Vashingtondagi G-20 sammiti (2008) sahifasining manbasini koʻrish

{{ Bilgiquti sammit
| sammit_nomi    = '''Vashingtondagi G-20 sammiti (2008)'''
| boshqa_nomlari = {{lang-en|2008 G-20 Washington summit}}
| tasvir = Cumbre de Washington.jpg
| tavsif = Vashington sammiti ishtirokchilari
| davlat = {{USA}}
| sana = [[14-noyabr|14]]-[[15-noyabr]] [[2008-yil]]
| shior =
| joylar = Milliy Muzey binosi, [[Vashington]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]
| shaharlar = [[Vashington]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]
| ishtirokchilar = [[Katta yigirmatalik|G20]] (+'''[[Ispaniya]]''', '''[[Niderlandlar]]''')
| rais =
| keyingi = ''[[Londondagi G-20 sammiti (2009)]]''
| avvalgi = ''Aynan shu yili moliyaviy inqirozga qarshi kurash sifatida kuchli iqtisodiy mamlakatlar yordamida [[Katta yigirmatalik|G20]] tashkil qilingan va sammit aynan shu uchrashuvdan soʻng oʻz davomini topgan''
| vebsayti =
}}

'''Vashingtondagi G-20 sammiti (2008)''' — Jahonning eng koʻzga koʻringan davlatlari moliya bozorlari va jahon iqtisodiyoti muammolarini topish va muhokama qilish maqsadida [[2008-yil]]ning [[14-noyabr|14]]-[[15-noyabr]] kunlarida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] poytahti [[Vashington]] shahrida yigʻlishgan. Ushbu uchrashuv umumiy hamjihatlikni tasvirlaydigan 20 mamlakatlar oʻrtasida iqtisodiy oʻsish borasidagi hamkorlikni kengaytirish, shu yili boʻlib oʻtgan moliyaviy inqirozga qarshi kurashish va kelajakda yangi inqirozga duch kelmaslik uchun baʼzi bir iqtisodiy sohalarga yangicha oʻzgartirishlar kiritilishi muhim boʻlgan kelishuv imzolangan.<ref name="Eurodad">{{Yangiliklar manbasi| url= http://www.ft.com/cms/s/0/7cc16b54-9b19-11dd-a653-000077b07658.html| title= European call for 'Bretton Woods II'| publisher= [[Eurodad]]| date= 2008-10-16| accessdate= 2008-11-16| archiveurl= https://web.archive.org/web/20081019183628/http://www.ft.com/cms/s/0/7cc16b54-9b19-11dd-a653-000077b07658.html| archivedate= 2008-10-19| deadurl= no| seperator= }}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/infocus/financialmarkets/index.html|title=Summit on Financial Markets and the World Economy|publisher=[[White House]]|date=2008-11-11|accessdate=2008-11-16}}</ref> [[Fransiya]] va [[Yevropa Ittifoqi]] prezidenti boʻlgan [[Nicolas Sarkozy]] va [[Birlashgan Qirollik Bosh vazirlari|Britaniya Bosh vaziri]] [[Gordon Brown]] tomonidan yuritilgan ijobiy fikrlari natijasida sammit yanada boyigan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.brookings.edu/opinions/2008/1027_governance_rieffel.aspx|title=The G-20 Summit: What's It All About?|author=Lex Rieffel|publisher=[[Brookings Institute]]|date=2008-10-27|accessdate=2008-11-16}}</ref> [[2008-yil]]ning [[11-oktyabr]]ida [[Katta Yettilik|G7]]ning moliya vazirlari bilan boʻlgan suhbatda [[AQSh Prezidenti]] [[George W. Bush|Jorj Bush]] kelgusida [[Katta yigirmatalik|G20]] uchrashuvlari jahon hamjamiyatida muhim oʻrin tutishini va iqtisodiy inqirozdan chiqish yoʻllari topishini taʼkidlagan. Koʻpgina iqtisodchilar va siyosatdonlar [[Bretton-Vuds tizimi]]ning (Ikki jahon urushidan soʻng qabul qilingan pul harakatini boshqarish tizimi) yangi bosqichini qabul qilish kerakligini taʼkidlashgan va jahonda yangi moliya tizimini yaratish kerakligin qayd etishgan. Bu uchrashuv baʼzi bir [[Ommaviy Axborot Vositalari|OAV]] manbalarida ikkinchi Bretton-Vuds kelishuvi deya qayd etilgan.<ref name=Eurodad />

