Valide masjidi sahifasining manbasini koʻrish

{{masjid|Qurilish materiallari=tosh, marmar|Minoralar balandligi={{cvt|15|m}}|Minoralar soni=1 ta|Asosiy sana=1615-yil|Mamlakat=Gretsiya|Shahar=Mitilini|Koordinatalar={{coord|39|06|43|N|26|33|15|E|region:GR_type:landmark|display=it}}|Tasvir=20150716 Valide Mosque Epano Skala Mytilene Lesvos Greece.jpg|Tasvir imzosi=Masjidning 2015-yildagi koʻrinishi|Asl nomi={{lang|el|Βαλιδέ Τζαμί}}|Tip=masjid{{!}} sobiq masjid}}
'''Valide masjidi''' ({{Lang-el|Βαλιδέ Τζαμί}}, {{Lang-tr|Valide Camii|}} [[Volida Sulton|Valide sulton]] masjidi), mahalliy ravishda '''Valide Jami''' nomi bilan tanilgan, [[Gretsiya]]ning [[Shimoliy Egey]] mintaqasidagi [[Lesbos]] orolining [[Mitilini]] shahrida joylashgan sobiq [[Masjid|masjid]]. [[Usmonlilar]] davrida 1615-yilda qurilishi yakunlangan masjid binosi 1920-yillarda, [[Bolqon urushlari]] va Yunon-turk aholi almashinuvidan soʻng tashlab ketilgan boʻlib, qisman vayron holatga kelib qolgan.

== Tavsifi ==
Masjid shaharning eski turk mahallasida – Epano Skalada joylashgan. Kirish qismi tepasidagi bunyodkor yozuviga koʻra, u 1615-yilda qurilgan boʻlib, bu uni oroldagi eng qadimgi masjidlardan biriga aylantiradi<ref name="odysseus">{{cite web |url=https://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=433 |script-title=el:Βαλιδέ Τζαμί Μυτιλήνης |lang=el |publisher=[[Ministry of Culture (Greece)|Hellenic Ministry of Culture]] |last=Loupou |first=Athina-Christina |access-date=2 December 2018 |archive-date=13 May 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070513074009/https://odysseus.culture.gr/h/2/gh251.jsp?obj_id=433 |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |author=Kokkinidis, Tasos |url=https://greekreporter.com/2019/03/03/oldest-mosque-on-greeces-lesvos-to-be-restored/ |title=Oldest Mosque on Greece's Lesvos to Be Restored |work=Greek Reporter |date=3 March 2019 |access-date=21 December 2025 }}</ref>. Biroq boshqa bir manbada hozirgi inshoot 1780-yilda eskiroq masjid oʻrnida qurilgani va hozirgi koʻrinishi 1867-yildagi taʼmirlash natijasi ekani aytiladi<ref name=visit/>.

U toshdan qurilgan, bir qavatli, qiya tomli inshootdir. Ilgari marmar zinapoya orqali kiriladigan, marmardan yasalgan koʻp burchakli suv favvorali tosh yotqizilgan hovli mavjud boʻlgan. Binoning barcha toʻrt tomonida metall panjaralar bilan himoyalangan katta derazalarning simmetrik juftlari va oval tom oynalari bor. Ichki pol yogʻoch taxtalar bilan qoplangan, esonarteksni namozxonadan ajratib turuvchi besh yoʻnalishli ravoq yoʻlagi boʻlgan<ref name=visit/>. Shift rangli [[freska]]lar bilan bezatilgan, keyinchalik oroldan musulmon aholi ketganidan soʻng ularning usti qoramtir boʻyoq bilan boʻyalgan. Taxminan {{Convert|6|m|ft|adj=mid|}} balandlikdagi [[Mehrob|mehrob]] [[stukko]] bezaklariga ega edi<ref name="odysseus"/>. Usmonli uslubidagi [[Minora|minora]] [[Ayvalik]]da qazib olingan qizil toshdan qurilgan boʻlib, asl i{{Convert|15|m|ft|adj=on}} balandlikdagi minora gumbazli tepa qismining bir boʻlagidan tashqari deyarli toʻliq saqlangan<ref name="kathimerini"/>. Uning tag qismi olti burchakli, tanasi esa silindrsimon<ref name=visit>{{cite web |url=https://www.visitlesvos.gr/en/pois/the-valide-mosque-at-mytilini/ |title=The Valide Mosque at Mytilini |work=Visit Lesvos |date=2023 |access-date=21 December 2025 |format=images and text }}</ref>.

Bino va uning minorasi 1981-yilda [[Gretsiya Madaniyat vazirligi]] tomonidan muhofaza qilinadigan yodgorliklar sifatida belgilangan<ref name="kathimerini">{{cite news |url=http://www.kathimerini.gr/954682/article/epikairothta/ellada/anasthlwsh-toy-valide-tzami-toy-palaioteroy-o8wmanikoy-temenoys-sthn-mytilhnh |script-title=el:Αναστήλωση του Βαλιδέ Τζαμί, του παλαιότερου οθωμανικού τεμένους στην Μυτιλήνη |lang=el |date=20 March 2018 |publisher=[[Kathimerini]] |access-date=2 December 2018}}</ref>. 2018-yil boshida Lesbos Qadimiy yodgorliklar eforati nazorati ostida binoni restavratsiya qilish ishlari uchun €1.2 million yevro miqdoridagi pul ajratildi<ref name="kathimerini"/>. 2020-yilda [[Turkiya prezidenti]] [[Recep Tayyip Erdoğan|Rajab Toyyib Erdoʻgʻon]] tomonidan [[Sofiya ibodatxonasi|Avliyo Sofiyani muzeydan masjidga qaytarish]] ortidan Valide masjidini restavratsiya qilishni toʻxtatish chaqiriqlari yangradi<ref>{{cite news |author=Antonopoulos, Paul |url=https://greekcitytimes.com/2020/07/15/north-aegean-governor-urges-finance-suspension-of-mosque-restoration-on-lesvos/ |title=North Aegean Governor urges finance suspension of mosque restoration on Lesvos |work=Greek City Times |date=2000-07-15 |access-date=21 December 2025 }}</ref>. 2024-yil holatiga koʻra, sobiq masjid yopiq, qisman vayron holda qolmoqda<ref>{{cite journal |journal=Sustainable Development, Culture, Traditions Journal |volume=1b |year=2024 |title=Cross-Border Entrepreneurship with a Focus on the Ottoman Monuments of Lesvos |doi=10.26341/issn.2241-4002-2024-1b-4-T02043
|author=Maniou, Foteini |issue=1 |publisher=University of the Aegean, Greece |url=https://sdct-journal.com/images/Issues/2024_1b/45-64.pdf |access-date=21 December 2025 }}</ref>.

== Yana qarang ==
{{Stack|{{Portal|Meʼmorchilik|Gretsiya|Islom}}}}
* [[Gretsiyada Islom]]
* [[Usmoniylar davrida Gretsiya]]
* [[Gretsiyadagi sobiq masjidlar roʻyxati]]

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
* {{Commons category-inline|Zincirli masjidi (Serres)}}

[[Turkum:Usmoniylar imperiyasida 16-asrda tashkil etilgan masjidlar]]
[[Turkum:Gretsiyadagi 16-asr masjidlari]]
[[Turkum:Mitilinidagi bino va inshootlar]]
[[Turkum:Gretsiyadagi sobiq masjidlar]]
[[Turkum:Usmoniylar imperiyasi davrida Makedoniya]]
[[Turkum:Gretsiyadagi usmoniylar masjidlari]]