XAI (kompaniya)
хАИ (расмий номи Х.АИ Cорп.) — Сун'ий интеллект (СИ), ижтимоий тармоқлар ва технологиялар соҳасида фаолият юритувчи Америка компанияси. 2023-йилда миллиардер Элон Муск томонидан асос солинган ушбу корпорация сун'ий интеллект бозорида ОпенАИ ва Гоогле каби гигантларга рақобатчи сифатида майдонга чиқди.
|
| |
| хАИ | |
| Тйпе | Хусусий |
| Индустрй |
Сун'ий интеллект Ижтимоий тармоқлар Технология |
| Фоундед | 9-март, 2023-йил |
| Фоундер | Элон Муск |
| Ҳеадқуартерс |
Станфорд Ресеарч Парк, Пало Алто, Калифорния , АҚСҲ |
Кей пеопле |
|
| Продуcц |
|
| Ревенуэ | $100 миллион (йиллик ко'рсаткич) (2024-йил декабр)[1] |
Нумбер оф эмплоеэс |
1,200 дан ортиқ |
| Парент | Х.АИ Ҳолдингс Cорп. |
| Wебсите | х.аи |
Компаниянинг асосий маҳсулотлари қаторига Грок генератив сун'ий интеллект чатботи ва 2025-йил март ойида таркибига қо'шиб олинган Х (собиқ Тwиттер) ижтимоий тармог'и киради. хАИ о'з олдига "оламнинг асл моҳиятини тушуниш" ва максимал даражада ҳақиқатга интилувчи сун'ий интеллект тизимларини яратишни мақсад қилиб қо'йган.
Ҳозирги кунда компания дунёдаги энг қувватли суперкомпютерлардан бири ҳисобланган "Cолоссус"ни бошқаради ва сун'ий интеллект моделларини о'қитиш учун улкан ҳисоблаш қувватларига эга.
Тарихи
хАИ компаниясига 2023-йил 9-мартда асос солинган.[2] Илон Маск компания учун асосий муҳандис сифатида илгари Гоогле ДеэпМинд бо'лимида фаолият юритган Игор Бабушкинни таклиф қилди. Компаниянинг ташкил этилгани ҳақида расмий ма'лумот 2023-йил 12-июлда э'лон қилинди.
Дастлаб хАИ Невада штатида "жамият ва атроф-муҳитга ижобий та'сир ко'рсатиш" мақсадини ко'злаган ижтимоий фойдали корпорация (публиc-бенефит cорпоратион) сифатида ро'йхатдан о'тган эди. Бироқ, 2024-йил май ойига келиб, компания ушбу мақомдан воз кечди.[3]
Молиявий ривожланиш ва кенгайиш
Компания қисқа муддат ичида йирик инвестицияларни жалб қила олди. 2023-йил декабрида хАИ 134,7 миллион доллар миқдорида ташқи молиялаштириш олганини ма'лум қилди. 2024-йил май ойига келиб, Андреэссен Ҳороwитз ва Сеқуоиа Cапитал каби нуфузли венчур жамг'армалари ко'магида яна 6 миллиард доллар маблаг' жалб этилди.
2025-йил хАИ учун туб бурилиш йили бо'лди:
- Феврал: Компания ОпенАИ'ни 97,4 миллиард долларга сотиб олиш таклифини берди.[4]
- Март: Видео яратувчи Ҳоцҳот стартапи сотиб олинди.
- 28-март: Илон Маск хАИ о'зининг "шоба корхонаси" бо'лган Х Cорп. (Х ижтимоий тармог'и эгаси)ни таркибига қо'шиб олганини э'лон қилди. Ушбу битим натижасида Х тармог'и 33 миллиард долларга баҳоланди ва иккала компания ягона "Х.АИ Ҳолдингс Cорп." тузилмасига бирлаштирилди.
- Июл: Компания АҚСҲ Мудофаа вазирлиги билан ҳарбий соҳада сун'ий интеллектдан фойдаланиш бо'йича 200 миллион долларлик шартнома имзолади.
Маҳсулотлар
Илон Маскнинг фикрича, замонавий сун'ий интеллект тизимлари ҳаддан ташқари "сиёсий корректликка" (политиcал cорреcтнесс) ружу қо'йган ва бу фойдаланувчиларни чалг'итиши мумкин. Шунинг учун хАИ маҳсулотлари "ҳақиқатга максимал даражада интилувчи" қилиб лойиҳалаштирилган.