== Paydo boʻlish taʼrixi ==
=== [[2000-yil]]lar boshlaridagi yon bosish ===
Norasmiy ravishda (Bretton-Vuds II) nomini olgan ushbu valyuta harakatlari tizimi baʼzi manbalarga koʻra [[2000-yil]]lar (oʻn yillik davrda) oqimida rivojlangan. Siyosiy iqtisodchi [[Daniel Drezner]] keltirgan manbalarga koʻra aytiladi: {{quote|''Bu tizim jarayonida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] bir vaqtda yuritilayotgan hisoblarda yirik miqdordagi defitsitga ega boʻladi, sababi qolgan mamlakatlar uchun moʻljallangan eksport manbalarini iqtisodiy oʻsish bilan taʻminlashni koʻzda tutgan. Bu kabi defitsitlarni moliyalashtirish uchun markaziy bankl;ar asosan Osiyoning Tinch okeani hududida dollarlar suv boʻlib oqadi va bu holat dollar qadrini koʻtarish uchun yaxshi imkoniyatdir.'' <ref>{{Veb manbasi| url= http://www.danieldrezner.com/archives/001912.html| title= How Stable Is Bretton Woods 2?| author= [[Daniel Drezner]]| date= 24-fevral 2005-yil| accessdate= 29-iyun 2008-yil <!--DASHBot-->| archiveurl= https://web.archive.org/web/20080703195937/http://www.danieldrezner.com/archives/001912.html| archivedate= 2008-07-03| deadurl= no}}</ref>}}''Bretton-Vuds tizimi tiklanishi'' tushunchasi [[2003-yil]]da olimlar Duli, Folkerts-Landau va Garber ishlarida [[sovuq urush]] tugaganidan keyin oʻz ifodasini topgan. Baʼzi bir osiyo liderlari asosiy strategik rivojlanishda oʻz kuchini koʻrsatayotgan Osiyo mamlakatlari Yevropa va Yaponiya urushlaridan keyingi holatda kurs ayirboshlashni toʻgʻri baholamasligi, valyuta intervensiya boshqarmalarining mavjud emasligi, nazoratlar oʻrnatish kerakligi, jamgʻarmalar muqarraligini oʻz vaqtida taʼminlashga erishmagini evaziga baʼzi rivojlangan mamlakatlardan ortda qolayotganida asosan oʻzlarini ayblashadi. Lekin eksport orqali raqobatda turishi va yuklar joʻnatish hajmi yuqori ekanligi ushbu mamlakatlarning jahon raqobat bozorining markaziga olib chiqqannini ham yashirishmagan.<ref>{{Veb manbasi| url= http://www.nber.org/papers/w9971| title= An Essay on the Revived Bretton Woods System| author= Michael P. Dooley, David Folkerts-Landau, Peter Garber| publisher= [[National Bureau of Economic Research]]| date= September 2003| accessdate= 29-iyun 2008-yil <!--DASHBot-->| archiveurl= https://web.archive.org/web/20080623234517/http://www.nber.org/papers/w9971| archivedate= 2008-06-23| deadurl= no}}</ref>
Iqtisodchilar [[Nouriel Roubini|Roubini]] va [[Brad Setser|Setser]] [[2005-yil]]da tizim u qadar mustahkam emasligini bildirishgan. Agar AQSh tashqi moliya bozoridagi talabotlarini qisqartirmasa markaziy banklarda muhim rol oʻynayotgan dollar jamgʻarmalari ishlari tubdan izdan chiqishi va bu holat qolgan mamlakatlarning AQSh bosh boʻlib turgan noqislikga ehtiyoj sezmay qolishi, sababi qolgan mamlakatlar ichki talabotga eʼtibor qaratishida boʻlib bu vaziyat AQSh uchun jahon iqtisodiyoti oldida qilgan eng katta tavakkali ekanligi qayd etilgan. Jahon iqtisodiyoti maydonida yuritilayotgan beshavfqat qonunlar asosini mana bu keltirilgan muammolar tashkil etgan: ASQh Dollarining qiymati birdaniga tushib ketishi, AQShda uzoq muddatli foizli daromadning tezlik bilan koʻtarilishi va darhol bir qator aktivlarning narhi tushib ketishi, koʻchmas mulk sarmoyalari koʻtarilib ketishi shular jumlasidandir. Narhlarning birdaniga kuchli zarbaga uchrashi AQShda importning susaytirishi va dollar qiymati pastlab ketishi mumkinligi, jiddiy iqtisodiy qulashga olib kelishi ehtimoli borligi taʼkidlangan.<ref>{{Veb manbasi
