Uvadzima sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti
| nomi                 = Uvadzima
| asl nomi             = {{nobold|{{nobold|{{lang|ja|宇和島市}}}}}}
| mavqe = Shahar
| tasvir = 
| bayroq = Flag of Uwajima, Ehime.svg
| gerb = Emblem of Uwajima, Ehime.svg
| mamlakat = Yaponiya
| mintaqa turi = Hudud
| mintaqa = Sikoku viloyati
| tuman turi = Prefektura
| tuman = Ehime
| jamoat turi = Tuman
| jamoat =
| rahbar turi = Mer
| rahbar = Fumiaki Okahara (2013-yildan beri)
| asos solingan =
| maydon = 468.19
| aholi = 70 440 kishi
| sanalgan yil = 2022-yil 1-sentyabr
| zichlik =
| pochta indeksi =
| sayt = {{Official|1=www.city.uwajima.ehime.jp/}}
| koordinatalar = {{coord|33|13|N|132|34|E|region:JP-38|display=inline,title}}
}}
[[Fayl:Uwajima_city_hall.jpg|right|thumb|270x270px| Uvayma shahar hokimiyati]]
[[Fayl:Uwajima_city_center_area_Aerial_photograph.2019.jpg|right|thumb|270x270px| Uvadzima shahar markazining tepadan koʻrinishi]]
[[Fayl:Route_320_Uwajima_City_1.jpg|right|thumb|270x270px| Uvadzima shahri markazidagi 320-milliy yoʻnalishi]]
{{Nixongo|'''Uvadzima'''|宇和島市|Uvadzima-si}} Yaponiyaning Ehime prefekturasida joylashgan shahar. 2022-yil 1-sentyabr holatiga koʻra, shaharda hisob-kitoblarga koʻra, 35429 xonadonda 70.440 nafar aholi istiqomat qilgan va aholi zichligi har kvadrat kilometrga 150 kishidan toʻgʻri kelgan<ref name="Uwajima-hp">{{Veb manbasi |url=https://www.city.uwajima.ehime.jp/index2.html |sarlavha=Uvadzima city official statistics |til=ja}}</ref>. Shaharning umumiy maydoni 468,19 kvadrat kilometr (180,77 mi²).

== Geografiyasi ==
Uvadzima janubi-gʻarbiy Ehime prefekturasida joylashgan. Bir tomoni Seto ichki dengizining Uva koʻrfaziga va qolgan uch tomoni togʻlarga tutashgan. Shahar Yavatahamaning janubi-janubiy-sharqida, JR Sikokuning Yosan liniyasi oxirgi bekatida joylashgan. Shu sababli mahalliy aholidan tashqari barcha Ehime prefekturasining eng gʻarbiy shahri deb hisoblaydi.

=== Qoʻshni munitsipalitetlar ===
Ehime prefekturasi

* [[Seiyo]]
* Kihoku
* Matsuno

Kochi prefekturasi

* Simanto
* Sukumo

== Iqlimi ==
Uvadzimada nam subtropik iqlim shakllangan, yozi issiq va qishi salqin. Yogʻingarchilik yil davomida sezilarli darajada boʻlib, eng koʻp yogʻin iyundan sentyabrgacha tushadi.

== Demografiyasi ==
Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra<ref>[https://www.citypopulation.de/php/japan-ehime.php Uvadzima population statistics]</ref>, Uvadzima aholisi 1960-yillardan beri doimiy ravishda kamayib kelmoqda.

