WеЧат (хитойча: 微信; пинйин: Wēихìн; Хитой материк қисмида кўпроқ Wеихин номи билан юритилади) — Тенcент компаниясининг тезкор хабар алмашиш, ижтимоий тармоқ, тўлов ва рақамли хизматларни бирлаштирувчи мобил ҳамда иш столи платформаси.
WеЧат фойдаланувчиларга матнли хабар, овозли хабар, расм, видео, файл ва жойлашув ма’лумотини юбориш, овозли ва видеоқўнғироқлар қилиш, гуруҳли суҳбатларда қатнашиш ҳамда рақамли хизматлардан фойдаланиш имконини беради.[1]
Тенcент ма’лумотига кўра, Wеихин ва WеЧат хизматларининг биргаликдаги ойлик фаол аудиторияси 2025-йил 30-сентябр ҳолатига кўра 1,4 миллиарддан ошган.[2]
WеЧат дастлаб тезкор хабар алмашиш воситаси сифатида шаклланган, бироқ вақт ўтиши билан ички мини-дастурлар, расмий саҳифалар, контент хизматлари ва тўлов воситаларини ҳам қамраб олувчи рақамли экотизимга айланган.[3]
Тарихи
WеЧат 2011-йилда дастлаб Wеихин номи билан ишга туширилган. 2012-йилда халқаро фойдаланувчилар учун WеЧат номи қўлланила бошлаган.[3]
Хизмат дастлаб матнли хабарлар, расм алмашиш ва овозли хабарлар учун мўлжалланган эди. Кейинчалик унга ижтимоий тармоқ элементлари, гуруҳли суҳбатлар, тўлов функсиялари, мини-дастурлар, расмий аккаунтлар ва бошқа сервислар қўшилган.
WеЧат вақт ўтиши билан Хитойдаги кенг фойдаланиладиган рақамли платформалардан бирига айланган. Ундан шахсий ёзишмалар, ишчи гуруҳлар, хизмат кўрсатиш, электрон савдо, тўлов, давлат ва транспорт хизматлари билан ишлаш учун фойдаланилиши мумкин.
WеЧат ва Wеихин
WеЧат ва Wеихин бир хил технологик экотизим билан боғлиқ бўлса-да, улар айрим хизмат шартлари, ҳудудий чекловлар ва махфийлик тартибларида фарқ қилиши мумкин.
Хитой материк қисмида рўйхатдан ўтган фойдаланувчилар учун хизмат одатда Wеихин номи остида ишлайди. Халқаро телефон рақамлари орқали рўйхатдан ўтган фойдаланувчилар кўпинча WеЧат хизматидан фойдаланади.
Тенcент корпоратив материалларида Wеихин ва WеЧат умумий коммуникация ҳамда ижтимоий тармоқ экотизими сифатида биргаликда кўрсатилади.[2]
Платформалари
WеЧат мобил ва иш столи қурилмалари учун ишлаб чиқилган.
Хизмат қуйидаги турдаги қурилмаларда ишлатилиши мумкин:
- Андроид асосидаги мобил қурилмалар;
- иПҳоне ва иПад;
- Wиндоwс;
- маcОС;
- веб ва ҚР-код орқали боғланган қурилмалар.
Фойдаланувчи бир нечта қурилмада ишлаши мумкин, бироқ айрим функсиялар ҳисоб тури, ҳудуд, қурилма модели ва дастур версиясига қараб фарқ қилиши мумкин.
Асосий функсиялари
WеЧат функсиялари фойдаланувчи ҳудуди, дастур версияси ва ҳисоб турига қараб турлича бўлиши мумкин.
Асосий имкониятлари қуйидагилардан иборат:
- шахсий матнли ёзишмалар;
- гуруҳли суҳбатлар;
- овозли хабарлар;
- расм ва видео юбориш;
- файл алмашиш;
- жойлашув ма’лумотини юбориш;
- овозли қўнғироқлар;
- видеоқўнғироқлар;
- ҚР-код орқали контакт қўшиш;
- стикерлар ва эможи;
- оммавий контент саҳифалари;
- мини-дастурлар;
- айрим ҳудудларда тўлов ва савдо хизматлари.