| url    = http://www.stern.nyu.edu/~nroubini/papers/BW2-Unraveling-Roubini-Setser.pdf
| title  = Will the Bretton Woods 2 Regime Unravel Soon? The Risk of a Hard Landing in 2005-2006
| author = Nouriel Roubini, Brad Setser
| date   = February 2005| accessdate= 29-iyun 2008-yil <!--DASHBot-->}}</ref>

=== [[2007-yil]]dagi Moliyaviy inqiroz ===
[[2008-yil]]ning [[26-sentyabr]]ida [[Fransiya Prezidenti]] [[Nicolas Sarkozy]]: {{quote|''Biz uchun Bretton-Vudsdagi kabi moliyaviy tizimni yangitdan yaratishimiz uchun qaytadan fikrlab chiqishimizga toʻgʻri keladi.'' <ref>{{Yangiliklar manbasi
| url    = http://www.eurodad.org/whatsnew/articles.aspx?id=2988
| title  = Senior figures call for new Bretton Woods ahead of Bank/Fund meetings
| author = George Parker, Tony Barber and Daniel Dombey
| date   = 9-oktabr 2008-yil
| accessdate= 16-oktabr 2008-yil <!--DASHBot-->| archiveurl= http://web.archive.org/web/20081014072859/http://www.eurodad.org/whatsnew/articles.aspx?id=2988| archivedate= 14-oktabr 2008-yil| deadurl= yes}}</ref>}}
[[2008-yil]]ning [[13-oktyabr]]ida [[Birlashgan Qirollik Bosh vazirlari|Britaniya Bosh vaziri]] [[Gordon Brown]] yangi iqtisodiy tizim shartnomasini qabul qilishi uchun jahon liderlari uchrashishlari kerakligini qayd etib oʻtgan. {{quote|''Biz yangi Bretton-Vudsga ega boʻlishimiz kerak bu yangi xalqaro moliyaviy memorlik qurilishlari kabi yillar sari oldinga yetaklab boradi.'' deya oʻz fikrini bildirgan.<ref>{{Veb manbasi| url= http://afp.google.com/article/ALeqM5iqbjATskwxNr2tyDViM7bbz8J_rg| title= World needs new Bretton Woods, says Brown| author= Agence France-Presse (AFP)| date= 13-oktabr 2008-yil| accessdate= 16-oktabr 2008-yil <!--DASHBot-->| archiveurl= https://web.archive.org/web/20081018193748/http://afp.google.com/article/ALeqM5iqbjATskwxNr2tyDViM7bbz8J_rg| archivedate= 2008-10-18| deadurl= no}}</ref>}} Braun taʼkidlagan iqtisodga yondashish tizimi haqiqiy Bretton-Vuds shartnomasi globallashayotgan inqiroz va erkin savdo tartibi, valyuta qiymatlarining oʻzgarayotganligi bilan kuchli ravishda farq qiladi.<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.egovmonitor.com/node/21484 |title=A Policy Dialogue Platform &#124; Promoting Better Governance |publisher=eGov monitor |date=2008-10-14 |accessdate=2010-06-27 |archivedate=2009-09-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090911034637/http://www.egovmonitor.com/node/21484 }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090911034637/http://www.egovmonitor.com/node/21484 |date=2009-09-11 }}</ref> Ushbu uchrashuvda „Anglo-Sakson“ moliya tizimlaridagi iliqlik [[Gordon Brown|Braun]] va [[Nicolas Sarkozy|Sarkozi]]lar oʻrtasida kuzatilmagan.<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/france/3205033/Gordon-Browns-Bretton-Woods-summit-call-risks-spat-with-Nicholas-Sarkozy.html|title=Gordon Brown's Bretton Woods summit call risks spat with Nicholas Sarkozy|work=The Daily Telegraph|author=James Kirkup, Bruno Waterfield|date=2008-10-17|accessdate=2008-11-16|location=London|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081019015516/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/france/3205033/Gordon-Browns-Bretton-Woods-summit-call-risks-spat-with-Nicholas-Sarkozy.html|archivedate=2008-10-19|deadurl=no|seperator=}}</ref> Italiya Iqtisodiyot vaziri [[Giulio Tremonti]] shuningdek [[Italiya]] [[2009-yil]]ga qadar [[Katta Yettilik|G7]] raisligi hisobiga „Yangi Bretton-Vuds.