Валиде масжиди (юнонча: Βαλιδέ Τζαμί, туркча: Валиде Cамии Валиде султон масжиди), маҳаллий равишда Валиде Жами номи билан танилган, Грециянинг Шимолий Эгей минтақасидаги Лесбос оролининг Митилини шаҳрида жойлашган собиқ масжид. Усмонлилар даврида 1615-йилда қурилиши якунланган масжид биноси 1920-йилларда, Болқон урушлари ва Юнон-турк аҳоли алмашинувидан сўнг ташлаб кетилган бўлиб, қисман вайрон ҳолатга келиб қолган.

собиқ масжид
Валиде масжиди
Βαλιδέ Τζαμί
Масжиднинг 2015-йилдаги кўриниши
Мамлакат  Греция
Шаҳар Митилини
Координаталар 39°06′43″Н 26°33′15″Э / 39.11194°Н 26.55417°Э / 39.11194; 26.55417
Асосий сана:
1615-йил
Миноралар сони 1 та
Миноралар сони 1 та
Миноралар баландлиги 15 м (49 фт)
Қурилиш материаллари тош, мармар

Тавсифи

Масжид шаҳарнинг эски турк маҳалласида – Эпано Скалада жойлашган. Кириш қисми тепасидаги бунёдкор ёзувига кўра, у 1615-йилда қурилган бўлиб, бу уни оролдаги энг қадимги масжидлардан бирига айлантиради[1][2]. Бироқ бошқа бир манбада ҳозирги иншоот 1780-йилда эскироқ масжид ўрнида қурилгани ва ҳозирги кўриниши 1867-йилдаги таъмирлаш натижаси экани айтилади[3].

У тошдан қурилган, бир қаватли, қия томли иншоотдир. Илгари мармар зинапоя орқали кириладиган, мармардан ясалган кўп бурчакли сув фавворали тош ётқизилган ҳовли мавжуд бўлган. Бинонинг барча тўрт томонида металл панжаралар билан ҳимояланган катта деразаларнинг симметрик жуфтлари ва овал том ойналари бор. Ички пол ёғоч тахталар билан қопланган, эсонартексни намозхонадан ажратиб турувчи беш йўналишли равоқ йўлаги бўлган[3]. Шифт рангли фрескалар билан безатилган, кейинчалик оролдан мусулмон аҳоли кетганидан сўнг уларнинг усти қорамтир бўёқ билан бўялган. Тахминан 6-метр (20 фт) баландликдаги меҳроб стукко безакларига эга эди[1]. Усмонли услубидаги минора Айваликда қазиб олинган қизил тошдан қурилган бўлиб, асл и15-метр (49 фт) баландликдаги минора гумбазли тепа қисмининг бир бўлагидан ташқари деярли тўлиқ сақланган[4]. Унинг таг қисми олти бурчакли, танаси эса силиндрсимон[3].

Бино ва унинг минораси 1981-йилда Греция Маданият вазирлиги томонидан муҳофаза қилинадиган ёдгорликлар сифатида белгиланган[4]. 2018-йил бошида Лесбос Қадимий ёдгорликлар эфорати назорати остида бинони реставрация қилиш ишлари учун €1.2 миллион евро миқдоридаги пул ажратилди[4]. 2020-йилда Туркия президенти Ражаб Тоййиб Эрдўғон томонидан Авлиё Софияни музейдан масжидга қайтариш ортидан Валиде масжидини реставрация қилишни тўхтатиш чақириқлари янгради[5]. 2024-йил ҳолатига кўра, собиқ масжид ёпиқ, қисман вайрон ҳолда қолмоқда[6].

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Лоупоу, Атҳина-Чристина „эл:Βαλιδέ Τζαμί Μυτιλήνης“ (эл). Ҳеллениc Министрй оф Cултуре. 2007-йил 13-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 2-декабр.
  2. ↑ Коккинидис, Тасос.. „Олдест Мосқуэ он Греэcе'с Лесвос то Бе Ресторед“. Греэк Репортер (2019-йил 3-март). Қаралди: 2025-йил 21-декабр.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 „Тҳе Валиде Мосқуэ ат Мйтилини“ (имагес анд техт). Висит Лесвос (2023). Қаралди: 2025-йил 21-декабр.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 {{Янгиликлар манбаси}} андозасидан фойдаланишда титле= параметри белгиланиши керак.
  5. ↑ Антонопоулос, Паул.. „Нортҳ Аэгеан Говернор ургес финанcе суспенсион оф мосқуэ ресторатион он Лесвос“. Греэк Cитй Тимес (2000-йил 15-июл). Қаралди: 2025-йил 21-декабр.
  6. ↑ Маниоу, Фотеини (2024). "Cросс-Бордер Энтрепренеуршип wитҳ а Фоcус он тҳе Оттоман Монуменц оф Лесвос". Сустаинабле Девелопмент, Cултуре, Традитионс Жоурнал (Университй оф тҳе Аэгеан, Греэcе) 1б (1). дои:10.26341/иссн.2241-4002-2024-1б-4-Т02043. ҳттпс://сдcт-жоурнал.cом/имагес/Иссуэс/2024_1б/45-64.пдф. Қаралди: 21 Деcембер 2025. Валиде масжиди]]

Ҳаволалар