Шахсий ва гуруҳли суҳбатлар
WеЧат фойдаланувчилари бошқа фойдаланувчилар билан индивидуал ёки гуруҳли мулоқот олиб бориши мумкин.
Суҳбатларда матн, овозли хабар, расм, видео, файл, контакт ма’лумоти ҳамда жойлашув ма’лумотларини юбориш мумкин. Гуруҳли суҳбатлар оила, дўстлар, та’лим, ишчи жамоалар ва бошқа ҳамкорлик шаклларида қўлланилади.
Моменц
Моменц — WеЧат ичидаги ижтимоий тармоқ функсияси бўлиб, фойдаланувчиларга расм, видео, матн ва ҳаволаларни танланган контактлар билан улашиш имконини беради.
Моменц орқали жойлаштирилган материаллар фойдаланувчининг созламалари асосида дўстлари ёки чекланган доирадаги контактларига кўрсатилиши мумкин.
Расмий аккаунтлар
Оффиcиал Аccоунц деб аталадиган расмий аккаунтлар ташкилотлар, оммавий ахборот воситалари, компаниялар ва айрим жамоат хизматлари томонидан ахборот тарқатиш учун ишлатилади.
Бундай аккаунтлар янгиликлар, хизмат билдиришномалари, маҳсулот ма’лумотлари, мижозларга хизмат кўрсатиш хабарлари ва бошқа турдаги контентларни жойлаштириши мумкин.
Тенcент расмий материалларида Оффиcиал Аccоунц фойдаланувчилар, контент яратувчилари, оммавий ахборот воситалари ва бизнес субектлари ўртасидаги мулоқот воситаси сифатида тавсифланади.[2]
Мини Програмс
Мини Програмс — WеЧат ичида ишга тушириладиган енгил дастурлар ҳисобланади.
Улар алоҳида дастурий дўкондан тўлиқ илова сифатида юклаб олинмасдан, WеЧат экотизими ичида очилиши мумкин. Мини Програмс электрон савдо, транспорт, давлат хизматлари, та’лим, соғлиқни сақлаш, ўйинлар, молиявий воситалар ва бошқа хизматлар учун қўлланилиши мумкин.[4]
Мини Програмс фойдаланувчи ҳисобига оид айрим ма’лумотлар билан ишлаши мумкин. Шу сабабли бундай дастурларда махфийлик сиёсати, рухсатлар ва ма’лумотларга кириш тартиби муҳим ҳисобланади.[4]
Тўлов хизматлари
WеЧат ва Wеихин экотизимида айрим ҳудудларда рақамли тўлов функсиялари мавжуд.
Хитойда Wеихин Пай онлайн ва офлайн савдо, ҚР-код орқали тўлов, пул ўтказиш ва бошқа молиявий хизматлар билан боғланиши мумкин. Тенcент ма’лумотига кўра, Wеихин Пай кунига бир миллиарддан ортиқ тижорат транзаксияларини қайта ишлаган.[2]
Тўлов имкониятлари фойдаланувчининг мамлакати, банк картаси, маҳаллий қонунчилик ва ҳисоб турига боғлиқ бўлиши мумкин.
Техник архитектура
WеЧат марказлаштирилган хизмат архитектурасидан фойдаланади. Фойдаланувчи дастури хабарлар, медиа файллар ва хизматга оид бошқа ма’лумотларни WеЧат сервер инфратузилмаси орқали юборади ва қабул қилади.
Платформа хабар алмашишдан ташқари фойдаланувчи аккаунти, контактлар, гуруҳлар, контент, мини-дастурлар, хизмат билдиришномалари ва тўлов функсиялари билан боғлиқ турли хизматларни бирлаштиради.