“ga kechroq qoʻshilishini taʼkidlagan. U shuni taʼkidlaganki [[2008-yil]]gi global moliyaviy inqiroz jarayoni natijasida dollar Bretton-Vuds valyuta zahirasi sifatida almashtirilishini aytib oʻtgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://www.reuters.com/article/euMergersNews/idUSLG34287520081016|title=Italy queries dollar's role in Bretton Woods reform|date=2008-10-16|accessdate=2008-11-16|publisher=Reuters}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://www.forbes.com/home/2008/10/16/europe-summit-investors-update-markets-equity-cx_po_mlm_1016markets39.html|author=Parmy Olson and Miriam Marcus|title=Bringing The Banking Mess To Broadway|work=[[Forbes]]|date=2008-10-16|accessdate=2008-11-16|archivedate=2020-09-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20200906210541/https://www.forbes.com/home/2008/10/16/europe-summit-investors-update-markets-equity-cx_po_mlm_1016markets39.html|access-date=2014-04-15|archive-date=2020-09-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200906210541/https://www.forbes.com/home/2008/10/16/europe-summit-investors-update-markets-equity-cx_po_mlm_1016markets39.html}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://us.ft.com/ftgateway/superpage.ft?news_id=fto100920081302015280|title=Giulio Tremonti: A critic demands a new Bretton Woods|author=Guy Dinmore|work=[[Financial Times]]|date=2008-10-08|accessdate=2008-11-16|seperator=|archivedate=2009-05-06|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090506143404/http://us.ft.com/ftgateway/superpage.ft?news_id=fto100920081302015280}}</ref> [[2008-yil]]ning [[20-oktyabr]]ida [[Giulio Tremonti|Tremonti]] italiya nashriyoti Corriere Della Seraga bergan bayonotida yangi Bretton-Vuds taklifiga koʻra amerikalik siyosiy arbob [[Lyndon LaRouche]] tomonidan birdirilgan fikr boʻyicha bu oqim koʻp yillar davomida tarqalishi kerakligini qayd etgan.<ref>Caizzi, Ivo, "Bretton Woods #2 of LaRouche and Tremonti, "[archiviostorico.corriere.it/2008/ottobre/20/Bretton Woods LaRouche Tremonti ce 0 081020029.shtml], [[Corriere della Sera]], 20-oktabr 2008-yil — Google translation: [http://translate.google.com/translate?hl=en&sl=it&u=http://archiviostorico.corriere.it/2008/ottobre/20/Bretton_Woods_LaRouche_Tremonti_ce_0_081020029.shtml&sa=X&oi=translate&resnum=3&ct=result&prev=/search%3Fq%3Dcorriera%2Bivo%2Btremonti%2Blarouche%26hl%3Den%26client%3Dopera%26rls%3Den%26hs%3D5W3]</ref>

== Sammit ==
[[Fayl:G20 2008 summit participants.svg|300px|thumb|{{legend|green|[[Katta yigirmatalik|G20]]ga aʼzo mamlakatlar}} {{legend|#00d400|Taklif qilingan mamlakatlar ([[Niderlandlar]] va [[Ispaniya]])}} {{legend|#80ff80|[[Yevropa Ittifoqi]] aʼzolari}}]]
[[Fayl:Cumbre G-20-Washington.jpg|300px|thumb|Moliyaviy bozor va jahon iqtisodiyotida muhim rol oʻynagan G20 mamlakatlari delegatsiyasi uchrashuvi [[2008-yil]]ning [[15-noyabr]]ida, Kolumbiya okrugida joylashgan Vashington milliy muzeyi binosida boʻlib oʻtgan.]]

