Usmonlilar sulolasi sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Ömer Faruk Efendi ve Sabiha Sultan.webp|thumb|250px|Usmonogʻlu oila aʻzolari, jumladan, shahzoda Oʻmer Faruk va malika Rukiye Sabiha.]]
'''Usmonlilar sulolasi''' – [[Kichik Osiyo]], [[Bolqon]], Sharqiy Yevropa, Yaqin Sharq, Shimoliy Afrika, qisman Kavkaz va Qrimda hukmronlik qilgan turk sultonlari sulolasi (1299—1922). Usmonli turk imperiyasi davlatini boshqargan. Sulola nomi uning asoschisi [[Usmon I]] ibn [[Ertoʻgʻrul]] nomidan olingan.

Movarounnahr va Xurosonda yashovchi oʻgʻuz turklarining qay (qayigʻ) urugʻiga mansub qavm [[Ertoʻgʻrul]] boshchiligida XIII a. 20-yillari – moʻgʻullar istilosi davrida Kichik Osiyoga borib, oʻrnashib qolishgan. Ular saljuqiylarning Koʻniya sultonligi hududida mustaqil beklik tashkil qilishgan. [[Ertoʻgʻrul]] beklik boshqaruvini 1281-yilda oʻgʻli Usmon I Gʻoziyga topshirgan. Bu beklik 1299-yilda uzini mustaqil davlat deb eʼlon qilgan. Keyinchalik bu davlat Usmonli turk sultonligi nomi bilan dunyoga tanilib, oʻrta asrlarda jahondagi eng qudratli davlatga aylangan.

Sulola vakillari oʻzlarini avval bek (bey), soʻngra sulton ([[Murod I]] dan boshlab) deb ataganlar, keyinchalik eng yuqori diniy unvon – xalifa unvonini ham oʻzlariga qoʻshib olganlar (Salim /dan boshlab). Usmonlilar sulolasi sultonlari quyidagilardan iborat:

[[Usmon I]] (1299—1324), [[Urxon]] (1324— 1359), Murod I (13591389), [[Boyazid I]] (1389—1402), Boyazid I oʻgʻillari Sulaymon Chalabey, Muso Chalabeylar, Mehmed Chalabeylarning taxt uchun kurashi (1402—13), [[Mexmed I]] (1413—21), Murod II (1421—44; 1446—51), [[Mehmed II Fotix]] (1444—46; 1451—81), [[Boyazid II]] (1481-1512), [[Salim I]] (1512—1520), [[Sulaymon I Qonuniy]] (1520—66), [[Salim II]] (1566—74), [[Murod III]] (1574-95), Mehmed III (1595— 1603), Ahmad I (1603—17), Mustafo(1617—18; 1622—23), [[Usmon II]] (1618— 22), [[Murod IV]] (1623—40), Ibrohim (164048), [[Mehmed IV]] (1648-87), [[Sulaymon II]] (1687—91), [[Ahmad II]] (1691-95), [[Mustafo II]] (1695-1703), [[Ahmad III]] (1703 – 30), [[Mahmud I]] (1730-54), [[Usmon III]] (1754-57), [[Mustafo III]] (1757—74), [[Abdulhamid I]] (1774-89), [[Salim III]] (1789-1807), [[Mustafo IV]] (1807—08), [[Mahmud II]] (1808 – 39), [[Abdulmajid]] (1839—61), Abdulaziz (1861-76), [[Murod V]] (1876), [[Abdulhamid II]] (1876-1909), [[Mehmed V Rashid]] (1909—18), [[Mehmed VI Vaqiduddin]] (1918—22), Mustafo Kamol (Otaturk) tashabbusi bilan Turkiyada sultonlik tugatilgach (1922-yil 1 noyabr), soʻnggi sulton Mehmed VI xorijga joʻnab ketishga majbur boʻlgan.

== Adabiyotlar ==
* Bosvort K. E., Musulmanskiye dinastii, M., 1971; Stenli Len —Pul, Musulmanskiye dinastii, Moskva—Tashkent—Bishkek, 1966.

{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->

[[Turkum:Turkiy sulolalar]]


{{chala}}