Valeriy Savchuk sahifasining manbasini koʻrish

{{Harbiy arbob
| ismi             =Valeriy Savchuk
| asl_ismi         =
| tasvir           =
| tasvir_tavsifi   =
| hayot_davri      =
| laqabi           =
| taxallusi        =
| tugʻilgan_sanasi =[[1905-yil]] [[22-avgust]]
| tugʻilgan_joyi   =Barabinsk stansiyasi, Tomsk viloyati, [[Rossiya imperiyasi]]
| vafot_sanasi     =[[1960-yil]] [[24-mart]]
| vafot_joyi       =[[Leningrad]], [[SSSR]]
| fuqaroligi       ={{flag|USSR}}
| qoshin_turlari   =
| xizmat_yillari   =1922-1955
| unvoni           =[[General-mayor]]
| qism             =
| qoʻmondonlik     =
| lavozimi         =
| jang             =
| mukofotlari      ={{Lenin ordeni}} {{Qizil Bayroq ordeni}} {{Vatan urushi ordeni}} {{„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali}} 
| bilimi           = 
| otasi            = 	
| onasi            =   
| turmush oʻrtogi   =  
| bolalari         = 
| aloqa            =
| istefoda         =
| dastxati         =
| mamlakat         =
| modul            =
}}
'''Valeriy Ivanovich Savchuk''' ([[1905-yil]] [[22-avgust]]<ref>Po novomu stilyu</ref>, Barabinsk stansiyasi, Tomsk viloyati, [[Rossiya imperiyasi]] – [[1960-yil]] [[24-mart]], [[Sankt-Peterburg|Leningrad]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) – [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet]] harbiy qoʻmondoni, [[general-mayor]] (11.02.1944).

== Hayoti ==
Valeriy Savchuk 1905-yil 22-avgustda Omsk temir yoʻlining Barabinsk stantsiyasida tugʻilgan. Millat – [[Ruslar|rus]]. Savchuk armiyada xizmat qilishdan oldin Barabinsk va [[Tomsk viloyati]]da (Tomsk tumani, Torbeevo qishlogʻi) inqilobiy qoʻmitasidagi stansiyada xizmatchi boʻlib ishlagan.

==Harbiy xizmati==
1922-yil 6-yanvarda ixtiyoriy ravishda ChONning 16-Anje eskadroniga qoʻshilib, mart oyidan boshlab kotib boʻlib xizmat qilgan. 1923-yil noyabrda Savchuk [[Tomsk]] shahridagi 21-Perm otishma diviziyasining 61-Osinskiy otishma polkiga yuboriladi.

1924-yil fevral oyida [[Oʻrta Osiyo|Oʻrta Osiyoga]] OGPU qoʻshinlarining 10-polkiga oʻtkazilgan. Uning tarkibida [[Chimkent]] yaqinida va [[Olay vodiysi|Oloy vodiysida]] [[Bosmachilik|bosmachilar bilan janglarda]] qatnashgan. 1924-yil oktyabrdan boshlab [[Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurti|Toshkent shahridagi V. I. Lenin]] [[Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurti|nomidagi Birlashgan harbiy bilim yurti kursanti]] boʻladi. U kursant sifatida bosmachilar harakatiga qarshi kurashda qatnashgan. 1927-yil sentyabr oyida oʻqishni tugatgandan soʻng, [[Nevinnomisk|Nevinnomyssk]] shahridagi 4-otliq korpusining 10-Terek-Stavropol kazak diviziyasining 78-otliq polkiga vzvod komandiri sifatida yuboriladi. 1931-yilning noyabridan 1932-yil martgacha [[Sankt-Peterburg|Leningradda]] V. I. Lenin nomidagi fizika taʼlimi qoʻmondonlik tarkibining malakasini oshirish boʻlimiga qaytib kelib, ushbu boʻlinmani boshqarish uchun jismoniy tarbiya instruktori etib tayinlanadi.