[[AQSh Prezidenti]] [[[[George W. Bush|Jorj Bush]] eʼlon qilgan bayonotga koʻra sammitga jahonning sanoat borasida rivojlangan 20 mamlakati qatnashishini belgilangan. [[Katta yigirmatalik|G20]] [[1997-yil|1997]]-[[1999-yil]]larda yuzaga kelgan moliyaviy yoʻqotishlarga qarshi javob sifatida yaratilgan boʻlib yangi xalqaro moliyaviy muqarralikni taʼminlash yoʻlida yangi qonunlar joriy etish maqsadida siyosiy jamlanmaning bir turidir. [[Katta yigirmatalik|G20]] tarkibiga uning tizimini qoʻllaydigan mamlakatlar avval kiritilgan, lekin bunday imkonni 170 mamlakat qoʻldan boy bergan (192 mamlakat [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga aʼzodir)
Birinchi oliy maqomdagi uchrashuv [[Katta yigirmatalik|Yigirmattalik]] liderlar ishtirokida moliyaviy bozorlar va jahon iqtisodiyotini tiklash maqsadida [[2008-yil]]ning [[14-noyabr|14]]-[[15-noyabr]] kunlari [[Vashington]]ning Milliy Muzey binosida oʻtkazilgan. Uchrashuvda:[[Argentina]], [[Avstraliya]], [[Braziliya]], [[Kanada]], [[Xitoy Xalq Respublikasi]], [[Fransiya]], [[Olmoniya]], [[Hindiston]], [[Indoneziya]], [[Italiya]], [[Yaponiya]], [[Meksika]], [[Janubiy Koreya]], [[Rossiya]], [[Saudiya Arabistoni]], [[Janubiy Afrika Respublikasi]], [[Turkiya]], [[Birlashgan Qirollik]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] va [[Yevropa Ittifoqi]](Ittifoq Prezidenti sifatida [[Fransiya Prezidenti]] [[Nicolas Sarkozy]] va [[Yevropa Maslahati kengashi raisi]] hamda [[Yevropa komissiyasi prezidenti]] sifatida [[José Manuel Barroso]]lar ishtirok etishgan), [[Ispaniya]] (Taklif qilingan sifatida), [[Niderlandlar]] (Taklif qilingan sifatida), [[Jahon banki]], [[Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi]] va [[Moliya muqarraligi borasida maslahat]] kabi tashkilotlar va davlatlar vakillari ishtirok etishgan. [[Niderlandlar Bosh vaziri]] [[Jan Peter Balkenende]] [[14-noyabr]] kuni kechasi [[Vashington]]ga yetib kelgan, lekin otasining vafoti haqidagi habarni eshitib darhol [[Niderlandlar]]ga qaytib ketgan. Uning oʻrniga [[Niderlandlar Davlat kotibi]] [[Jan Kees de Jager]] ishtirok etgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2008/11/20081114-5.html|title=Delegations to the Summit on Financial Markets and the World Economy|publisher=[[White House]]|date=2008-11-14|accessdate=2008-11-16}}</ref> [[Ispaniya Bosh vaziri]] [[José Luis Rodríguez Zapatero]] sammit boshida taklif etilmagan, lekin [[Xitoy Xalq Respublikasi raisi|Xitoy Prezidenti]] [[Hu Jintao]]ga yordam tariqasida va Osiyo mintaqasiga koʻproq eʼtibor qaratish hamda sammit ishtirokini yanada boyitish kerakligi sifatida taklif qilingan. [[José Luis Rodríguez Zapatero|Zapatero]] Fransiya presidenti Sarkozi tomonidan yuritilgan bayonet orqali taklif etilgan.<ref>Diana Fong, ''Spainʼs Zapatero Takes Extra Seat at G20 Summit'', Deutsche Welle, 15-Nov. 2008-yil. [http://www.dw-world.de/dw/article/0,,3793520,00.html Spainʼs Zapatero Takes Extra Seat at G20 Summit | Europe | Deutsche Welle | 15.11.2008]</ref>

=== Asosiy ishtirokchilar ===
Vashingtondagi sammitda 20 yirik iqtisodiy rivoj topgan mamlakatlar vakillari boʻlib oʻz ichiga 19 mamlakat va ikki boshqaruv [[Yevropa maslahati kengashi]] va [[Yevropa komissiyasi]] <ref>Rieffel, Lex. [http://www.brookings.edu/opinions/2009/0327_global_governance_rieffel.aspx "Regional Voices in Global Governance: Looking to 2010 (Part&nbsp;IV), "] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100603074840/http://www.brookings.edu/opinions/2009/0327_global_governance_rieffel.aspx |date=2010-06-03 }} Brookings. 27-mart 2009-yil; [http://g20.gc.ca/about-the-g20/g20-members/ „core“ members (G20 official site)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100618203130/http://g20.gc.ca/about-the-g20/g20-members/ |date=2010-06-18 }}</ref> organlarini tashkil etadigan [[Yevropa Ittifoqi]] vakillari hamda bir necha taklif qilingan mamlakatlar va regional tashkilotlar sammitda ishtirok etish uchun qayd etilgan.

[[Fayl:G20 Washington 15-dekabr 2008-yil.jpg|thumb|right|300px|G20 mamlakatlarining ilk marotiba sammiti boshlanishi.]]