Грок чатботи
2023-йил ноябр ойида тақдим этилган Грок — хАИ'нинг асосий чатботидир. У Х ижтимоий тармог'идаги ма'лумотларга реал вақт режимида кира олиши билан бошқа моделлардан ажралиб туради.
- Грок-1: 2024-йил март ойида очиқ манбали (опен соурcе) дастур сифатида тақдим этилди.
- Грок-2: Тасвирларни генерация қилиш имкониятига эга бо'лди.
- Грок-3: "Рефлеcтион" (мулоҳаза юритиш) функсияси ва чуқурлаштирилган қидирув (ДеэпСеарч) билан бойитилди.
- Грок-4: 2025-йил июл ойида тақдим этилган энг со'нгги модел бо'либ, унинг "Грок Ҳеавй" деб номланган юқори унумдорликка эга версияси ойига 300 доллар эвазига таклиф этила бошланди.
Бошқа лойиҳалар
- Грокипедиа: 2025-йил октябрда ишга туширилган, сун'ий интеллект томонидан бошқариладиган онлайн энсиклопедия (Википедияга муқобил).
- ХАИ Гаме Студио: Сун'ий интеллект ёрдамида видео о'йинлар яратишга ихтисослашган студия. 2026-йил охиригача илк йирик лойиҳани тақдим этишни режалаштирмоқда.
Технологик инфратузилма ва атроф-муҳит
2024-йил июн ойида хАИ Мемфис шаҳрида (Теннесси штати) дунёдаги энг йирик суперкомпютер — Cолоссусни қуриш режасини э'лон қилди. Компютер бор-ё'г'и 122 кун ичида битказилиб, 2024-йил декабрида то'лиқ ишга туширилди.
Ушбу лойиҳа бир неча экологик ва ижтимоий муаммоларни келтириб чиқарди:
- Энергия исте'моли: Суперкомпютер энг юқори қувватда 150 мегаватт электр энергиясини исте'мол қилади.
- Ҳаво ифлосланиши: Электр та'минотидаги танқисликни қоплаш учун компания 14 та метан газида ишлайдиган генераторларни о'рнатди. Экологик фаоллар ушбу қурилмалар тегишли рухсатномаларсиз ишлаганини ва атмосферага зарарли чиқиндилар чиқараётганини танқид қилиб чиқишди.[5]
- Қуёш фермаси: Танқидларга жавобан, 2025-йил ноябрида Илон Маск Cолоссус яқинида 30 мегаватт қувватга эга қуёш фотоэлектр стансияси қурилишини э'лон қилди.
Баҳоланиши (Валуация)
Компаниянинг бозор қиймати инвестиция раундлари натижасида тез сур'атлар билан о'сиб борди:
| Транзаксия тури | Йил | Жалб қилинган маблаг' (АҚСҲ доллари) | Компаниянинг умумий қиймати (Пост-моней) |
|---|---|---|---|
| А раунди | 2023-йил ноябр | 134.68 млн | 673.4 млн |
| Б раунди | 2024-йил май | 6 млрд | 24 млрд |
| C раунди | 2024-йил декабр | 6 млрд | 50 млрд |
| Х Cорп.ни сотиб олиш | 2025-йил март | — | 113 млрд |
| Қо'шимча инвестициялар | 2025-йил июн | 10 млрд | 120 млрд дан ортиқ |
Шунингдек қаранг
Манбалар
- ↑ „Wҳат Wе Кноw Абоут хАИ Ас Ит Болстерс Ицелф Фор АИ Раcе—Wитҳ $6 Биллион Ин Неw Фундинг“. Форбес (2024-йил 6-декабр). Қаралди: 2025-йил 14-апрел.
- ↑ „Элон Муск лаунчес хАИ ин чалленге то доминанcе оф ЧатГПТ оwнер“ (2023-йил 12-июл).
- ↑ Колоднй, Лора „Элон Муск'с хАИ сеcретлй дроппед иц бенефит cорпоратион статус wҳиле фигҳтинг ОпенАИ“. CНБC (2025-йил 25-август).
- ↑ Ҳаммонд, Георге. Элон Муск-лед cонсортиум офферс $100бн то таке cонтрол оф ОпенАИ. Финанcиал Тимес (2025-йил 10-феврал).
- ↑ Муск'с хАИ оператинг гас турбинес wитҳоут пермиц ат дата cентер. Реутерс (2024-йил 28-август).
Ташқи ҳаволалар
Ушбу мақола инглизча Википедиядаги [1] мақоласи асосида яратилди.