=== Urushdan keyingi davr ===
Urushdan keyin [[general-mayor]] Savchuk 46-gvardiya miltiq diviziyasiga qoʻmondonlik qilishni davom ettiradi. 1946-yil yanvardan 1948-yil martgacha K. E. Voroshilova nomidagi Oliy harbiy akademiyada tahsil olgan. Keyin Uzoq Sharq harbiy okrugi logistika shtabining boshligʻi etib tayinlangan. 1950-yil may oyidan 98-gvardiya havo-desant Svir Qizil Bayroq diviziyasi qoʻmondoni, 1952-yil aprel oyida esa aviatsiya bosh marshali A. E. Golovanov qoʻmondonligi ostida 37-gvardiya havo-desant Svir Qizil Bayroq korpusining shtab boshligʻi etib tayinlangan. 1953-yil noyabrdan Valga shahrida (Estoniya) Aleksandr Nevskiy ordenli 21-gvardiya havo-desant diviziyasini boshqargan. 1954-yil iyun oyida u Leningrad harbiy okrugining havo mudofaasi boʻlimi boshligʻi lavozimiga oʻtkaziladi. 1955-yil 2-avgustda gvardiya [[General-mayor|general-mayori]] Savchuk ishdan boʻshatilgan.

Valeriy Savchuk [[Sankt-Peterburg|Leningradda]] yashagan. 1960-yil 24-martda vafot etgan. U Bogoslovskoye qabristoniga dafn etilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://1941g.wordpress.com/about/генералы-и-адмиралы-с/савчук-валерийиванович-1905/ |sarlavha=САВЧУК Валерий Иванович (1905-1960) |qaralgan sana=2020-04-08 |arxivsana=2021-08-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210801110327/https://1941g.wordpress.com/about/генералы-и-адмиралы-с/савчук-валерийиванович-1905/}}</ref>.

== Mukofotlari ==

* [[Lenin ordeni]] (30.04.1947<ref name="Указ">[https://ru.wikisource.org/wiki/Ukaz%20Prezidiuma%20VS%20SSSR%20ot%204.06.1944%20o%20nagrajdenii%20ordenami%20i%20medalyami%20za%20vislugu%20let%20v%20Krasnoy%20Armii Nagrajdyon v sootvetstvii s Ukazom Prezidiuma Verxovnogo Soveta SSSR ot 04.06.1944 „O nagrajdenii ordenami i medalyami za vislugu let v Krasnoy Armii“]</ref>)
* toʻrtta [[Qizil Bayroq ordeni]] (01.03.1944, 11.03.1944<ref name="Указ" />, 06.09.1945, 13.06.1952<ref name="Указ" />)
* 2-darajali [[Kutuzov ordeni]] (19.09.1944)
* [[Vatan urushi ordeni|1-darajali Vatan urushi ordeni]] (31.01.1944)
* [[Qizil Yulduz ordeni]] (01.09.1943)
* medallar, shu jumladan:
** [[„Stalingrad mudofaasi uchun“ medali]] (1943)
** [[„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali]] (1945)

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==

* Kollektiv avtorov. Velikaya Otechestvennaya: Komdivi. Voenniy biograficheskiy slovar. Komandiri strelkovix, gornostrelkovix diviziy, krimskix, polyarnix, petrozavodskix diviziy, diviziy rebolskogo napravleniya, istrebitelnix diviziy. (Pivovarov – Yasun). – M.: Kuchkovo pole, 2014. – T. 5. – S. 278—279. – 1500 ekz. – <nowiki>ISBN 978-5-9950-0457-8</nowiki>.

== Havolalar ==

* [https://pamyat-naroda.ru/commander/4962/ „Xalq xotirasi“ – axborot loyihasi]

[[Turkum:Bosh shtab Harbiy akademiyasi bitiruvchilari]]
[[Turkum:M. V. Frunze nomidagi nomidagi Harbiy akademiya bitiruvchilari]]
[[Turkum:Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari]]
[[Turkum:Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurti bitiruvchilari]]
[[Turkum:„1941-1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari]]
[[Turkum:Stalingrad mudofaasi uchun medali sohiblari]]
[[Turkum:Qizil Yulduz ordeni sohiblari]]
[[Turkum:1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari]]
[[Turkum:Qizil Bayroq ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Lenin ordeni sohiblari]]
[[Turkum:General-mayorlar (SSSR)]]
[[Turkum:Sankt-Peterburgda vafot etganlar]]
[[Turkum:1960-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:24-martda vafot etganlar]]
[[Turkum:1905-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:22-avgustda tugʻilganlar]]