WеЧат тармоқ протоколларининг тўлиқ техник тавсифи очиқ стандарт сифатида э’лон қилинмаган. Cитизен Лаб тадқиқотчилари WеЧат дастурида ММТЛС деб аталадиган хусусий тармоқ протоколини таҳлил қилган. У ТЛС 1.3 билан боғлиқ элементлардан фойдаланади, бироқ мустақил тадқиқотда айрим криптографик камчиликлар қайд этилган.[5]
Хавфсизлик ва махфийлик
WеЧат хабарлар узатилиши пайтида фойдаланувчи қурилмаси ва хизмат серверлари ўртасидаги алоқани шифрлаш механизмларидан фойдаланади. Бироқ бу ҳимоя учдан учгача шифрлаш билан бир хил эмас.
Cитизен Лаб ма’лумотига кўра, WеЧат хабарлари фойдаланувчи қурилмалари ўртасида тўғридан тўғри учдан учгача шифрланмайди. Тадқиқотда WеЧат серверлари узатилган хабарларни очиши ва қайта ишлаши мумкинлиги қайд этилган.[6]
Мустақил тадқиқотларда Хитой материк қисмига тегишли айрим Wеихин ҳисобларида калит сўзларга асосланган автоматлаштирилган контент чекловлари қўлланилиши ҳам қайд этилган.[4]
Шу сабабли WеЧат орқали махфий ёки хизматга оид муҳим ма’лумотларни юборишда фойдаланувчилар ҳисоб тури, хизмат шартлари, қурилма хавфсизлиги ва махфийлик созламаларини ҳисобга олиши керак.
Қўлланилиши
WеЧат қуйидаги соҳаларда қўлланилиши мумкин:
- шахсий ёзишмалар;
- оилавий ва гуруҳли мулоқот;
- та’лим жараёни;
- ишчи гуруҳлар;
- электрон савдо;
- мижозларга хизмат кўрсатиш;
- контент тарқатиш;
- транспорт ва саёҳат хизматлари;
- ҚР-код асосидаги хизматлар;
- рақамли тўловлар;
- ташкилотлар ва давлат хизматлари билан мулоқот.
Чекловлари
WеЧатдан фойдаланишда қуйидаги ҳолатлар ҳисобга олиниши мумкин:
- айрим функсиялар минтақага қараб фарқ қилади;
- тўлов имкониятлари ҳамма мамлакатда мавжуд эмас;
- хабар мазмуни учун учдан учгача шифрлаш стандарт функсияга кирмайди;
- махфийлик шартлари WеЧат ва Wеихин ҳисобларида фарқ қилиши мумкин;
- мини-дастурлар фойдаланувчи ма’лумотларига кириш учун рухсат сўраши мумкин;
- айрим сервислар телефон рақами ёки шахсни тасдиқлашни талаб қилиши мумкин;
- хабар алмашиш сифати интернет уланишига боғлиқ.
Шунингдек қаранг
Манбалар
- ↑ Аппле. WеЧат. Апп Сторе. Қаралди: 25-июн 2026-йил.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Тенcент. Cорпорате овервиэw. 2025-йил. Қаралди: 25-июн 2026-йил.
- ↑ 3,0 3,1 Энcйcлопаэдиа Британниcа. WеЧат: Овервиэw, Ҳисторй, анд Фаcц. Қаралди: 25-июн 2026-йил.
- ↑ 4,0 4,1 4,2 Cитизен Лаб. Шоулд Wе Чат? Приваcй ин тҳе WеЧат Эcосйстем. Торонто университети, 2023-йил 28-июн. Қаралди: 25-июн 2026-йил.
- ↑ Wанг, Мона; Лин, Пеллаэон; Кноcкел, Жеффрей. Шоулд Wе Чат, Тоо? Сеcуритй Аналйсис оф WеЧат’с ММТЛС Энcрйптион Протоcол. Cитизен Лаб, Торонто университети, 2024-йил 15-октябр. Қаралди: 25-июн 2026-йил.
- ↑ Cитизен Лаб. Шоулд Wе Чат, Тоо? ФАҚ. 2024-йил 15-октябр. Қаралди: 25-июн 2026-йил.