[[Fayl:G-20 Cena dia 14.jpg|thumb|right|300px|Prezident Bush va boshqa mamlakat vakillari Oq Uyning bir chetida oliy maqomda tashkil qilingan tushlik dasturhoni atrofida]]
== Sammit ishtirokchilari ==
<gallery widths="122px">
Fayl:Angela-merkel-ebw-01.jpg|'''{{DEU}}'''<br />[[Angela Merkel]]<ref name="delegations">University of Toronto, G20 Centre: [http://www.g20.utoronto.ca/2008/2008delegations1115.html 2008 Washington G-20, delegations.]</ref>
Fayl:Cristina Fernández.jpg|'''{{ARG}}'''<br />[[Cristina Fernández de Kirchner|Cristina Kirchner]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Kevin Rudd.jpg|'''{{AUS}}'''<br />[[Kevin Rudd]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Lula — foto oficial — 05 jan 2007.jpg|'''{{BRA}}'''<br />[[Luiz Inácio Lula da Silva]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Stephen Harper by Remy Steinegger.jpg|'''{{CAN}}'''<br />[[Stephen Harper]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Hu Jintao.jpg|'''{{CHN}}'''<br />[[Hu Jintao]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Nicolas Sarkozy — Sarkozy meeting in Toulouse for the 2007 French presidential election 0299 2007-04-12 cropped further.jpg|'''{{FRA}}'''<br />[[Nicolas Sarkozy]]<ref name="delegations"/>

Fayl:Manmohansingh04052007.jpg|'''{{IND}}'''<br />[[Manmohan Singh]]<ref name="delegations"/>
Fayl:20041120-6 bushindonesiamtg1-515h cropped.jpg|'''{{IDN}}'''<br />[[Susilo Bambang Yudhoyono]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Silvio Berlusconi 29-01-2008.jpg|'''{{ITA}}'''<br />[[Silvio Berlusconi]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Taro Aso.jpg|'''{{JPN}}'''<br />[[Taro Aso]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Felipe Calderon 20090130.jpg|'''{{MEX}}'''<br />[[Felipe Calderón]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Dmitry Medvedev 1-iyul 2008-yil-7.jpg|'''{{RUS}}'''<br />[[Dmitriy Medvedev]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Abdullah of Saudi Arabia.jpg|'''{{SAU}}'''<br />[[Abdallah da Arábia Saudita|Rei Abdallah]]<ref name="delegations"/>
Fayl:GeorgeBushKgalemaMotlanthe crop.jpg|'''{{ZAF}}'''<br />[[Kgalema Motlanthe]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Lee Myung-bak.png|'''{{KOR}}'''<br />[[Lee Myung-bak]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Recep Tayyip Erdogan 2010.jpg|'''{{TUR}}'''<br />[[Recep Tayyip Erdoğan]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Gordon Brown Davos 2008 crop.jpg|'''{{GBR}}'''<br />[[Gordon Brown]]<ref name="delegations"/>
Fayl:George-W-Bush.jpeg|'''{{USA}}'''<br />[[George W. Bush]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Barroso EPP Summit October 2010.jpg|'''{{flagicon|European Union}} [[Yevropa Komissiyasi]]'''<br />[[José Manuel Barroso]]<ref name="delegations"/>
</gallery>

=== Taklif qilingan ===
<gallery perrow="5">
Fayl:José Luis Rodríguez Zapatero en el Foro Económico Mundial (recortada).jpg|'''{{ESP}}'''<br />[[José Luis Rodríguez Zapatero]]<ref name="delegations"/>
Fayl:Jan Peter Balkenende 2006.jpg|'''{{NLD}}'''<br />[[Jan Peter Balkenende]]<ref name="delegations"/>
</gallery>
=== Taklif ===
Germaniya Kansleri [[Angela Merkel]] va Fransiya prezidenti Nicolas Sarkozi „Bretton-Vuds II“ shartnomasi jahon moliya sistemasida yangicha oʻzgartirishlar olib kelishini taʼkidlashgan. [[Yevropa Ittifoqi]] uchun sammit:{{quotation|''Muammolar girdobida qolayotgan qarorlarni yoritish kerakligini, transhududlarda global nazoratni yaratish va moliya tizimini boshqarish, yaʻni oldingi kabi ogohlantirishsiz harakat qiladigan inqiroz domiga tushmaslik uchun amalda qoʻllanishi mumkin boʻlgan qonunlar har bir mamlakatda investor va omonatchilar oʻrtasidagi ishonchni mustahkamlash imkonini beradi'' degan ahamiyatga ega ekanligini bayon etgan.}} AQSh prezidenti matbuoti tomonidan qilingan eʼlonga koʻra ushbu misralar keltirilgan: {{quotation|''Hozirda vakillar holatni hozirgi kunda oʻz yechimini topayotgan moliyaviy inqiroz harakatlarini va uning sabablarini koʻrib chiqishmoqda. Sababi yana bu holat takrorlanmasligi uchundir. Jahonda yangi moliyaviy tizim yaratish uchun  instutsional-yoʻnaltirish tartiblarini hamjihatlikda kelishib olish haqidagi fikrlar ilgari surilmoqda'' - degan soʻzlar Jorj Bushga tegishli boʻlgan.