu Sufyon]]|title=Madina hokimi|yillar=682–683|vorisi=boʻsh}}
{{S-end}}

[[Turkum:Madinadagi Umaviylar hokimlari]]
[[Turkum:Ikkinchi fitnada ishtirok etgan kishilar]]