== Tarix ==
Uvadzima hududi avval Iyo viloyatining bir qismi boʻlgan. Heyan davrida Uvadzima (ayniqsa, Uvadzima koʻrfazidagi Hiburidzima oroli) Seto ichki dengizidagi qaroqchilik markazi boʻlgan va qaroqchilar qoʻzgʻolonida Fudzivara no Sumitomoning tayanchiga aylangan. Muromachi davrida Sayondzi oilasining bir boʻlimi Asikaga syogunligi tomonidan hududga gubernator etib tayinlangan. Ammo doimiy ravishda uning kuchli va tajovuzkor qoʻshnilari, jumladan Ouchi Yositaka, Mori Motonari, Otomo Sorin, Tosa-Ichidzo va Chosokabe klanlari bosqiniga uchragan. Sayondzi qarshilik tufayli omon qolgan, ammo oxir-oqibat Chosokabe Motochika uni yenggan va oʻz navbatida [[Toyotomi Hideyosi]] kuchlari tomonidan agʻdarilgan. Iyo viloyati Kobayakava Takakagega berilgan, u Uvadzima atrofidagi hududni asrab olingan oʻgʻli va oʻgay ukasi Hidekanega topshirgan. Keyinchalik Takakage [[Kyusyu|Kyusyuga]] oʻtkazilgan va uning oʻrniga Hideyosining generali Toda Katsutaka kelgan. Kobayakavadan farqli oʻlaroq, Toda oʻta qattiqqoʻllik bilan hukmronlik qilgan. Sayondzi oilasining avlodlarini oʻldirgan va mahalliy aholi mulklarini talon-taroj qilish, zoʻrlash va oʻldirish kabi vaxshiyliklarni amalga oshirilgan. 1592-yilda Koreyaga bostirib kirish uchun qoʻshin yuborishga buyruq berilgach, u kema yasash uchun oʻz domenidagi ziyoratgoh va ibodatxonalardagi katta daraxtlarni kesishga buyruq bergan. Kampaniya paytida aqldan ozgan va Koreyada merosxoʻrsiz qolib, vafot etgan. Keyin Hideyosi Todo Takatorani ushbu domenga tayinlangan. Taniqli qal’a dizayneri Takatora olti yilni Itadzima qal’asini qurishga sarflagan, keyinchalik bu qal’a Uvadzima qal’asi deb nomlangan. 1614-yilda Date Masamunening noqonuniy oʻgʻli Date Hidemune syogun [[Tokugava Hidetada]] tomonidan Uvadzima domeniga tayinlangan va keyingi yili Uvadzima qal’asiga koʻchib oʻtgan. Avlodlari [[Meiji islohoti|Meydzi islohotigacha]] domenni boshqargan<ref name="Nakayama">{{Kitob manbasi |last=Nakayama |first=Yoshiaki |title=江戸三百藩大全 全藩藩主変遷表付 |date=2015 |publisher=Kosaido Publishing |isbn=978-4331802946}}{{In lang|ja}}</ref>.

Meydzi islohotidan soʻng, zamonaviy munitsipalitetlar tizimi oʻrnatilishi bilan Uvadzima shahri tashkil etilgan. 1917-yilda Maruho qishlogʻi Uvadzima bilan birlashtirilgan. Uvadzima shahri 1921-yil 1-avgustda Yahata qishlogʻi bilan birlashtirilgan va shahar maqomiga berilgan. 1934-yilda Kusima qishlogʻini birlashtirib, koʻrfaz hududini foydalanish uchun qayta tiklash orqali shahar kengaytirilgan. Shahar markazi 1945-yilda Ikkinchi Jahon urushi paytida bombardimon qilish natijasida vayron qilingan; ammo, urushdan keyin tezda qayta qurilgan. 1955-yilda shahar Miura, Takamitsu qishloqlari va 1974-yilda Uvaumi qishlogʻi qoʻshib olgan. 2005-yil 1-avgustda Uvadzimaga Mima, Tsusima va Yosida shaharlarini (barchasi Kitauva tumanida) qoʻshilgan.

== Hukumati ==
Uvadzima toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 24 aʼzodan iborat bir palatali shahar kengashiga ega boʻlgan mer-kengash tizimiga ega. Uvadzima, Kihoku va Matsuno bilan birgalikda Ehime prefekturasi assambleyasiga toʻrt aʼzodan hissa qoʻshadi. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Diet quyi palatasining Ehime 4-okrugi tarkibiga kiradi.

== Iqtisodiyoti ==
Uvadzima janubi-gʻarbiy mintaqadagi eng yirik munitsipalitetdir, biroq bitta kemasozlikdan tashqari qolgan sanoat sohalari yaxshi rivojlanmagan. Riya qirgʻoqlari, suv mahsulotlari yetishtirish va madaniy marvaridlardan foydalangan holda baliq ovlash mahalliy iqtisodiyotning asosiy tayanchidir.

== Taʼlimi ==
Uvadzima shahrida 30 ta boshlangʻich va shahar hukumati tomonidan boshqariladigan oltita davlat oʻrta maktablari mavjud. Shaharda Ehime prefekturasi taʼlim kengashi tomonidan boshqariladigan beshta davlat oliy maktabi mavjud.

== Transporti ==

=== Temir yoʻllari ===
[[Fayl:JR_logo_(shikoku).svg|22x22px]] Sikoku temir yoʻl kompaniyasi – Yosan liniyasi

* Tachima – Iyo-Yosida – Takamitsu – Kita-Uvadzima – Uvadzima

[[Fayl:JR_logo_(shikoku).svg|22x22px]] Sikoku temir yoʻl kompaniyasi – Yodo liniyasi

* Ouchi – Futana – Iyo-Miyanosita – Muden – Kita-Uvadzima – (Uvadzima)

=== Magistral yoʻllari ===

* [[Fayl:JP_Expressway_E56.svg|link=|alt=|25x25px]] Matsuyama avtomagistrali
*

=== Portlari ===

* Uvadzima porti

== Mahalliy diqqatga sazovor joylari ==
[[Fayl:Ushioni_mask.jpg|right|thumb|244x244px| Buqalar jangi festivalida ishlatiladigan koʻplab ashyolardan biri boʻlgan {{Nixongo|iblis Buqa|牛鬼|ushioni}} niqobi.]]