}} Britaniya Bosh vaziri [[Gordon Brown|Gordon Braun]] oʻzining oktyabr oʻrtalarida qilgan chiqishlarida bir necha prinsiplardan voz kechishini taʼkidlagan. Bular (Xalqaro yoʻsinda hisobchilik kelishuvlari, kredit sugʻurta bozorlari standartlari), qisman (kredit muasissalari, toʻlov majburiyatlari), javobgarlik sifatida (mahorat va mutanosiblik direktorlar kengashidan ketish), bank amaliyotini saqlash (norasmiy kegashga qarshi himoya) shular jumlasidandir. Xitoy prezidenti [[Hu Jintao]] G20 vakillariga murojat qilar ekan u xalqaro moliyaviy sistemasining toʻrt yoʻnalishida yangi oʻzgartirishlar kiritishini soʻragan, bular: {{quotation|''Moliyaviy nazorat borasidagi hamkorlikni kengaytirish, xalqaro moliya muasissalar faoliyatida yangi oʻzgartirishlar kiritish, regional moliyaviy hamkorlikni ragʻbatlantirish va xalqaro valyuta tizimini yaxshilash.''<ref name="China Daily">{{Yangiliklar manbasi|url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2008-11/16/content_7208365.htm|title=Washington summit targets at crisis|work=[[China Daily]]|date=2008-11-16|accessdate=2008-11-16|archiveurl=https://www.webcitation.org/5ih3i4Vgl?url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2008-11/16/content_7208365.htm|archivedate=2009-08-01|deadurl=no|seperator=}}</ref>}} Xitoy Xalq Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi vakili Qin Gang sammit qabul qilgan shartnomalar ''hamjihatlik, oʻzaro betaraflik va meyor darajalarida'' boʻlganligin taʼkidlagan.<ref name="Xinhua News Agency">{{Yangiliklar manbasi|url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-11/16/content_10365670.htm|title=Chinese FM: G20 summit "significant" for world to tackle financial crisis|publisher=[[Xinhua News Agency]]|date=2008-11-16|accessdate=2008-11-16|archiveurl=https://www.webcitation.org/5ih3lgdZZ?url=http://news.xinhuanet.com/english/2008-11/16/content_10365670.htm|archivedate=2009-08-01|deadurl=no|seperator=}}</ref> Yaponiya Bosh vaziri [[Taro Aso]] sammitga qadar Yaponiya xalqaro balans toʻlovlari bilan ijobiy tomonlama tahlil asosida ish yuritayotganini va jahon bozorlaridagi uzoq choʻzilgan moliyaviy inqirozga qaramasdan oʻzining mavqeni tiklaganini [[Wall Street Journal]] <ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://online.wsj.com/article/SB122660683367025399.html|title=Restoring Financial Stability; Use Japan's experience as a guide to near-term problems ? then think bigger.|publisher=Wall Street Journal|date=2008-11-14|first=Taro|last=Aso|accessdate=8-sentabr 2010-yil <!--DASHBot-->|archiveurl=https://web.archive.org/web/20101010024302/http://online.wsj.com/article/SB122660683367025399.html|archivedate=2010-10-10|deadurl=no|seperator=}}</ref> moliya borasida oʻtkazilgan matbuot anjumanida shu koʻrsatkichlarni jahon moliyachilari havolasiga taqdim etgan. Va sammit soʻngida [[Xalqaro Valyuta Jamgʻarmasi]]ga 100 mlrd. [[AQSh dollari]] yetkazishini taʼkidlab, bu pullar globallashgan iqtisodiy va moliyaviy inqiroz davrida fondni qoʻllab-quvvatlash sifatida yoʻnaltirilganini ham bildirib oʻtishgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://www.imf.org/external/pubs/ft/survey/so/2009/new021309-asrhtm|title=IMF Signs $100 Billion Borrowing Agreement With Japan.|publisher=IMF Survey online|date=2009-02-13|accessdate=8-sentabr 2010-yil <!--DASHBot-->|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100823193531/http://www.imf.org/external/pubs/ft/survey/so/2009/new021309-asrhtm|archivedate=2010-08-23|deadurl=no|seperator=}}</ref>

=== Asosiy yutuqlar ===
Oq uy habarlariga koʻra sammit davomida Vashington deklaratsiyasi imzolanganini eʼlon qilishgan. Deklaratsiya vakillar roziligi asosida besh qismdan iborat, bular:
* global inqirozning asosiy sabablarini hamjihatlikda topilganligi;
* kelajakda bevosita inqiroz va oʻsishni taʼminlash yechimlarini toppish uchun har bir mamlakat kerakli maʼsuliyatni oʻz boʻyniga olishgan;
* barcha aʼzo mamlakatlar birgalikda bir xil tartibdagi moliya bozorlarini oʻzgartirish kelishishgan;
* keying uchrashuvda vakillar tomonidan koʻriladigan muammolar bayonotini vazirlar tomonidan aniq tarzdaga tavsiyalar asosida ishlab chiqish soʻralgan. Va shu prinsiplar asosida yangi harakatlar ishlab chiqishni ham qoʻshib qoʻyishgan.