* Uvadzima qal’asi Edo davrida qurilgan asl dondzyonga ega boʻlgan 12 ta yapon qal’alaridan biri sifatida tanilgan.
* Sana oilasi muzeyi, unda mintaqa tarixiga oid koʻplab tarixiy ahamiyatga ega obyektlar va bu hududni boshqargan daimyo oilasi shajarasi mavjud.
* Taga – uzunligi taxminan 9 fut, diametri 1 futga teng ziyoratgoh. Maʼbadning yonida butun dunyodan yigʻilgan asarlar va rasmlar bilan toʻldirilgan jinsiy aloqa muzeyi joylashgan.
* Uvadzima Usi-oni, shuningdek, „Gaiya“ yoki „Varey ibodatxonasi“ kabi festivallar boʻlib oʻtadigan shahar sifatida tanilgan.
* Ryuko-dzi, Sikoku ziyoratgohidagi 41-maʼbad.
* Butsumoku-dzi, Sikoku ziyoratgohidagi 42-maʼbad.

== Taniqli shaxslari ==

* Umetaro Azechi, yaponiyalik [[Gravyura|gravyurachi]] va [[Alpinizm|alpinist]]
* Masafumi Hiray, yaponiyalik professional beysbolchi
* Tadasi Irie, [[Yakuza|yakudza]], [[Osaka|Osakada]] joylashgan ikkinchi Takumi-gumi rahbari (''kumicho'') va oltinchiYamaguchi-gumi bosh direktori (''so-honbucho'')
* Kazuyosi Isii, yaponiyalik seydokaykan [[karate]] ustasi va K-1 jangovar pallasining asoschisi
* Daisuke Ito, yapon kinorejissyori va ssenariy muallifi
* Akinori Ivamura, yaponiyalik beysbol menejeri va sobiq [[beysbol]] himoyachisi
* Kenta Kavay, yaponiyalik sobiq [[Futbol|futbolchi]]
* Susumu Kosimidzu, yapon haykaltaroshi, montajchi rassom va Mono-ha aʼzosi
* Singo Matsumoto, yaponiyalik havaskor [[Yunon-rum kurashi|yunon-rum kurashchisi]]
* Ryudzi Miyade, sobiq Nippon Professional beysbol himoyachisi
* Sinro Ohtake, yapon rassomi (Tokioda tugʻilgan, ammo Uvadzimada oʻsgan)
* Masayosi Oisi, yapon musiqachisi va qoʻshiqchisi
* Tetcho Suehiro, yapon siyosatchisi, yozuvchi va jurnalisti
* Mutsumi Tamabayasi, yaponiyalik futbolchi (Ehime FC, J2 ligasi)
* So Tanaka, yaponiyalik professional kurashchi
* Raymond Kenichi Tanaka, Kioto Rim-katolik yeparxiyasi yepiskopi (1976–1997)<ref name="uca">{{Yangiliklar manbasi |last= |first= |date= |title=Bishop Raymond Ken'ichi Tanaka |work=[[Union of Catholic Asian News]] |url=https://www.ucanews.com/directory/previous/bishop-raymond-kenichi-tanaka/1935 |url-status=live |access-date=2021-08-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210805220220/https://www.ucanews.com/directory/previous/bishop-raymond-kenichi-tanaka/1935 |archive-date=2021-08-05}}</ref>
* iKoichi Yamamoto, yapon siyosatchisi, Liberal-demokratik partiya va Vakillar palatasi aʼzosi (milliy qonun chiqaruvchi organ)
* Haruhiro Yamasita, yaponiyalik [[Gimnastika|gimnastikachi]] va ikki karra Olimpiya oltin medali sovrindori (1964-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlari)
* Kyoichi Katayama, „''Socrates in Love''“ romani muallifi, Uvadzima shahridan. Romani kinoga aylantirilgan.
* Sinro Ohtake, zamonaviy yapon rassomi, 1987-yildan beri Uvadzima shahrida yashab, ishlaydi.

== Galereya ==
<gallery>
File:Uwajima-jo.JPG|Uvadzima qalʼasi
File:Uwajima.JPG|Shaharning Uvadzima qalʼasidan koʻrinishi 
File:Warei-jinja through Gate.JPG|Varey ziyoratgohi
File:Taga-jinja Statues.JPG|Taga ziyoratgohidagi haykallar
</gallery>

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [http://www.city.uwajima.ehime.jp/ Uvadzima shahrining rasmiy veb-sayti] {{In lang|ja}}
* [http://www.nanreku.jp/ Nanrakuen veb-sayti] {{In lang|ja}}
* [http://www.pref.ehime.jp/izanai/english/route/route4.htm Ehime sayyohlik maʼlumotlari: Uvadzima] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070318032627/http://www.pref.ehime.jp/izanai/english/route/route4.htm |date=2007-03-18 }}
{{Ehime}}{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:Yaponiyaning qirgʻoqboʻyi aholi punktlari]]
[[Turkum:Yaponiyadagi port aholi punktlari]]
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Ehime prefekturasi shaharlari]]