* yangitdan erkin bozorlar haqidagi shartnomaning tasdiqlanishi <ref name="Factsheet">{{Yangiliklar manbasi|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2008/11/20081115-4.html|title=Fact Sheet: Summit on Financial Markets and the World Economy |publisher=[[White House]]|date=2008-11-14|accessdate=2008-11-16}}</ref>
Qisqacha ifodalangan anjumanning boshqa muhim holatlarini tasvirlangan bayonot Oq uyda dalillar <ref name=Factsheet /><ref name="Declaration">{{Yangiliklar manbasi|url=http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2008/11/20081115-1.html|title=Declaration of the Summit on Financial Markets and the World Economy|publisher=[[White House]]|date=2008-11-15|accessdate=2008-11-16}}</ref> sifatida taqdim etilgan boʻlib, ushbu bayonotda sammitda qabul qilingan Deklaratsiya hulosalari toʻlaqonli ravishda aks etganligi matbuot nashrlarining birida chop etilgan.<ref name=Factsheet /><ref name="Declaration"/>
AQSh bayonotiga koʻra ishtirokchilarning barchasi oʻz maqsadlarining yetarli imkoniyatlar borligiga va uchrashuvning muvafaqqiyatiga oldindan shubha bilan qarashganligini ham yashirib oʻtmagan.<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://www.euronews.net/en/article/16/11/2008/doubts-surface-over-g-20-rescue-plan/|title=Doubts surface over G-20 rescue plan|publisher=[[Euronews]]|date=2008-11-16|accessdate=2008-11-16|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110605055533/http://www.euronews.net/en/article/16/11/2008/doubts-surface-over-g-20-rescue-plan/|archivedate=2011-06-05|deadurl=yes|seperator=|access-date=2014-04-15|archive-date=2011-06-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110605055533/http://www.euronews.net/en/article/16/11/2008/doubts-surface-over-g-20-rescue-plan/}}</ref>
[[2009-yil]]ga qadar uch mamlakat ([[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]], [[Braziliya]], [[Janubiy Koreya]]) [[2009-yil]]ning martiga koʻzlangan 47 ta qisqa va oʻrta muddatga moʻljallangan maqsadlarni hayotga tadbiq etish vazifasiga boshqaruvchilar etib belgilangan.<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://www.nytimes.com/2008/11/16/washington/summit-text.html?pagewanted=2&_r=1&sq=G-20&st=cse&scp=2/|title=Statement From G-20 Summit |work=[[New York Times]]|date=2008-11-15|accessdate=2008-11-15}}</ref>
Shundan soʻng bu kabi oliy maqomdagi sammitlar uchrashuvi [[2009-yil]]ning [[2-aprel]]ida [[Londondagi G-20 sammiti (2009)|London]]da<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://www.number10.gov.uk/Page17684|title=Announcement from Number 10|publisher=[[10 Downing Street|Number 10]]|date=2008-12-03|accessdate=2009-01-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090124022525/http://www.number10.gov.uk/Page17684|archivedate=2009-01-24|deadurl=yes|seperator=|access-date=2014-04-15|archive-date=2009-01-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20090124022525/http://www.number10.gov.uk/Page17684}}</ref> va [[2009-yil]]ning sentyabrida [[Pittsburgdagi G-20 sammiti (2009)|Pittsburg]] shahrlarida oʻtkazilgan.

=== Jarayon ===
== Manbalar ==
{{manbalar|3}}
{{G 20 sammitlari}}
{{Katta yigirmattalik}}

[[Turkum:G20 sammitlari]]